 |
| Thực tiễn áp dụng quy định về điều kiện của cá nhân tham gia đấu giá quyền sử dụng đất thực hiện dự án đầu tư hiện vẫn tồn tại nhiều cách hiểu trái chiều. Ảnh minh họa: Thu Huyền |
Phạm vi điều chỉnh nhìn từ những vướng mắc thực tiễn
Thực tiễn thi hành thời gian qua ghi nhận không ít vướng mắc phát sinh từ sự thiếu tương thích giữa quy định của pháp luật về đấu giá tài sản (ĐGTS) và pháp luật chuyên ngành.
Đơn cử là quy trình xét duyệt điều kiện của “cá nhân tham gia đấu giá quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư”. Căn cứ theo Luật ĐGTS, Luật Đất đai và các nghị định hướng dẫn thi hành hiện hành, thực tế áp dụng tại Bắc Ninh đang tồn tại 2 luồng quan điểm khác nhau đối với hồ sơ tham gia đấu giá của đối tượng này.
Quan điểm thứ nhất cho rằng, hồ sơ bao gồm: phiếu đăng ký tham gia đấu giá; bản cam kết thành lập tổ chức kinh tế; giấy tờ chứng minh yêu cầu, điều kiện tham gia đấu giá (chứng minh năng lực tài chính, xác nhận không vi phạm quy định pháp luật về đất đai hoặc có vi phạm nhưng đã chấp hành xong quyết định, bản án… được quy định tại khoản 1 Điều 55 Nghị định số 102/2024/NĐ-CP, khoản 2 Điều 122 Luật Đất đai năm 2024).
Trong khi đó, luồng ý kiến thứ hai cho rằng, hồ sơ tham gia đấu giá của cá nhân để thực hiện dự án đầu tư gồm: phiếu đăng ký tham gia đấu giá; 1 bản cam kết thành lập tổ chức kinh tế bảo đảm các điều kiện quy định tại khoản 1 Điều 55 Nghị định số 102/2024/NĐ-CP và không phải chứng minh năng lực tài chính, không vi phạm pháp luật về đất đai… Việc chứng minh năng lực tài chính, không vi phạm pháp luật về đất đai sẽ được thực hiện sau khi cá nhân trúng đấu giá quyền sử dụng đất thực hiện dự án đầu tư, thành lập tổ chức kinh tế và được Nhà nước giao đất theo quy định.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra trong lĩnh vực công thương. Bộ Công Thương cho biết đang gặp khó khăn khi xác định “hạn ngạch thuế quan” hay “quyền sử dụng hạn ngạch thuế quan” có thuộc phạm trù tài sản công hay không, từ đó chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng để xác định “quyền sử dụng hạn ngạch thuế quan” có cần phải đưa ra đấu giá hay không. Hiện nay, chưa có quy định nào phân định rõ đối với tài sản này.
Góp ý cho Dự thảo Luật ĐGTS (sửa đổi), Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Thanh Hóa nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm phân định rõ phạm vi điều chỉnh của Luật ĐGTS với các luật chuyên ngành. Trong đó, đối với quy định về áp dụng Luật ĐGTS và quy định về trình tự, thủ tục ĐGTS tại các luật khác, đề nghị rà soát kỹ để bảo đảm không phát sinh xung đột với các luật chuyên ngành có quy định đặc thù về đấu giá, lựa chọn nhà đầu tư, lựa chọn tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tài sản, tài nguyên, quyền tài sản hoặc các quyền kinh tế khác. Đồng thời, để ngăn ngừa tình trạng chồng chéo pháp luật, cần bổ sung cơ chế xử lý xung đột pháp lý trong trường hợp các luật chuyên ngành được sửa đổi sau khi Luật này có hiệu lực.
Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cho rằng, cần làm rõ “trình tự, thủ tục đấu giá” chỉ bao gồm các bước tổ chức cuộc đấu giá. Phạm vi này không bao hàm các khâu như điều kiện đưa tài sản ra đấu giá, thẩm quyền quyết định đấu giá, xác định giá khởi điểm, phê duyệt kết quả, nộp tiền, giao tài sản, cấp giấy chứng nhận, cấp giấy phép hoặc xử lý nghĩa vụ sau đấu giá. Đồng thời, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh đề nghị bổ sung nguyên tắc: các nội dung trước và sau cuộc đấu giá thực hiện theo pháp luật chuyên ngành.
