 |
| Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh cải cách hành chính, kiểm soát TTHC và chuyển đổi số toàn diện trong Bộ Tư pháp và toàn ngành - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Thông điệp xuyên suốt được người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh là yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng và thi hành pháp luật, coi cải cách thể chế là động lực trung tâm để tháo gỡ điểm nghẽn phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo không gian tăng trưởng mới cho nền kinh tế.
Chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”
Theo Thủ tướng, trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao và hội nhập sâu rộng, hệ thống pháp luật cần được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, hiện đại, minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế.
Đáng chú ý, Chính phủ tiếp tục định hướng chuyển mạnh phương thức quản lý nhà nước từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, giảm can thiệp hành chính trực tiếp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường giám sát và trách nhiệm thực thi.
Đây được xem là bước chuyển lớn trong tư duy quản lý, nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và giải phóng các nguồn lực đang bị “giam giữ” bởi cơ chế hành chính chồng chéo.
Thời gian gần đây, tinh thần cải cách này đã được thể hiện khá rõ qua hàng loạt động thái của các bộ, ngành. Điển hình, Bộ Xây dựng vừa đề xuất bãi bỏ, đơn giản hóa và phân cấp gần 35% thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý; đồng thời cắt giảm nhiều điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng, hàng không và hạ tầng.
Song song đó, Chính phủ cũng ban hành Nghị định 147/2026/NĐ-CP nhằm xử lý các dự án tồn đọng, vướng mắc pháp lý đất đai kéo dài trước thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực. Đây được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm khơi thông nguồn lực đất đai và thúc đẩy thị trường đầu tư.
Thể chế phải đi trước một bước
Tại cuộc làm việc, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp tập trung hoàn thiện Đề án Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2045; đồng thời đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và đề án ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong rà soát, xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.
Đáng chú ý, Chính phủ yêu cầu kiểm soát chặt tình trạng “luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư” – một trong những nguyên nhân kéo dài khiến nhiều chính sách không thể đi vào thực tiễn đúng tiến độ.
Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh nguyên tắc “không trình hồ sơ chưa đủ điều kiện”, đồng thời yêu cầu nâng cao chất lượng thẩm định theo hướng thực chất, độc lập và chuyên sâu, hạn chế tình trạng văn bản vừa ban hành đã phải sửa đổi.
Theo giới chuyên gia, việc đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu lớn và AI trong công tác xây dựng pháp luật có thể giúp nâng cao chất lượng đánh giá tác động chính sách, giảm xung đột pháp lý và rút ngắn đáng kể thời gian xử lý văn bản.
Kỳ vọng mở rộng dư địa cho doanh nghiệp
Các định hướng cải cách thể chế hiện nay được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế đang cần thêm dư địa tăng trưởng mới từ đầu tư tư nhân, đầu tư công và khu vực sản xuất.
Việc đơn giản hóa thủ tục, tăng tính minh bạch và chuyển sang cơ chế hậu kiểm được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí hành chính, cải thiện tốc độ triển khai dự án và nâng cao khả năng tiếp cận nguồn lực.
Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở khâu thực thi. Nếu không đồng bộ về năng lực cán bộ, dữ liệu số và cơ chế giám sát, quá trình phân cấp và hậu kiểm có thể phát sinh rủi ro mới.
Do đó, cùng với cải cách thể chế, yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ thực thi, chuẩn hóa dữ liệu và tăng trách nhiệm giải trình sẽ là yếu tố quyết định hiệu quả của tiến trình đổi mới quản trị quốc gia trong giai đoạn tới.
