 |
| Sửa Luật Đấu giá tài sản: Hoàn thiện cơ chế xử lý sự cố trên môi trường số. Ảnh minh họa: Ai tạo |
Mở rộng phạm vi đấu giá trực tuyến
Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) bổ sung quy định tại khoản 5 Điều 30 về việc bắt buộc đấu giá trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với hai nhóm tài sản.
Nhóm thứ nhất gồm tài sản kết cấu hạ tầng, tài sản của dự án sử dụng vốn nhà nước, tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị (trừ trụ sở, nhà gắn liền với đất) và tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân có tổng giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên trong một cuộc đấu giá, trừ một số tài sản đặc biệt, tài sản chuyên dùng tại đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân.
Nhóm thứ hai là quyền sử dụng đất đối với trường hợp giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư, phê duyệt dự án theo quy định pháp luật về đầu tư, theo điểm a khoản 1 Điều 125 Luật Đất đai.
Dự thảo đồng thời khuyến khích đấu giá trực tuyến đối với trường hợp giao đất ở cho cá nhân và một số trường hợp giao đất, cho thuê đất thực hiện dự án đầu tư khác.
Theo Tờ trình của Chính phủ, quy định này nhằm nâng cao tính công khai, minh bạch, hiệu quả trong xử lý tài sản, phòng ngừa tình trạng thông đồng, thao túng kết quả đấu giá, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.
Cho ý kiến thẩm tra về Dự án Luật, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội (UBKTTC) đánh giá việc bổ sung quy định về đấu giá trực tuyến có ý nghĩa quan trọng trong thể chế hóa chủ trương chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính.
Làm rõ nguyên tắc xử lý sự cố kỹ thuật
Bên cạnh những lợi ích, UBKTTC cho rằng đấu giá trực tuyến phụ thuộc lớn vào hạ tầng kỹ thuật và dữ liệu điện tử. Vì vậy, dự thảo cần tiếp tục hoàn thiện quy định về xác thực người tham gia, lưu vết quá trình đăng ký và trả giá, bảo toàn dữ liệu, giá trị chứng cứ điện tử cũng như xử lý sự cố kỹ thuật, mất kết nối, gián đoạn thanh toán và tấn công mạng.
Cơ quan thẩm tra đề nghị xác định rõ trường hợp phải tạm dừng, gia hạn hoặc tổ chức lại cuộc đấu giá khi sự cố ảnh hưởng đến quyền trả giá hoặc làm sai lệch kết quả. Đồng thời, cần phân định trách nhiệm giữa đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá, cơ quan quản lý và đơn vị vận hành hệ thống; bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bí mật kinh doanh.
Việc kết nối, đồng bộ dữ liệu giữa Cổng Đấu giá tài sản quốc gia, Hệ thống đấu giá trực tuyến và trang thông tin đấu giá trực tuyến của các tổ chức hành nghề cũng cần được quy định rõ, bảo đảm khả năng kiểm chứng khi phát sinh khiếu nại, tranh chấp.
Đối với quy định bắt buộc đấu giá trực tuyến khi tổng giá khởi điểm của tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân từ 200 triệu đồng trở lên, UBKTTC đề nghị làm rõ cơ sở khoa học và thực tiễn của ngưỡng giá trị này. Theo cơ quan thẩm tra, việc lựa chọn hình thức đấu giá không nên chỉ căn cứ vào giá trị tài sản mà cần xem xét mức độ cạnh tranh, số lượng người tham gia dự kiến, yêu cầu minh bạch và mục tiêu chuyển đổi số.
Cùng với đó, cần có cơ chế ngăn ngừa việc chia nhỏ tài sản hoặc xác định giá khởi điểm không phù hợp nhằm né tránh quy định.
Một vấn đề khác được đặt ra là khả năng kết nối cổng thanh toán bằng ngoại tệ mạnh như USD, EUR để tạo thuận lợi cho khách hàng quốc tế. Ý kiến đề nghị Chính phủ nghiên cứu quy định hoặc hướng dẫn cụ thể nội dung này, bảo đảm phù hợp với xu hướng mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.
Bảo đảm quyền lợi và trách nhiệm của các bên
Đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên nhận định, ứng dụng công nghệ giúp mở rộng khả năng tiếp cận, giảm chi phí và hạn chế sự can thiệp trực tiếp vào quá trình đấu giá. Tuy nhiên, phương thức này cũng phát sinh rủi ro khi hệ thống gián đoạn, dữ liệu bị can thiệp hoặc việc xác thực người tham gia không bảo đảm.
Đại biểu đề nghị bổ sung các nguyên tắc về ghi nhận, lưu trữ dữ liệu và nhật ký hệ thống; xác định trách nhiệm của đơn vị vận hành, tổ chức hành nghề đấu giá và người có tài sản. Dự thảo cũng cần quy định rõ điều kiện tạm dừng, tiếp tục hoặc tổ chức lại cuộc đấu giá, cũng như tiêu chí hủy kết quả khi sự cố ảnh hưởng thực chất đến tính công bằng, minh bạch và độ tin cậy của phiên đấu giá. Chính phủ sẽ quy định chi tiết quy trình kỹ thuật, thời hạn xử lý và phương thức xác minh.
Đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên cho rằng, chuyển sang đấu giá trực tuyến phải gắn với hiệu quả tài chính và trách nhiệm quản lý dữ liệu, kết quả đấu giá. Theo đại biểu, dự thảo cần làm rõ nguyên tắc bảo vệ quyền tham gia, trách nhiệm cung cấp dữ liệu và trách nhiệm khi xảy ra sai sót.
Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ bổ sung quy định về cập nhật trạng thái thực hiện nghĩa vụ thanh toán và tình trạng hủy kết quả đấu giá. Việc chỉ công bố giá trúng mà không cập nhật quá trình thực hiện nghĩa vụ tài chính sẽ khiến dữ liệu chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả xử lý tài sản. Cơ chế kết nối và thời hạn cập nhật dữ liệu cũng cần được quy định cụ thể, tránh yêu cầu người dân, doanh nghiệp kê khai lại thông tin đã có.
Trong khi đó, đại biểu Vương Quốc Thắng, Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Đà Nẵng lại tập trung vào trách nhiệm xử lý khi hệ thống gặp sự cố, mất kết nối, gián đoạn thanh toán hoặc bị tấn công mạng làm ảnh hưởng đến quyền trả giá.
Đại biểu đề nghị luật quy định cụ thể trường hợp phải tạm dừng, gia hạn hoặc tổ chức lại cuộc đấu giá, đồng thời xác định trách nhiệm bồi thường của đơn vị vận hành hệ thống và phân định rõ với trách nhiệm của đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá.
Theo đại biểu, nếu thiếu các quy định này, việc xác định trách nhiệm khi xảy ra tranh chấp sẽ gặp nhiều khó khăn.
Việc mở rộng đấu giá trực tuyến được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, xử lý tài sản và hạn chế tiêu cực. Tuy nhiên, để phương thức này phát huy hiệu quả, khung pháp lý cần đồng thời bảo đảm tính minh bạch của dữ liệu, quyền lợi của người tham gia và cơ chế quy trách nhiệm rõ ràng khi phát sinh sự cố.
