 |
| Nhiều ý kiến đề nghị bổ sung cơ chế cho phép tổ chức hành nghề đấu giá được khai thác, tra cứu hoặc kết nối thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu đăng ký doanh nghiệp… Ảnh minh họa |
Đề xuất bổ sung hành vi bị nghiêm cấm
Hoạt động ĐGTS thời gian qua xảy ra không ít trường hợp thao túng cuộc đấu giá, trả giá cao rồi bỏ cọc…, gây bức xúc trong dư luận.
Đơn cử, tháng 10/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình đã khởi tố 27 bị can về tội “Vi phạm quy định về hoạt động bán ĐGTS”. Vụ án đã làm rõ hành vi của nhóm đối tượng có tiền án, tiền sự, núp bóng doanh nghiệp để can thiệp, thao túng các phiên đấu giá đất, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước hơn 20 tỷ đồng. Theo kết quả điều tra, nhóm đối tượng này đã lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực san lấp mặt bằng để can thiệp sâu vào các cuộc đấu giá quyền sử dụng đất trên địa bàn phường Đông A, tỉnh Ninh Bình.
Một vụ việc khác liên quan tới hành vi “trả giá cao rồi bỏ cọc” tại cuộc đấu giá đất tại Sóc Sơn (Hà Nội) với mức “thổi giá” 30 tỷ đồng/m2 được Tòa án Nhân dân TP. Hà Nội xét xử lưu động đối với 6 bị cáo, chủ mưu chịu mức án 36 tháng tù. Cách thức thao túng phiên đấu giá của nhóm này là thống nhất từ vòng thứ 1 đến vòng thứ 4 sẽ đấu giá theo trình tự trả giá dưới mức giá ấn định từ trước. Nếu ở vòng thứ 4 có người khác trả giá vượt mức giá tối đa đã ấn định trước thì nhóm sẽ trả giá cao bất thường tại vòng 5. Đến vòng 6 thì tất cả đều ghi "không tiếp tục trả giá" để phá cuộc đấu giá, khiến phiên đấu giá không thành do không đủ 6 vòng theo quy chế mà vẫn không vi phạm quy chế và không bị mất tiền đặt cọc. Mục đích là giảm bớt người tham gia khi đấu giá lại, nhóm có cơ hội mua được những thửa đất với giá mong muốn.
Một trường hợp khác được ghi nhận từ thực tiễn là một cuộc đấu giá quyền sử dụng đất có tới 40 người tham gia nhưng vào phiên đấu giá lại không có khách hàng trả giá, dẫn đến cuộc đấu giá không thành.
Bộ Tư pháp đang hoàn thiện Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), chuẩn bị trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 dự kiến khai mạc ngày 17/10 tới. Điều 10 Dự thảo Luật đã liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm đối với 5 nhóm chủ thể tham gia đấu giá. Nhiều chế tài xử lý sai phạm đã được góp ý, đề xuất cụ thể để khắc chế các hành vi này.
Đơn cử, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng đề nghị nghiên cứu bổ sung hành vi “cung cấp, tiết lộ thông tin về người tham gia đấu giá hoặc hồ sơ đấu giá cho bên thứ ba trước thời điểm công khai theo quy định”; đồng thời bổ sung hành vi bị nghiêm cấm đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan: “can thiệp, tác động hoặc chỉ đạo trái quy định trong việc lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá, đấu giá viên”.
Ngoài ra, đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định theo hướng người tham gia đấu giá có trách nhiệm kê khai, cam kết và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, chính xác của các thông tin liên quan đến điều kiện tham gia đấu giá và không thuộc các trường hợp bị cấm tham gia đấu giá; đồng thời, bổ sung cơ chế cho phép tổ chức hành nghề đấu giá được khai thác, tra cứu hoặc kết nối thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu đăng ký doanh nghiệp và cơ sở dữ liệu chuyên ngành có liên quan.
Sở Tư pháp Đồng Nai cho rằng, cần bổ sung hành vi nghiêm cấm đối với người tham gia đấu giá trong trường hợp “không trả giá hoặc trả giá thấp hơn giá khởi điểm trong trường hợp đấu giá theo phương thức trả giá lên, đấu giá bằng hình thức bỏ phiếu trực tiếp tại phiên đấu giá hoặc đấu giá bằng hình thức bỏ phiếu gián tiếp và trong trường hợp công khai giá khởi điểm”; “nghiêm cấm người tham gia đấu giá từ chối ký biên bản đấu giá với vai trò là người chứng kiến”.
Liên quan đến đấu giá trực tuyến, để bảo đảm tính đồng bộ của Dự thảo Luật, Bộ Công Thương đề xuất nghiên cứu, cân nhắc bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến đấu giá trực tuyến, tăng cường phòng ngừa các hành vi gian lận, can thiệp trái phép vào quá trình đấu giá trực tuyến. Đồng thời, rà soát bảo đảm sự thống nhất của quy định này với pháp luật về giao dịch điện tử, an ninh mạng, an toàn thông tin mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Với đấu giá quyền sử dụng đất, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk đề xuất nghiên cứu bổ sung chế tài mạnh hơn đối với hành vi thông đồng, dìm giá, nâng giá gây nhiễu loạn thị trường; làm rõ trách nhiệm pháp lý của cá nhân, tổ chức có hành vi lợi dụng công nghệ thông tin để can thiệp làm sai lệch kết quả đấu giá trực tuyến; bổ sung cơ chế ngăn chặn tình trạng người tham gia đấu giá cố tình trả giá cao nhưng sau đó bỏ cọc gây nhiễu loạn thị trường và ảnh hưởng đến hoạt động ĐGTS.
Hoàn thiện quy định tại Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi)
Tiếp thu ý kiến góp ý cho Điều 10 và một số khoản tại các điều khác, Cơ quan soạn thảo đã bổ sung vào Dự thảo Luật quy định nâng tỷ lệ tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân trên cơ sở luật hóa quy định tại Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP về xử lý khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai (Điều 29). Đồng thời, để bảo đảm khoảng cách giữa tỷ lệ tối thiểu và tối đa hợp lý, khả thi, tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở được quy định từ 20% đến 50%, góp phần khắc phục tình trạng tham gia đấu giá rồi “bỏ cọc” nhằm mục đích trục lợi.
Với hành vi không trả giá hoặc trả giá thấp hơn giá khởi điểm, Cơ quan soạn thảo cho biết, đây là hành vi thể hiện việc không đáp ứng điều kiện của một mức trả giá hợp lệ hơn là hành vi vi phạm cần phải quy định trong nhóm hành vi bị nghiêm cấm. Việc bổ sung hành vi này vào danh mục các hành vi bị nghiêm cấm có thể dẫn đến việc mở rộng không cần thiết phạm vi các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động ĐGTS.
Hành vi từ chối ký biên bản đấu giá với vai trò là người chứng kiến được Cơ quan soạn thảo xác định là hành vi xác nhận ý chí và nhận thức của cá nhân đối với nội dung văn bản. Do đó, việc quy định từ chối ký biên bản là hành vi bị nghiêm cấm không thực sự phù hợp với bản chất pháp lý và có thể dẫn đến khó khăn trong quá trình áp dụng trên thực tế.
