 |
| Trong 15 dự án nhiệt điện LNG phải đưa vào vận hành đến năm 2030, mới hoàn thành đầu tư Dự án Nhà máy Nhiệt điện Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4. Ảnh: Vũ Phong |
Lận đận tìm nhà đầu tư
Theo Phụ lục II Danh mục các nhà máy nhiệt điện LNG thuộc Kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, giai đoạn 2025 - 2030, Việt Nam sẽ có 15 dự án nhiệt điện LNG được đưa vào vận hành, trong đó có 6 dự án được yêu cầu có giải pháp để bảo đảm tiến độ theo quy hoạch được duyệt. Đến thời điểm này mới có Dự án Nhà máy Nhiệt điện Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 hoàn thành, Dự án Nhiệt điện LNG Cà Ná vừa lựa chọn được nhà đầu tư. Các dự án khác đang gặp nhiều vướng mắc.
Ngày 9/2/2026, Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa thông báo mời thầu lần 3 chọn nhà đầu tư Dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Nghi Sơn. Dự án có tổng vốn đầu tư hơn 57.500 tỷ đồng, nằm tại phường Nghi Sơn trên diện tích khoảng 68,2 ha, được đấu thầu rộng rãi quốc tế, dự kiến đóng/mở thầu vào ngày 10/4/2026. Trước đó, Dự án phải hủy thầu 2 lần do không có nhà đầu tư nộp hồ sơ dự thầu (HSDT) mặc dù có tới 5 nhà đầu tư quốc tế bày tỏ quan tâm theo danh sách ngắn được công bố trước đó.
Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Nghi Sơn được chấp thuận chủ trương đầu tư vào tháng 3/2024 và nằm trong danh mục các dự án nguồn điện quan trọng quốc gia, thuộc nhóm ưu tiên của ngành. Nhà máy có công suất 1.500 MW, vận hành năm 2028. Trong Kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Bộ Công Thương lưu ý, đây là một trong các dự án cần có giải pháp để bảo đảm tiến độ vận hành theo quy hoạch được duyệt. “Chúng tôi hy vọng ở lần mời thầu thứ 3 này sẽ có nhà đầu tư nộp HSDT để có thể lựa chọn được nhà đầu tư thực hiện”, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa bày tỏ.
Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập gần 56.000 tỷ đồng cũng dự kiến vận hành năm 2028. Thời gian qua, UBND tỉnh Nghệ An liên tục chỉ đạo các đơn vị liên quan trên địa bàn tập trung đẩy nhanh tiến độ triển khai Dự án. UBND tỉnh Nghệ An nhấn mạnh, Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập là dự án thu hút đầu tư đặc biệt của ngành điện nhằm bảo đảm nguồn điện quan trọng quốc gia, thuộc danh mục ưu tiên của Quy hoạch điện VIII điều chỉnh; yêu cầu nhanh chóng lựa chọn nhà đầu tư triển khai Dự án, sớm đưa Dự án vào hoạt động trong giai đoạn 2025 - 2030 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Ngày 15/1/2026, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành tiêu chí đánh giá hồ sơ đề xuất để lựa chọn nhà đầu tư thực hiện Dự án theo hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt.
Khẩn trương tháo gỡ
Tại cuộc họp của Thường trực Chính phủ tổ chức ngày 26/2/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chỉ đạo Bộ Công Thương chủ trì, cùng các bộ, ngành rà soát điều chỉnh các quy hoạch liên quan điện khí LNG với tinh thần đầu tư tập trung, hiệu quả. Đồng thời, rà soát luật pháp, cơ chế, chính sách hiện hành, làm rõ những nội dung tiếp tục giữ ổn định, những nội dung cần sửa đổi, thay thế, những nội dung cần bổ sung, khẩn trương xây dựng, trình cấp có thẩm quyền…
TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng, điều quan trọng nhất lúc này là cấp có thẩm quyền cần kiên quyết tháo gỡ nút thắt, khơi thông đầu tư vào các dự án điện LNG. Việc thu hút đầu tư các dự án nhiệt điện LNG gặp nhiều vướng mắc, trong đó có vấn đề liên quan đến quy định về sản lượng điện hợp đồng tối thiểu (Qc), hợp đồng mua bán điện (PPA), cam kết thanh toán, vai trò của bên đảm bảo lưới điện và bên mua điện...
“Liên quan đến Qc, Bộ Công Thương đề xuất nâng Qc cho các dự án nhiệt điện khí LNG nhập khẩu từ 65% lên không dưới 75% sản lượng điện phát bình quân nhiều năm của dự án nhiệt điện khí đối với dự án đầu tư mới trong thời gian 15 năm (thời gian áp dụng trước đó là không quá 10 năm). Đây được xem là động thái quan trọng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn đầu tư, tạo điều kiện thu xếp vốn và bảo đảm cung ứng điện trong bối cảnh nhu cầu tăng cao. Tuy nhiên, Qc 75% hiện mới dừng ở mức một điều chỉnh kỹ thuật, chưa phải cam kết thương mại đủ rõ ràng và tin cậy để ngân hàng cấp tín dụng dài hạn”, ông Thập nhìn nhận.
Theo Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, các dự án LNG có tổng mức đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài, điều nhà đầu tư và tổ chức tín dụng quan tâm là tính ổn định, khả năng thực thi và mức độ chia sẻ rủi ro của toàn bộ khung chính sách, chứ không chỉ một tham số đơn lẻ. Bên cạnh đó, cách hiểu và cách áp dụng Qc 75% hiện nay còn nhiều điểm chưa rõ, nhất là khi gắn với khái niệm “sản lượng điện phát bình quân nhiều năm” nên khó đủ tạo niềm tin về dòng tiền ổn định cho dự án để nhà đầu tư ra quyết định đầu tư.
“Quan trọng hơn, nút thắt của thị trường điện không nằm ở một con số đơn lẻ, mà ở sự thiếu đồng bộ của cả chuỗi chính sách, từ cơ chế giá điện, hợp đồng mua bán điện, cam kết thanh toán, cho tới vai trò của bên đảm bảo lưới điện và bên mua điện”, ông Thập nhấn mạnh.
Từ thực tế Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Nghi Sơn phải hủy thầu 2 lần do không có nhà đầu tư nộp HSDT, ông Tuấn cho biết: “Qua tìm hiểu, có một số nhà đầu tư phản hồi là do e ngại tiêu chí trong HSMT, trong đó có mốc thời gian phải hoàn thành Dự án quá ngắn, nếu không thực hiện được sẽ bị phạt hợp đồng, bị thu hồi bảo lãnh thực hiện hợp đồng với số tiền rất lớn. Bên cạnh đó, có một số nội dung liên quan đến thể chế, trong đó có e ngại về tính khả thi của Qc…”.
Để tạo tác động thực chất và bền vững, thu hút nhà đầu tư vào dự án điện LNG, các chuyên gia cho rằng, cần một cách tiếp cận tổng thể hơn với các giải pháp đồng bộ chia sẻ rủi ro và lợi ích giữa các bên, qua đó phát triển thị trường điện minh bạch và hiệu quả.
