 |
| Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu kết luận phiên họp chuyên đề - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Tại phiên họp chuyên đề của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 diễn ra ngày 23/6, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển, lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả ứng dụng và khả năng thương mại hóa làm thước đo trong hoạt động khoa học công nghệ.
Tập trung nguồn lực cho công nghệ chiến lược
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, Chính phủ đã ban hành danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược cùng 30 sản phẩm công nghệ chiến lược, giao các bộ, ngành triển khai theo các bài toán lớn phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Để tạo nền tảng cho quá trình nghiên cứu và thương mại hóa công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng Đề án phát triển hệ thống trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia. Mô hình được đề xuất theo cấu trúc 3 tầng, từ nghiên cứu công nghệ lõi, phát triển ứng dụng đến thử nghiệm, kiểm định và thương mại hóa sản phẩm.
Mục tiêu đến năm 2035 hình thành mạng lưới từ 10-15 hạ tầng nghiên cứu cấp quốc gia phục vụ các công nghệ chiến lược, đồng thời xây dựng một số trung tâm nghiên cứu đạt trình độ hàng đầu khu vực vào năm 2045.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu việc đầu tư phải có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, ưu tiên nâng cấp và khai thác hiệu quả hệ thống phòng thí nghiệm hiện có tại các trường đại học, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo lớn.
Đề xuất thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia
Một trong những đề xuất đáng chú ý là việc thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia với quy mô vốn khởi điểm khoảng 100 triệu USD.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, khoảng cách giữa nghiên cứu và thương mại hóa hiện vẫn là điểm nghẽn lớn của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nhiều doanh nghiệp công nghệ có tiềm năng phát triển nhưng khó tiếp cận các nguồn vốn truyền thống do tính rủi ro cao và thời gian đầu tư dài.
Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia được kỳ vọng sẽ tạo cơ chế tài chính đặc thù cho các doanh nghiệp công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Mô hình được nghiên cứu tham khảo từ Quỹ Yozma của Israel - một trong những hình mẫu thành công về phát triển hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm.
Giai đoạn đầu, Nhà nước sẽ đóng vai trò dẫn dắt, sau đó từng bước huy động nguồn lực xã hội và vốn tư nhân tham gia vào hoạt động đầu tư.
Hoàn thiện thể chế để thúc đẩy đổi mới sáng tạo
Song song với việc đầu tư hạ tầng và nguồn lực tài chính, Chính phủ cũng đang đẩy mạnh hoàn thiện thể chế nhằm tạo môi trường thuận lợi cho phát triển khoa học công nghệ.
Bộ Tư pháp đang xây dựng Đề án thí điểm đánh giá, chấm điểm KPI đối với công tác xây dựng pháp luật. Theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, hệ thống đánh giá này phải bảo đảm chuyển từ quản lý bằng báo cáo định tính sang quản trị bằng dữ liệu, tiến độ và trách nhiệm cụ thể.
Bên cạnh đó, các cơ chế về khoán chi, đặt hàng nghiên cứu theo kết quả đầu ra, mua sắm sản phẩm công nghệ đầu tiên, định giá tài sản trí tuệ và chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu cũng đang được Chính phủ yêu cầu hoàn thiện trong thời gian tới.
Địa phương đẩy mạnh đầu tư và chuyển đổi xanh
Cùng với các chính sách ở cấp Trung ương, nhiều địa phương đang triển khai các dự án đầu tư lớn gắn với phát triển bền vững và đổi mới mô hình tăng trưởng.
Tại TP. Hồ Chí Minh, HĐND Thành phố vừa thông qua chủ trương đầu tư dự án chỉnh trang đô thị khu Mả Lạng và Chợ Gà - Gạo với tổng mức đầu tư hơn 16.300 tỷ đồng nhằm cải thiện hạ tầng và nâng cao chất lượng sống cho người dân khu vực trung tâm.
Trong khi đó, Quảng Ninh tiếp tục thu hút đầu tư với 3 dự án mới có tổng vốn hơn 581 tỷ đồng trong các lĩnh vực chế biến lâm sản, hạ tầng cảng biển và nuôi trồng thủy sản công nghệ cao.
Đáng chú ý, công tác chuẩn bị vận hành sàn giao dịch carbon trong nước cũng đang được đẩy nhanh. Việc ký kết các biên bản phối hợp giữa cơ quan quản lý và các đơn vị vận hành thị trường được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm hình thành thị trường carbon nội địa, tạo động lực thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, nâng cao năng lực cạnh tranh trong quá trình chuyển đổi xanh.
Theo các chuyên gia, điểm nổi bật trong điều hành hiện nay là sự kết hợp giữa hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng nghiên cứu và đổi mới cơ chế tài chính cho khoa học công nghệ.
Việc dành trên 100 nghìn tỷ đồng cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong năm 2026 cùng với các cơ chế đột phá về giao ngân sách, giao quyền tự chủ và chấp nhận rủi ro có kiểm soát được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để hình thành các doanh nghiệp công nghệ mạnh, nâng cao năng suất lao động và tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.
