Hồ sơ mời thầu nhiều bất cập, thời điểm đóng thầu cận kề

Loạt tiêu chí của HSMT liên quan đến nhân sự chủ chốt và thiết bị, bị các nhà thầu cho rằng cài cắm rất nhiều bất cập có thể dẫn tới khó khăn cho nhà thầu dự thầu. Đầu tiên, vị trí Chỉ huy trưởng công trường yêu cầu từng làm chỉ huy trưởng công trường ít nhất 1 công trình giao thông đường bộ (hoặc công trình hạ tầng kỹ thuật) có hạng mục thoát nước bằng cống BTCT, cấp III trở lên, có giá trị hợp đồng ≥ 22.925.162.000 VND.

Theo các nhà thầu, pháp luật đấu thầu hiện hành không quy định một mức giá trị cố định bắt buộc cho hợp đồng dùng để chứng minh kinh nghiệm của nhân sự chủ chốt. Yêu cầu về số năm kinh nghiệm và tính chất công việc của nhân sự do chủ đầu tư căn cứ theo quy mô, tính chất của gói thầu và pháp luật chuyên ngành để đưa ra trong HSMT, đảm bảo không vượt quá mức cần thiết nhằm tránh gây hạn chế cạnh tranh trong đấu thầu. Trong khi đó, HSMT yêu cầu 2 cán bộ phụ trách kỹ thuật thi công phần giao thông; 2 cán bộ phụ trách kỹ thuật thi công phần thoát nước bị các nhà thầu cho rằng số lượng quá nhiều và chưa tuân thủ Khoản 3 Điều 44 của Luật Đấu thầu, gây lãng phí trong công tác xây dựng đơn giá chào thầu của nhà thầu.

Vị trí Cán bộ phụ trách kỹ thuật thi công phần điện chiếu sáng và kỹ thuật thi công phần trắc đạc và cán bộ phụ trách an toàn lao động bị nhà thầu phản ánh đưa ra yêu cầu quá cao về bằng cấp.

Riêng với Cán bộ phụ trách nghiệm thu, thanh toán yêu cầu trình độ đại học trở lên thuộc ngành Kinh tế xây dựng hoặc Xây dựng cầu đường hoặc Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông cũng gây phản ánh. Nhà thầu cho rằng, vị trí phụ trách hồ sơ thanh quyết toán không phải chức danh, cá nhân hành nghề hoạt động xây dựng, nhà thầu có thể thuê đơn vị làm dịch vụ kế toán để thực hiện công việc trên. Do đó, việc đưa ra yêu cầu này là không cần thiết, cần loại bỏ khỏi HSMT.

Chưa hết, yêu cầu về thiết bị trong HSMT cũng dẫn tới nhiều phản ánh của nhà thầu. HSMT đưa ra yêu cầu 20 loại với tổng số lượng 30 thiết bị. Tuy nhiên, theo các nhà thầu, tất cả các loại thiết bị đều có yếu tố làm hạn chế sự tham gia của nhà thầu, tạo sự cạnh trang không công bằng.

Đầu tiên là 14 thiết bị cơ giới có động cơ lớn (ô tô tự đổ; ô tô vận tải thùng; ô tô tưới nước, xe nâng người...), HSMT yêu cầu người vận hành thiết bị: "cung cấp giấy phép lái xe phù hợp với tải trọng của thiết bị (cung cấp chứng nhận hoặc chứng chỉ) vận hành thiết bị”. Theo các nhà thầu, Chủ đầu tư đã ghép nội dung yếu tố con người vào nội dung thiết bị là không đúng quy định. Việc huy động thiết bị thi công là trách nhiệm của nhà thầu nhằm đảm bảo tiến độ, chất lượng công trình; còn việc người nào vận hành thiết bị, người đó có được đào tạo lái thiết bị hay chưa đó là trách nhiệm của Công an, cơ quan điều tra, hoặc có thể là đơn vị giám sát (nếu được cho phép).

