 |
| Ngăn bỏ cọc, tránh thu hẹp cơ hội tham gia đấu giá đất. Ảnh minh họa: Internet |
Tại phiên thảo luận ở Tổ về dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đồng tình với chủ trương nâng mức tiền đặt trước để tăng trách nhiệm của người tham gia, hạn chế tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc từng xảy ra tại Hà Nội và nhiều địa phương.
Tuy nhiên, ông Diên cho rằng mức đặt trước từ 20-50% đối với quyền sử dụng đất để giao cho cá nhân cần được đánh giá thận trọng. Tỷ lệ này có thể trở thành rào cản đối với người có nhu cầu sử dụng đất thực sự, làm giảm số lượng người tham gia và mức độ cạnh tranh trong đấu giá.
Vì vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ bổ sung số liệu thực tiễn, đánh giá tác động của quy định hiện hành và phương án sửa đổi; đồng thời làm rõ căn cứ xác định khung 20-50% cũng như tiêu chí lựa chọn mức đặt trước cụ thể.
Theo ông, chính sách cần hài hòa giữa yêu cầu ngăn chặn hành vi trục lợi và bảo đảm cơ hội tiếp cận đất đai bình đẳng thông qua đấu giá. Đồng thời, dự thảo cần làm rõ mối quan hệ giữa tiền đặt trước và tiền đặt cọc sau khi trúng đấu giá, cũng như cơ chế chuyển đổi, hoàn trả hoặc xử lý khoản tiền này khi kết quả đấu giá không được phê duyệt hoặc bị hủy.
Đại biểu Nguyễn Văn Thắng, Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội, cũng đề nghị bổ sung các cơ chế đủ mạnh để ngăn chặn tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc, kiểm soát hành vi thông đồng, dìm giá, bảo đảm cạnh tranh thực chất và minh bạch.
Về mức đặt trước, đại biểu Thắng cho rằng cần có quy định linh hoạt, phù hợp với đặc điểm tài sản và diễn biến thị trường. Nếu mức đặt trước quá cao trong khi giá khởi điểm đã lớn, cuộc đấu giá có thể gặp khó khăn trong việc thu hút người tham gia, ảnh hưởng đến khả năng tổ chức thành công.
Tại phiên thảo luận của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An, đại biểu Nguyễn Khắc Thận phân tích, việc phân định các mức tiền đặt trước cần xuất phát từ thực tiễn nhưng phải gắn với giá trị tài sản, tránh tạo gánh nặng tài chính quá lớn.
Theo đại biểu Thận, với dự án nhà ở thương mại có giá khởi điểm 1.000 tỷ đồng, tỷ lệ đặt trước 20% tương đương 200 tỷ đồng. Đây là khoản vốn không nhỏ, vượt quá khả năng đáp ứng của nhiều doanh nghiệp. Tương tự, với thửa đất ở trị giá 50 tỷ đồng, người tham gia phải đặt trước 10 tỷ đồng nếu áp dụng tỷ lệ 20%, qua đó có thể hạn chế cơ hội của nhiều hộ gia đình, cá nhân.
Từ thực tế này, đại biểu Nguyễn Khắc Thận đề xuất nghiên cứu xác định tỷ lệ đặt trước theo các ngưỡng giá trị tài sản, theo hướng tài sản có giá trị thấp áp dụng tỷ lệ cao hơn, tài sản có giá trị lớn áp dụng tỷ lệ thấp hơn. Cách tiếp cận này có thể giúp mở rộng số lượng chủ thể tham gia, đồng thời bảo đảm tính công khai, minh bạch của hoạt động đấu giá.
Đại biểu Tạ Thị Yên, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên cho rằng, cần kết hợp nhiều biện pháp để hạn chế tình trạng bỏ cọc, trong đó chú trọng cơ chế xử lý người trúng đấu giá cố tình không thực hiện nghĩa vụ tài chính, thay vì chỉ tăng tiền đặt trước đối với tất cả người tham gia. Mức đặt trước cần căn cứ vào giá trị tài sản và tính chất cuộc đấu giá, đi kèm các tiêu chí rõ ràng để tránh trao quyền lựa chọn quá rộng.
Cùng quan tâm đến vấn đề này, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến nhận định biên độ đặt trước 20-50% là khá lớn. Theo ông, mức đặt trước cao có thể gây khó khăn cho người có nhu cầu mua đất ở thực sự, trong khi chưa chắc tạo được sức răn đe tương xứng đối với những người đầu cơ có tiềm lực tài chính.
Do đó, ông Đỗ Văn Chiến đề nghị cân nhắc kỹ phương án thiết kế chính sách, hướng tới tạo điều kiện cho người có nhu cầu thực sự tiếp cận đất ở. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế ưu tiên phù hợp đối với người địa phương, người có nhu cầu an cư tại chỗ.
Những ý kiến tại nghị trường cho thấy, việc nâng tiền đặt trước cần được xem xét trong tổng thể các giải pháp chống bỏ cọc, kiểm soát đầu cơ và bảo đảm cạnh tranh minh bạch. Tỷ lệ đặt trước không chỉ cần đủ sức ràng buộc trách nhiệm của người tham gia mà còn phải phù hợp với giá trị tài sản, năng lực tài chính và mục tiêu sử dụng đất, tránh để biện pháp chống trục lợi vô tình thu hẹp cơ hội của người mua thực.
