 |
| Chất lượng công trình bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Ảnh: Gia Khoa |
Yếu tố quyết định chất lượng công trình
Chia sẻ với Báo Đấu thầu, ông Đào Văn Tiến, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Liên doanh Tư vấn và Xây dựng Cofec cho biết, quản lý chất lượng trong giai đoạn thi công là công tác quan trọng nhất đối với mỗi dự án xây dựng. Nếu thiết kế được ví như “bản vẽ lý tưởng”, thì thi công chính là quá trình hiện thực hóa toàn bộ ý tưởng đó trong điều kiện thực tế với nhiều yếu tố tác động như địa chất, thời tiết, năng lực nhà thầu, vật liệu, thiết bị và tổ chức thi công.
Theo ông Tiến, hệ thống quản lý chất lượng thi công hiện nay được pháp luật quy định tương đối đầy đủ, với sự tham gia của nhiều chủ thể: cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư, tư vấn quản lý dự án, tư vấn giám sát, nhà thầu thi công, các đơn vị thí nghiệm - kiểm định và cả sự giám sát của cộng đồng. Mỗi chủ thể đảm nhận một vai trò riêng, tạo thành hệ thống kiểm soát nhiều tầng.
Trong đó, chủ đầu tư đóng vai trò quản lý dự án, tổ chức và giám sát tổng thể, có trách nhiệm đôn đốc nhà thầu thi công, tư vấn giám sát thực hiện các công việc đảm bảo công trình được triển khai đúng chất lượng, tiến độ theo hợp đồng. Nhà thầu thi công là đơn vị trực tiếp thi công công trình và chịu trách nhiệm chất lượng của từng hạng mục công việc. Giám sát nhà thầu xây dựng sao cho đúng hợp đồng và bản vẽ thiết kế là nhiệm vụ của tư vấn giám sát. Các đơn vị thí nghiệm, kiểm định (nhà thầu thí nghiệm, kiểm định) có trách nhiệm đảm bảo tính khách quan của vật tư, vật liệu… theo quy định nhằm đảm bảo chất lượng…
“Quản lý chất lượng không phải là trách nhiệm của riêng một cá nhân hay tổ chức nào mà là của cả hệ thống, từ cơ quan quản lý nhà nước đến chủ đầu tư, các đơn vị tư vấn, nhà thầu và vai trò giám sát của cộng đồng. Chỉ khi toàn bộ hệ thống này vận hành đồng bộ thì công trình mới đảm bảo đúng thiết kế và đáp ứng yêu cầu sử dụng”, ông Tiến nhấn mạnh.
Với kinh nghiệm làm chỉ huy trưởng công trình tại nhiều dự án trọng điểm, ông Nguyễn Văn Báu, nguyên chỉ huy trưởng thuộc Công ty CP Tập đoàn PC1 nhận định, công tác quản lý chất lượng công trình chính là tấm “lá chắn” bảo vệ uy tín, thương hiệu của nhà thầu ở các gói thầu/dự án. “Những nhà thầu đặt uy tín lên hàng đầu luôn ý thức rất rõ vai trò, trách nhiệm của mình trong việc quản lý chất lượng giai đoạn thi công dự án bằng cách quản chặt từ khâu vật liệu, vật tư đầu vào đến công tác triển khai thi công công trình với hệ thống tiêu chuẩn rõ ràng, đầy đủ”, ông Báu cho biết.
Kiểm soát nhiều lớp, gắn trách nhiệm cá nhân
Tại nhiều dự án lớn, công tác quản lý chất lượng được triển khai theo mô hình kiểm soát nhiều lớp gắn chặt với trách nhiệm cá nhân. Điển hình là Dự án Đường dây 500kV Lào Cai - Vĩnh Yên (tổng mức đầu tư hơn 7.400 tỷ đồng), công tác quản lý chất lượng được triển khai với sự tham gia thường trực của các bên ngay tại công trường. Từng hạng mục như móng cột, kéo dây, lắp dựng kết cấu đều được nghiệm thu theo từng bước, có nhật ký và biên bản đầy đủ, giúp phát hiện sớm sai sót và xử lý kịp thời, góp phần đảm bảo tiến độ và chất lượng.
