Việc giá dầu nhảy vọt 20% do căng thẳng leo thang tại Trung Đông đã khiến thị trường tài chính bắt đầu tính toán đến kịch bản sẽ có thêm 2 đợt tăng lãi suất nữa trong năm nay. Trước đó, kỳ vọng này chỉ dừng lại ở 1 lần, cho đến khi thỏa thuận ngừng bắn gần nhất giữa Mỹ và Iran đổ vỡ.
Không giống như các ngân hàng trung ương đồng cấp như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) hay Ngân hàng Trung ương Canada (BoC), ECB đã đi trước một bước khi thực hiện 1 đợt tăng lãi suất trong năm nay.
Dù số liệu sơ bộ từ cơ quan thống kê chính thức cho thấy, lạm phát tại khu vực đồng Euro (Eurozone) đã hạ nhiệt xuống còn 2,8% trong tháng 6, con số này vẫn cao hơn nhiều so với mức mục tiêu 2,0% của ECB. Thực tế này tiếp tục củng cố lập trường cần phải nâng lãi suất. Tuy nhiên, đà tăng trưởng kinh tế còn yếu cùng với việc chưa có nhiều dấu hiệu rõ ràng về "tác động vòng hai" (lạm phát kéo theo tăng lương) đang buộc các nhà hoạch định chính sách phải thận trọng.
Bài toán cân bằng mà ECB phải đối mặt hiện nay vô cùng nhạy cảm, tương tự như những gì đã xảy ra trong hơn một thập kỷ qua. Vào năm 2011, việc ECB vội vàng nâng lãi suất sau khi giá năng lượng tăng đột biến đã bị giới phân tích coi là một sai lầm chính sách điển hình. Ngược lại, sự phản ứng chậm trễ trước làn sóng lạm phát do cú sốc nguồn cung sau cuộc xung đột Nga - Ukraine năm 2022 lại buộc cơ quan này phải lao vào một chu kỳ thắt chặt tiền tệ vô cùng khốc liệt.
Theo kết quả khảo sát từ ngày 13 - 16/7 của Reuters, toàn bộ 74 nhà kinh tế được hỏi đều dự báo ECB sẽ giữ nguyên lãi suất ở mức 2,25% vào tuần tới, hoàn toàn trùng khớp với kỳ vọng của thị trường.
Đáng chú ý, có đến 70% số người tham gia khảo sát (52 trên tổng số 74 chuyên gia) dự đoán sẽ có thêm 1 đợt tăng lãi suất nữa trong năm nay, nhiều khả năng rơi vào tháng 9. Con số này đã tăng đáng kể so với mức gần 60% ghi nhận trong cuộc khảo sát tháng trước.
"Thực tế thì ngay cả khi không có những biến động địa chính trị quanh eo biển Hormuz trong tuần qua, ECB có lẽ vẫn phải tăng lãi suất. Giá gas và giá điện đều đang tăng rất mạnh. ECB chắc chắn sẽ phải đưa các yếu tố này vào bản dự báo cập nhật tiếp theo vào tháng 9. Nhưng ở thời điểm hiện tại, họ sẽ nhận định chưa có gì quá khẩn cấp để phải lập tức tăng lãi suất ngay lúc này", ông Chris Scicluna, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Kinh tế tại Daiwa Capital Markets, nhận định.
Hiện tại, gần 30% các chuyên gia kinh tế vẫn bảo lưu quan điểm lãi suất sẽ giữ nguyên từ nay đến cuối năm, trong khi chỉ có vỏn vẹn 3 người dự đoán sẽ có thêm hai đợt tăng nữa.
Các nhà hoạch định chính sách châu Âu dù tỏ ra khá thận trọng trước các rủi ro lạm phát - đặc biệt là hiệu ứng vòng hai - nhưng vẫn liên tục kêu gọi sự cảnh giác.
Mặc dù vậy, lạm phát tại Eurozone được dự báo là khó có thể quay về mức mục tiêu 2% trước quý II/ 2027, trong bối cảnh áp lực từ lạm phát lõi vẫn có xu hướng gia tăng.
"Vào lúc này, rất khó để chắc chắn về bất kỳ điều gì. Nhưng rõ ràng là khi lạm phát năng lượng càng tăng cao, nguy cơ xảy ra 'tác động vòng hai' lên tiền lương và giá cả sau đó càng lớn, bởi các doanh nghiệp sẽ tăng giá bán để bù đắp chi phí nhân công tăng lên. Do đó, nếu bước vào cuộc họp tháng 9 với giá dầu neo ở mức 90 USD/thùng cùng nhiều rủi ro leo thang khó lường, việc ECB tiếp tục tăng lãi suất sẽ là một bước đi thận trọng và cần thiết", ông Simon Wells, Nhà kinh tế trưởng khu vực châu Âu tại HSBC, nhận định.
Cũng theo khảo sát, nền kinh tế Eurozone đã sụt giảm 0,2% trong quý I, nhưng dự kiến sẽ tăng trưởng trở lại ở mức 0,2% trong quý II, đồng thời duy trì tốc độ này trong 2 quý tiếp theo. Dự báo tăng trưởng cả năm 2026 hiện được chốt ở mức 0,5%, đánh dấu lần điều chỉnh giảm thứ tư liên tiếp của các chuyên gia.
