 |
| Đội ngũ nhân lực kỹ thuật có thể thi công đường dây trên cao của ngành xây lắp điện đang rất khan hiếm. Ảnh: Nhã Chi |
Theo kế hoạch, năm 2026, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phấn đấu khởi công hàng loạt dự án nguồn điện lớn như: Thủy điện Tuyên Quang mở rộng, Thủy điện Lai Châu mở rộng, Thủy điện Sơn La mở rộng…; đồng thời tiếp tục triển khai thi công theo tiến độ hợp đồng nhiều dự án điện lớn khác như: Thủy điện Tích năng Bác Ái, Thủy điện Trị An mở rộng… Năm nay, EVN cũng đặt mục tiêu hoàn thành 300 dự án lưới điện từ 110 - 500 kV và khởi công 285 dự án lưới điện từ 110 - 500 kV.
Tại Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam, năm 2026, các dự án năng lượng trọng điểm tiếp tục được triển khai, mở ra kỷ nguyên năng lượng thế hệ mới…
Các địa phương sở hữu nhiều tiềm năng về năng lượng tái tạo như: Hà Tĩnh, Quảng Trị, Gia Lai… cũng đẩy mạnh đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư phát triển các dự án điện gió, điện mặt trời, khiến hoạt động đầu tư lĩnh vực này thêm sôi động.
Ông Đàm Văn Thắm, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Xây dựng và Thương mại Sao Vàng - nhà thầu từng tham gia thực hiện nhiều công trình đường dây, trạm biến áp chia sẻ, dù thị trường mở ra nhiều cơ hội nhưng không phải nhà thầu nào cũng dám đảm nhận, bởi phải đối mặt với nhiều áp lực, trong đó nổi bật là tình trạng thiếu hụt nhân lực, nhất là lao động kỹ thuật chất lượng cao.
Theo ông Thắm, tình trạng “khát” lao động chất lượng cao đã xuất hiện từ năm 2024 - 2025, đến nay càng rõ nét hơn khi nhiều dự án điện được triển khai đồng thời. Nguyên nhân là nguồn cung lao động kỹ thuật không theo kịp nhu cầu, việc đào tạo nhân lực mới cần thời gian dài và chi phí lớn, đặc biệt là đội ngũ nhân lực kỹ thuật để thi công đường dây trên cao.
“Hiện đội ngũ nhân lực kỹ thuật có thể thi công đường dây trên cao của ngành xây lắp điện đang rất khan hiếm. Đây là công việc vất vả, nguy hiểm, thiếu ổn định, thu nhập cũng không cạnh tranh so với những ngành kinh tế khác nên không có nhiều lao động trẻ mặn mà”, ông Thắm phân tích.
Với khối lượng công việc ngành điện dự kiến triển khai trong năm 2026 rất lớn, ông Thắm cho rằng, nếu các công trình đồng loạt thi công, tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao sẽ trở nên rất trầm trọng.
Đại diện một nhà thầu xây lắp đang tham gia các dự án điện lớn cho biết, để thu hút lao động đáp ứng tiến độ gấp rút của các gói thầu, doanh nghiệp (DN) phải đưa ra chính sách đãi ngộ hấp dẫn, trong đó có vấn đề tiền lương. Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao, nhiều gói thầu lại áp dụng loại hợp đồng theo đơn giá cố định hoặc trọn gói, rủi ro thua lỗ đối với nhà thầu là hiện hữu.
Tương tự, ông Nguyễn Văn Hải, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Xây lắp và Sửa chữa thiết bị điện Miền Bắc cho biết, DN của ông hiện chỉ duy trì được khoảng 15 thợ lành nghề, chưa kể đội ngũ kỹ sư, trong khi khối lượng công việc ngày càng tăng.
Theo ông Hải, căn nguyên của tình trạng này xuất phát từ hạn chế trong công tác đào tạo nghề chuyên sâu cho lĩnh vực điện, đồng thời chịu tác động từ sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường lao động, đặt ra nhiều thách thức đối với sự phát triển bền vững của DN.
Ông Hoàng Giang, nguyên Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam chia sẻ, lĩnh vực năng lượng tái tạo (NLTT) cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực cả về số lượng lẫn chất lượng. Lý do là Việt Nam chưa có nhiều người được đào tạo chuyên ngành trong lĩnh vực này. Hiện nguồn nhân lực làm việc tại các nhà máy và dự án điện gió, điện mặt trời trong nước chủ yếu là người nước ngoài được đào tạo về NLTT và người Việt Nam học chuyên ngành NLTT ở nước ngoài trở về. Một số nguồn khác là những người từng làm việc tại các nhà máy nhiệt điện hoặc nhà máy điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong nước đã học chuyên ngành NLTT nhưng cũng không nhiều.
Để bảo đảm tiến độ các gói thầu/dự án, nhiều DN buộc phải tăng cường tuyển dụng, cải thiện chế độ đãi ngộ... Tuy vậy, các giải pháp mang tính tình thế này chỉ giúp “giảm nhiệt” trong ngắn hạn, chưa thể giải quyết căn cơ bài toán nhân lực cho ngành điện.
“Năm nay, khi các dự án điện đồng loạt triển khai, ngành điện có thể xem xét bố trí so le các hạng mục việc nhằm giảm thiểu áp lực nhân sự”, ông Thắm đề xuất giải pháp. Tuy nhiên, về dài hạn, các đơn vị liên quan (DN, cơ sở đào tạo và cơ quan quản lý nhà nước) cần chung tay đào tạo nhân lực chất lượng cao thì mới giải quyết được vấn đề.
Đồng quan điểm, ông Hoàng Giang cho rằng, đẩy mạnh đào tạo nghề và tăng cường hợp tác giữa DN với các cơ sở giáo dục là giải pháp then chốt để đáp ứng nhu cầu nhân lực ngành điện.
Chia sẻ đầu năm 2026, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long cho biết, Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ nhân lực ngành điện, đồng thời tăng cường công tác dự báo để tăng tính chủ động, khả thi trong thực hiện các nhiệm vụ của năm.
