 |
| Ảnh minh họa |
Bất chấp xung đột kéo dài khiến giá dầu neo trên ngưỡng 100 USD/thùng, IMF dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 đạt 3,1%, nhích nhẹ so với mức 3,0% đưa ra hồi tháng 7.
Báo cáo Triển vọng kinh tế thế giới (WEO) - được công bố khi giới lãnh đạo kinh tế và tài chính tề tựu tại Bangkok tham dự Hội nghị thường niên của IMF và Ngân hàng Thế giới (WB) - tương đương kịch bản lạc quan nhất từng được đưa ra hồi tháng 4, song vẫn thấp hơn mức tăng trưởng 3,5% của năm 2025.
Bước sang năm 2027, IMF dự báo kinh tế thế giới tăng trưởng 3,4%, giữ nguyên so với ước tính hồi tháng 7 và tăng 0,2 điểm phần trăm so với tháng 4.
Sự khởi sắc nhẹ này chủ yếu đến từ dòng vốn đầu tư mạnh mẽ, liên tục đổ vào hạ tầng AI. Xu hướng này thúc đẩy việc nâng dự báo tăng trưởng cho các nền kinh tế phát triển chủ chốt đang xây dựng nền tảng AI, và đặc biệt là các nước cung ứng phần cứng AI như Hàn Quốc, Malaysia, Mexico cùng Thái Lan - nước chủ nhà của hội nghị tuần này.
"Kinh tế toàn cầu đã thể hiện khả năng chống chịu bền bỉ, nhưng sức chịu đựng này đang chạm ngưỡng giới hạn. Do đó, chúng ta cần chuyển từ thế bị động ứng phó sang tái thiết thực chất. Chúng ta cần khôi phục dư địa tài khóa và tái thiết khả năng chống chịu cho phía cung ứng", bà Silvana Tenreyro, Kinh tế trưởng của IMF, phát biểu tại buổi họp báo.
Bà cho biết, các rủi ro tiêu cực lớn đối với tăng trưởng gồm: xung đột tại Trung Đông leo thang kéo dài thổi bùng áp lực lạm phát, lợi suất trái phiếu tăng cao đẩy chi phí vay nợ của các chính phủ lên đỉnh điểm, các hiện tượng thời tiết cực đoan do El Nino và nguy cơ thị trường định giá lại tính sinh lời của AI khiến dòng vốn đầu tư cùng giá tài sản lao dốc không phanh.
IMF cũng chỉ ra sự phân hóa ngày càng sâu sắc giữa những quốc gia hưởng lợi từ làn sóng AI và nhóm bị bỏ lại bên lề. Hiện chỉ 32 quốc gia đã đóng góp tới 95% mức tăng trưởng của toàn thế giới, co cụm đáng kể so với con số 54 quốc gia hồi tháng 4.
Xu hướng hạ mức dự báo tăng trưởng đang lan rộng khi IMF điều chỉnh giảm triển vọng của 47% nền kinh tế kể từ tháng 4, bao gồm hàng loạt quốc gia nhập khẩu năng lượng nằm ngoài chuỗi giá trị AI.
Kinh tế Mỹ đi ngang, châu Âu le lói phục hồi
Trong số các nền kinh tế lớn, IMF dự báo Mỹ sẽ tăng trưởng 2,3% cho cả năm 2026 và 2027 - giữ nguyên cho năm nay và tăng nhẹ 0,1 điểm phần trăm vào năm sau. Nền kinh tế số một thế giới dự kiến được nâng đỡ bởi tiêu dùng tư nhân vững chắc, các đòn bẩy giảm thuế và làn sóng đầu tư vào AI, dù động lực từ AI sẽ bị triệt tiêu một phần do tỷ trọng linh kiện nhập khẩu lớn.
Tăng trưởng của khu vực đồng Euro (Eurozone) năm 2026 được nâng lên mức 1,1% (từ mức 0,9% hồi tháng 7) nhờ đầu tư vào AI gia tăng, sự tham gia sâu vào chuỗi giá trị AI (như ngành sản xuất hóa chất tại Đức) và chi tiêu quốc phòng tăng mạnh tại các nước EU. Dự báo tăng trưởng của Anh năm 2026 cũng tăng 0,3 điểm phần trăm so với tháng 7, lên mức 1,3% nhờ dòng vốn đầu tư lớn vào AI.