Bên cạnh đó, nhiều ý kiến đề nghị bổ sung quy định rõ hơn đối với một số loại tài sản mới phát sinh trong thực tiễn như tài sản số, tài sản hình thành từ chuyển đổi số hoặc các quyền tài sản đặc thù để có cơ sở pháp lý thực hiện khi phát sinh nhu cầu đấu giá. Đơn cử, Bộ Công Thương đề xuất nghiên cứu, bổ sung “hạn ngạch thuế quan” hay “quyền sử dụng hạn ngạch thuế quan” là loại tài sản đấu giá quy định tại Điều 4 Luật ĐGTS. Đồng thời, bổ sung “việc đấu giá hạn ngạch thuế quan nhập khẩu được thực hiện theo quy định pháp luật về quản lý ngoại thương” để bảo đảm quy định việc đấu giá về cơ bản đã bao quát được hết các hoạt động nêu trên.
Tránh tạo khoảng trống pháp lý khi tổ chức thực hiện
Bộ Tư pháp - cơ quan chủ trì soạn thảo - cho biết, Dự thảo Luật được xây dựng trên quan điểm chỉ đạo là Luật quy định trình tự, thủ tục đấu giá thống nhất đối với các loại tài sản mà pháp luật quy định phải bán thông qua đấu giá. Việc tài sản có bắt buộc phải bán qua hình thức đấu giá hay không do pháp luật chuyên ngành quy định.
Do đó, Điều 3 của Dự thảo đã quy định nguyên tắc áp dụng trình tự, thủ tục đấu giá của Luật ĐGTS kể cả đối với trường hợp luật chuyên ngành được ban hành sau. Dự thảo Luật cũng đã quy định một số loại tài sản đặc thù được thực hiện theo trình tự, thủ tục đấu giá do pháp luật chuyên ngành quy định; trường hợp pháp luật chuyên ngành quy định sang trình tự, thủ tục của Luật ĐGTS thì thực hiện theo Luật ĐGTS. Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 4 quy định các loại tài sản phải bán đấu giá trên cơ sở liệt kê theo quy định của pháp luật chuyên ngành.
Cũng theo cơ quan soạn thảo, trên cơ sở rà soát, Dự thảo Luật được thiết kế bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính liên thông và đồng bộ, phân định rõ phạm vi điều chỉnh: Luật ĐGTS giữ vai trò là luật hình thức, quy định thống nhất, chặt chẽ về trình tự, thủ tục tổ chức đấu giá áp dụng chung cho các loại tài sản bắt buộc phải bán thông qua đấu giá. Các luật chuyên ngành (như Luật Đất đai; Luật Địa chất và Khoáng sản; Luật Quản lý, sử dụng tài sản công; Luật Thi hành án dân sự...) và các văn bản quy định chi tiết thi hành các luật chuyên ngành quy định các vấn đề về nội dung trước và sau đấu giá, bao gồm: tài sản phải đấu giá, điều kiện tham gia đấu giá, thẩm quyền và phương pháp xác định giá khởi điểm, cũng như thời hạn, thủ tục nộp tiền trúng đấu giá. Các luật này đều thực hiện nguyên tắc dẫn chiếu áp dụng trình tự, thủ tục đấu giá theo quy định của Luật ĐGTS.
Việc phân định như trên bảo đảm tính thống nhất, tránh chồng chéo, xung đột pháp lý hoặc tạo ra khoảng trống trong quá trình tổ chức thực hiện; đồng thời tạo sự linh hoạt, phù hợp với tính chất đặc thù của từng loại tài sản quy định tại các luật chuyên ngành. Trong thời gian tới, Chính phủ sẽ chỉ đạo Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục phối hợp với cơ quan có liên quan rà soát các dự thảo luật sau khi được Quốc hội xem xét, để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ.