Đối với 5 thiết bị đơn giản, động cơ nhỏ (máy hàn, máy đầm dùi, máy cắt uốn sắt, máy thủy bình...), HSMT yêu cầu: Đối với thiết bị thuộc sở hữu của nhà thầu: Cung cấp tài liệu để chứng minh bằng hợp đồng mua thiết bị và hóa đơn hoặc hóa đơn và giấy chứng nhận kiểm định kỹ thuật còn hiệu lực; Đối với thiết bị không thuộc sở hữu của nhà thầu: Cung cấp hợp đồng nguyên tắc với bên cho thuê; Hợp đồng mua thiết bị và hóa đơn hoặc hóa đơn và giấy chứng nhận kiểm định kỹ thuật còn hiệu lực; Giấy phép đăng ký kinh doanh của bên cho thuê để chứng minh thông tin sở hữu.

Trong khi đó, điểm e Mục 31.1 chương I của mẫu HSMT phát hành kèm Thông tư 79/2025/TT-BTC quy định "Đối với thiết bị thi công chủ yếu thuộc sở hữu của nhà thầu: nhà thầu cần cung cấp giấy đăng ký thiết bị hoặc hợp đồng, hóa đơn mua hàng hoặc giấy đăng kiểm, kiểm định theo quy định của pháp luật. Nhà thầu chỉ cần cung cấp một trong các tài liệu này mà không cần cung cấp bất kỳ tài liệu khác để chứng minh khả năng huy động thiết bị thi công chủ yếu, kể cả trong trường hợp Chủ đầu tư có các yêu cầu khác; Đối với thiết bị thi công chủ yếu không thuộc sở hữu của nhà thầu: nhà thầu cần cung cấp hợp đồng nguyên tắc với bên cho thuê, đồng thời kèm theo một trong các tài liệu sau để chứng minh thiết bị thuộc sở hữu của bên cho thuê: giấy đăng ký thiết bị hoặc hợp đồng, hóa đơn mua hàng hoặc giấy đăng kiểm, kiểm định theo quy định của pháp luật. Nhà thầu không cần cung cấp bất kỳ tài liệu khác để chứng minh khả năng huy động thiết bị thi công chủ yếu, kể cả trong trường hợp Chủ đầu tư có các yêu cầu khác.”

Các nhà thầu cho rằng, Chủ đầu tư đã tự ý điều chỉnh quy định và có thể gây ra rất nhiều khó khăn cho nhà thầu tham dự thầu.

Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia đã ghi nhận 2 nhà thầu có văn bản kiến nghị HSMT gói thầu này. Tuy nhiên, chỉ còn 4 ngày đến thời điểm đóng thầu nhưng hàng loạt tiêu chí gây tranh cãi vẫn chưa được rà soát, điều chỉnh.

Trao đổi với phóng viên, một chuyên gia đấu thầu cho biết, các kiến nghị của nhà thầu có cơ sở và cần được Chủ đầu tư nghiêm túc rà soát, điều chỉnh kịp thời. Đơn cử như vị trí chỉ huy trưởng công trình, mẫu HSMT ban hành theo Thông tư số 79/2025/TT-BTC đã xác định kinh nghiệm trong các công việc tương tự được thể hiện ở số năm tối thiểu nhân sự thực hiện các công việc tương tự hoặc số hợp đồng tối thiểu trong các công việc tương tự. Số năm kinh nghiệm của nhân sự chủ chốt được tính từ thời điểm nhân sự bắt đầu thực hiện công việc tương tự đó đến thời điểm đóng thầu, không có quy định nào về giá trị hợp đồng mà nhân sự từng thực hiện. Đối với thiết bị thi công, mẫu HSMT cho phép nhà thầu cung cấp 1 trong các tài liệu kèm theo để giảm chi phí, tăng cạnh tranh cho hoạt động đấu thầu. Đặc biệt, không được đưa yếu tố nhân sự vào nội dung thiết bị dẫn đến khó khăn cho nhà thầu dự thầu.