Ngược lại, IMF hạ dự báo tăng trưởng của Trung Quốc xuống 4,5% cho năm 2026 và 4,0% cho năm 2027 (cùng giảm 0,1 điểm phần trăm so với tháng 7), trong bối cảnh giá dầu đắt đỏ khoét sâu thêm vào sức cầu nội địa vốn đang suy yếu, bất chấp hoạt động xuất khẩu vẫn duy trì đà tăng.
Ấn Độ tiếp tục giữ vững vị thế nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới ở mức 7,0% cho cả năm 2026 và 2027, tăng tương ứng 0,6 và 0,3 điểm phần trăm so với dự báo tháng 7, nhờ nhu cầu nội địa bùng nổ, khu vực dịch vụ khởi sắc và sức hút từ dòng vốn đầu tư AI.
Cơn sốt đầu tư vào AI được dự báo sẽ tiếp tục phả hơi nóng lên giá cả, đưa lạm phát giá tiêu dùng (CPI toàn phần) toàn cầu lên 4,7% vào năm 2026 và 4,1% vào năm 2027.
Ẩn số giá năng lượng và rủi ro từ "bong bóng" AI
Giới chức tham dự các hội nghị của IMF và WB tại Bangkok sẽ phải mổ xẻ một bức tranh kinh tế đầy bất định. Kịch bản cơ sở của IMF dựa trên giả định eo biển Hormuz sẽ thông tuyến trở lại vào tháng 3/2027, và các tuyến vận tải biển khôi phục hoàn toàn trạng thái tiền chiến sự vào tháng 10/2027. IMF ước tính, giá dầu trung bình ở mức 96 USD/thùng cho năm 2026 và 87 USD/thùng cho năm 2027.
Tuy nhiên, Báo cáo cũng cảnh báo một kịch bản tiêu cực: nếu xung đột leo thang đẩy giá dầu vọt lên 130 USD/thùng kéo dài qua quý I/2027, tăng trưởng toàn cầu sẽ bị bào mòn 0,2 điểm phần trăm trong năm 2026 và 0,5 điểm phần trăm trong năm 2027. Lạm phát năm 2027 khi đó có thể tăng thêm 1,1 điểm phần trăm, chạm mốc 5,2%.
Bên cạnh năng lượng, AI cũng là một nguồn cơn bất định lớn chứa đựng cả cơ hội bứt phá lẫn rủi ro trượt dốc. Nếu công nghệ này được ứng dụng thần tốc và giải ngân vốn tăng tốc, GDP toàn cầu có thể cộng thêm 0,6% vào năm 2029, phần lớn lợi ích sẽ rơi vào tay Mỹ và Trung Quốc.
Ngược lại, nếu kỳ vọng tăng năng suất từ AI "vỡ mộng", kéo theo dòng vốn đầu tư sụt giảm mạnh, GDP của Mỹ có thể thiệt hại trực tiếp 0,8%, lan sang các nền kinh tế xuất khẩu công nghệ châu Á với mức tác động trực tiếp lên GDP lên tới 0,4% vào năm 2028.
IMF lưu ý sự đảo chiều này cũng sẽ kích hoạt làn sóng bán tháo tài sản và thắt chặt các điều kiện tài chính, khiến tiêu dùng sụt giảm nghiêm trọng, đặc biệt tại thị trường Mỹ. Cùng lúc, lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng cao sẽ bóp nghẹt các hoạt động kinh tế, làm giảm tổng sản lượng toàn cầu 1,1% vào năm 2028, riêng sản lượng của Mỹ sụt 1,8%.
Ngoài ra, IMF cảnh báo mức nợ công ngất ngưởng - đặc biệt tại các nền kinh tế phát triển - đang đẩy chi phí vay vốn lên cao đột biến, đè nặng lên triển vọng phục hồi. Tổ chức này thúc giục các chính phủ chấm dứt việc trì hoãn tái lập các bộ đệm tài khóa và phải đưa ra lộ trình trung hạn khả thi nhằm kéo nợ công về ngưỡng bền vững.