Theo ông Bùi Phương Nam, Giám đốc Ban Quản lý dự án điện 1 (đơn vị được chủ đầu tư giao quản lý điều hành Dự án), yếu tố quyết định tiến độ và chất lượng của Dự án là cơ chế điều hành quyết liệt, đi kèm với việc ràng buộc trách nhiệm rõ ràng. “Các nhà thầu phải cam kết tiến độ, chất lượng cụ thể. Đơn vị nào chậm trễ sẽ bị điều chuyển khối lượng ngay, kèm theo chế tài hợp đồng nghiêm khắc”, ông Nam cho biết.
Đáng chú ý, xu hướng “định danh” trách nhiệm cá nhân đang trở thành điểm mấu chốt trong quản lý chất lượng. Thay vì trách nhiệm chung chung, từng kỹ sư, cán bộ giám sát, chỉ huy trưởng được gắn với từng hạng mục, từng phần việc cụ thể. Khi xảy ra sai sót, có thể truy xuất rõ ràng trách nhiệm của từng cá nhân liên quan.
Theo các chuyên gia, cách làm này giúp nâng cao ý thức trách nhiệm ngay từ đầu, buộc mỗi cá nhân phải tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật, hạn chế tối đa sai sót trong thi công.
Theo đại diện Công ty CP Liên doanh Tư vấn và Xây dựng Cofec, thực tế vẫn còn tình trạng hồ sơ dự thầu được chuẩn bị “rất đẹp”, nhưng khi triển khai tại hiện trường lại thiếu kỹ sư có chuyên môn, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thi công. “Do đó, để nâng cao chất lượng công trình, cần tiếp tục siết chặt trách nhiệm của các bên, đặc biệt là trách nhiệm cá nhân trong từng khâu”, ông Tiến nêu quan điểm.
Kiểm soát vật tư, thiết bị đầu vào cũng được các chuyên gia đấu thầu nhấn mạnh là những nội dung cốt lõi của quản lý chất lượng thi công công trình. Việc kiểm soát chặt chẽ ngay từ đầu giúp hạn chế nguy cơ sử dụng vật liệu kém chất lượng.
Thực tế tại các dự án điện lớn cho thấy, việc siết chặt kiểm soát vật liệu và thiết bị đã mang lại hiệu quả rõ rệt, nhiều dự án đã hạn chế tối đa tình trạng vật tư không đạt chuẩn. Đơn cử, tại các dự án đường dây và trạm biến áp, toàn bộ vật tư thiết bị như máy biến áp, cáp điện, kết cấu thép đều phải có đầy đủ chứng chỉ xuất xứ (CO), chứng nhận chất lượng (CQ) và được thí nghiệm trước khi đưa vào lắp đặt, góp phần đảm bảo hiệu quả đầu tư.
Ngày nay, với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ hệ sinh thái công nghệ 4.0, “công trường số” đang dần thay thế phương thức quản lý truyền thống. Hiện nhiều chủ đầu tư đã ứng dụng công nghệ vào giám sát thi công như hệ thống camera công trường, phần mềm quản lý tiến độ - chất lượng, mô hình thông tin công trình (BIM). Các công cụ này giúp kiểm soát chặt chẽ mọi mắt xích trong quá trình thi công, tăng tính minh bạch, hỗ trợ theo dõi tiến độ theo thời gian thực và kịp thời phát hiện sai sót.
Song song với kiểm soát tại hiện trường, hệ thống hồ sơ như: nhật ký thi công, biên bản nghiệm thu, kết quả thí nghiệm, bản vẽ hoàn công… đóng vai trò quan trọng trong việc truy xuất trách nhiệm và phục vụ công tác thanh quyết toán, góp phần đảm bảo chất lượng công trình.
Quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng được quy định tại Nghị định số 06/2021/NĐ-CP. Nội dung này tiếp tục được quy định tại nhiều điều khoản trong Luật Xây dựng 2025, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Theo một số chuyên gia, quản lý chất lượng trong giai đoạn thi công không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là bài toán kinh tế và uy tín. Khi từng khâu được kiểm soát chặt chẽ, trách nhiệm cá nhân được xác định rõ, công trình không chỉ đảm bảo chất lượng mà còn góp phần nâng cao hình ảnh, thương hiệu của nhà thầu.
