 |
| Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) bổ sung nhiều quy định nhằm khắc phục tình trạng tham gia đấu giá nhằm mục đích trục lợi, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản công. Ảnh minh họa: Tiên Giang |
Bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá
Theo Dự thảo Luật ĐGTS (sửa đổi), Chương VI bao gồm các nội dung về xử lý vi phạm đối với đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, hội đồng đấu giá tài sản, tổ chức mà Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thành lập để xử lý nợ xấu của tổ chức tín dụng; xử lý vi phạm đối với người tham gia đấu giá, người trúng đấu giá, cá nhân, tổ chức có liên quan; xử lý vi phạm đối với người có tài sản đấu giá; hủy kết quả đấu giá tài sản; hậu quả pháp lý khi hủy kết quả đấu giá tài sản, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, khởi kiện về việc đấu giá tài sản của Hội đồng đấu giá tài sản.
Tại tờ trình của Chính phủ gửi Quốc hội đã nhấn mạnh việc Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định về hủy kết quả đấu giá trong trường hợp tài sản đưa ra đấu giá trái pháp luật hoặc chưa được phép giao dịch theo quy định pháp luật (Điều 58). Bên cạnh đó, Dự thảo bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng “bỏ cọc” trên cơ sở luật hóa các quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP (Điều 56), góp phần khắc phục tình trạng tham gia đấu giá nhằm mục đích trục lợi, gây ảnh hưởng xấu đến thị trường bất động sản. Đồng thời, bổ sung chế tài người trúng đấu giá có hành vi vi phạm quy định của Luật ĐGTS hoặc pháp luật có liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy thì không được nhận lại khoản tiền đặt cọc để bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do kết quả đấu giá bị hủy.
Tại phiên thảo luận ở tổ, nhiều đại biểu Quốc hội đồng thuận với việc bổ sung cơ chế xử lý nghiêm đối với các trường hợp vi phạm, bởi thực tiễn đã ghi nhận nhiều trường hợp người trúng đấu giá không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, cố tình bỏ cọc hoặc kéo dài thời gian thực hiện nghĩa vụ, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản công.
Liên quan đến chế tài đối với người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên tán thành việc áp dụng các biện pháp đủ mạnh để xử lý hành vi cố tình bỏ cọc, không thanh toán hoặc lợi dụng đấu giá nhằm trục lợi.
Tuy nhiên, đối với quy định cấm tham gia đấu giá khi người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến quyết định phê duyệt kết quả bị hủy, ông Nguyễn Hồng Diên lưu ý, đây là biện pháp hạn chế quyền tài sản, quyền kinh doanh và quyền tham gia giao dịch của tổ chức, cá nhân. Do đó, cần quy định ngay trong Luật các tiêu chí xác định thời hạn cấm, căn cứ áp dụng, thẩm quyền, trình tự thực hiện cũng như quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện của người bị áp dụng chế tài. Đặc biệt, cần phân biệt rõ hành vi cố ý vi phạm với các trường hợp bất khả kháng hoặc vi phạm phát sinh từ sai sót của cơ quan, người có tài sản đấu giá và cơ quan có thẩm quyền, tránh áp dụng chế tài thiếu công bằng.
Dưới góc nhìn của cơ quan thẩm tra, Ủy ban Kinh tế Tài chính của Quốc hội cho biết, đối với quyết định cấm tham gia đấu giá trên phạm vi toàn quốc, đề nghị rà soát lại thẩm quyền quyết định, bảo đảm phù hợp với phạm vi tác động của quyết định và yêu cầu quản lý thống nhất trên toàn quốc; không để cơ quan có thẩm quyền ở cấp địa phương quyết định hạn chế quyền tham gia đấu giá trên phạm vi cả nước mà không có cơ chế kiểm soát phù hợp. Đồng thời, nghiên cứu thiết lập cơ chế tra cứu, cập nhật và chia sẻ thông tin về người bị cấm tham gia đấu giá trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia, bảo đảm tổ chức hành nghề đấu giá tài sản và người có tài sản có thể kiểm tra trước khi xác nhận đủ điều kiện tham gia đấu giá.
Cơ chế bảo vệ người mua ngay tình
Về hủy kết quả đấu giá, hậu quả pháp lý và bảo vệ người mua được tài sản đấu giá ngay tình (Điều 57, Điều 58 và Điều 59), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị đặc biệt quan tâm đến cơ chế bảo vệ người mua tài sản ngay tình, đã hoàn thành nghĩa vụ thanh toán, nhận tài sản hoặc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng theo quy định. Theo đó, Dự thảo Luật cần xác định rõ trách nhiệm hoàn trả tài sản, xử lý số tiền đã thanh toán, các chi phí hợp lý và trách nhiệm bồi thường khi kết quả đấu giá bị hủy; đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên có liên quan.
Ủy ban Kinh tế Tài chính cho rằng, Dự thảo Luật đã quy định về các trường hợp hủy kết quả đấu giá và hậu quả pháp lý theo hướng các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu và hoàn trả tài sản đã nhận; đồng thời xác định nguyên tắc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người mua được tài sản đấu giá ngay tình. Tuy nhiên, đề nghị rà soát quy định về bảo vệ người mua ngay tình tại Điều 7 của Dự thảo Luật với các trường hợp hủy kết quả đấu giá tại Điều 58 và hậu quả pháp lý tại Điều 59 để bảo đảm thống nhất, đầy đủ và khả thi. Đề nghị cần làm rõ trường hợp người mua đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán, đã nhận tài sản hoặc đã đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng đối với tài sản nhưng sau đó kết quả đấu giá bị hủy. Trong trường hợp này, Dự thảo Luật cần xác định rõ phạm vi bảo vệ người mua ngay tình; điều kiện để được xác định là người mua ngay tình; tài sản có bị thu hồi hay không; trường hợp phải hoàn trả tài sản thì cơ chế thực hiện như thế nào; xử lý số tiền người mua đã thanh toán, các chi phí hợp lý đã bỏ ra để nhận, quản lý, bảo quản, đầu tư, khai thác tài sản và trách nhiệm bồi thường của các bên có liên quan.
Đối với trường hợp tài sản đã được đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc đã được chuyển giao cho bên thứ ba trước thời điểm kết quả đấu giá bị hủy, đề nghị cần làm rõ hậu quả pháp lý đối với các giao dịch tiếp theo, bảo đảm sự ổn định của quan hệ tài sản và quyền, lợi ích hợp pháp của bên thứ ba ngay tình. Đối với tài sản có yếu tố nước ngoài hoặc đã được đăng ký, chuyển giao, khai thác tại nước ngoài, cần tiếp tục đánh giá khả năng thực thi và sự phù hợp với pháp luật của nước sở tại.
Ngoài ra, đề nghị rà soát sự thống nhất giữa quy định về thời hạn, thời hiệu khiếu nại, khởi kiện, yêu cầu hủy kết quả đấu giá tại Dự thảo Luật với pháp luật về dân sự, tố tụng dân sự, tố tụng hành chính và pháp luật có liên quan; trường hợp cần thiết thì quy định rõ nguyên tắc xử lý trong Luật để bảo đảm tính ổn định của giao dịch đấu giá và quyền, lợi ích hợp pháp của người mua ngay tình.
Theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên), cần làm rõ hơn chế tài đối với trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán và các nghĩa vụ khác dẫn đến hủy kết quả, cũng như chế tài đối với trường hợp người bỏ cọc phải hoàn trả chi phí thực tế phát sinh khi tổ chức lại cuộc đấu giá.
