 |
| Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng kéo dài từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở với tổng chiều dài khoảng 80 km. Ảnh: Lê Tiên |
Sự thầm lặng từ phía dòng sông
Thăng Long - Hà Nội được bao bọc từ một phân khúc của sông Hồng. Sông hào phóng ban tặng màu mỡ góp phần vun đắp nên phố, nên làng...; sông miệt mài êm ả cuộn đỏ theo tháng năm, chứng kiến bao thăng trầm, biến đổi của Hà Nội. GS.TSKH Vũ Minh Giang - Phó Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia từng nhận định về vai trò to lớn của sông nước với sự hình thành và phát triển của nhiều đô thị nổi tiếng: “Việt Nam là quốc gia duy nhất trong ngôn ngữ của mình gọi Tổ quốc là nước, cho nên sông ngòi đóng vai trò quan trọng… Thăng Long - Hà Nội không phải chỉ gắn liền với sông Hồng, mà có thể nói được sinh ra bởi con sông cái này…”.
Hà Nội phát triển, hội nhập mạnh mẽ theo hướng hiện đại và đa dạng từ rất nhiều năm, thích ứng theo từng đặc thù địa bàn mỗi xã, phường, phố, làng…, nhưng còn không ít tiềm năng ở dạng “trầm tích”… Dễ nhận thấy một phần lặng lẽ đó phía gần dòng chảy sông Hồng, nơi vẫn đông những con phố cũ kỹ, vẫn bờ đê cỏ mọc… Nơi đó, văn hóa xưa Hà Nội còn phảng phất đậm đặc với những làng cổ, làng nghề truyền thống; những di tích tâm linh đình chùa rêu phong hương khói tỏa; những mảnh vườn, nương ngô trồng tạm theo con nước vơi đầy…
Trục đại lộ sẽ tận dụng sức mạnh từ những cây cầu đang có như Nhật Tân, Chương Dương… cùng với việc đầu tư xây dựng 10 cầu mới: Trần Hưng Đạo, Tứ Liên, Ngọc Hồi… kết nối trực tiếp với các tuyến giao thông hướng tâm như Vành đai 3.5, Vành đai 4…
Sử sách và thực chứng đã cho thấy, những nền văn minh, những quốc gia trù phú thường được hình thành, phát triển bên cạnh những dòng sông. Thủ đô cũng vậy, ngay buổi đầu khai sinh từ tên Thăng Long đến Hà Nội ngày nay, khúc sông Hồng vẫn mềm mại chở che, bao bọc lấy người, làng, phố…, nuôi dưỡng, thúc đẩy bao tiềm năng, làm nên phồn hoa chốn kinh kỳ, góp phần vun đắp chiều sâu văn hóa cho mảnh đất thiêng. Ngày nay, sông Hồng là điểm khởi đầu, ấp ủ hoài bão, mở hướng phát triển mạnh mẽ cho Thủ đô, mà điển hình là “Dự án Đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng” được khởi công cuối tháng 12/2025.
Ấp ủ những ước mong
Dự án lấy định hướng chủ đạo từ dòng sông, phác họa nên trang sử mới cho Hà Nội về kỳ vọng đột phá trong phát triển hạ tầng đô thị. Với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 855.000 tỷ đồng, Dự án sẽ tập trung quy hoạch xây dựng và phát triển đô thị dọc hai bờ sông, kéo dài từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, tổng chiều dài khoảng 80 km, trải dài xuyên suốt 19 xã, phường.
Dự án, đúng như tên gọi và cũng theo tầm nhìn các quy hoạch phát triển Hà Nội trong tương lai lấy trục đại lộ dọc sông Hồng làm nền tảng với quan điểm hạ tầng giao thông trọng yếu là nòng cốt cho sự phát triển của các phân khúc về cảnh quan và đô thị. Trục đại lộ sẽ tận dụng sức mạnh từ những cây cầu đang có như Nhật Tân, Chương Dương… cùng với việc đầu tư xây dựng 10 cầu mới: Trần Hưng Đạo, Tứ Liên, Ngọc Hồi… kết nối trực tiếp với các tuyến giao thông hướng tâm như Vành đai 3.5, Vành đai 4… Qua đó, tái định hình khả năng kết nối về giao thông, thúc đẩy giao thương, đồng thời giảm áp lực giao thông cho khu vực nội đô và mở rộng không gian phát triển theo hướng liên kết vùng, gắn kết Hà Nội với các tỉnh kinh tế trọng điểm phía Bắc.
Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được các cơ quan quản lý nhà nước về đô thị, kiến trúc… định hình thành trục phát triển đa chức năng, đưa tuyến giao thông liên vùng gắn kết với không gian cảnh quan ven sông, quỹ đất đô thị…, khơi thông tổng thể nhiều thế mạnh về di tích lịch sử, làng nghề, làng cổ… mang đậm dấu tích đặc trưng của văn hóa sông nước. Nay mai, trục đại lộ được khơi thông sẽ kết nối xã Cổ Loa, địa danh nằm ở đỉnh tam giác châu thổ sông Hồng, nơi ghi dấu truyền thuyết thành Cổ Loa, hình thành trục không gian văn hóa - cảnh quan sinh thái Hồ Tây - Cổ Loa và làng cổ Đường Lâm bên hữu ngạn sông; từ trung tâm Hà Nội hướng về phía Đông Nam, làng Bát Tràng ven sông danh trấn với nghề sản xuất gốm sứ truyền thống lâu đời cùng nhiều làng nghề, di tích văn hóa, lịch sử khác…, tạo lợi thế trong thu hút nguồn vốn đầu tư tôn tạo. Từ đó, kỳ vọng các địa danh và công viên được xây mới trở thành điểm tham quan, du lịch độc đáo của Thủ đô, tạo thêm nhiều sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng…
Về định hướng lâu dài, trục cảnh quan với hạ tầng giao thông hiện đại, các phân khu cảnh quan ven sông, các quỹ đất lớn sẽ phục vụ việc tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng mở rộng về phía Đông.
Những khu đô thị theo quy hoạch sẽ được thiết kế hiện đại, phức hợp cao tầng, đa chức năng, đan xen với các tiện ích gần kề, các tổ hợp phân khu cảnh quan… nhằm thỏa mãn tối đa nhu cầu thụ hưởng của các cộng đồng dân cư… Đây cũng chính là nền tảng thúc đẩy khu Đông trở thành cực tăng trưởng mới của Thủ đô trong giai đoạn phát triển tiếp theo, từ đó giúp Hà Nội có tầm ảnh hưởng lớn và củng cố vị thế trong cấu trúc phát triển đô thị tương lai. Đặc biệt, các khu đô thị mới được hình thành cũng là yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng hoạt động đầu tư ở các lĩnh vực tương ứng…, qua đó hoàn thiện hạ tầng, làm phong phú bản sắc văn hóa dân tộc.
Dịch giả văn học nổi tiếng Thúy Toàn có thời gian dài làm việc tại Liên bang Nga, từng được ngắm dòng sông Volga “báu vật của nước Nga” - một phần không thể thiếu trong văn hóa và kinh tế nước Nga và cũng là dòng sông quan trọng của châu Âu. Tận mắt thấy cảnh sắc thiên nhiên và nhiều công trình do con người sáng tạo dọc đôi bờ với những công viên rợp lá dương vàng, các thị trấn và đô thị mộng mơ…, ông hằng mơ ước về điều tương tự ở chính dòng sông Hồng nơi ông đang sinh sống…
Cận kề Xuân mới, như cây đào thân cành xù xì tưởng chừng khô héo nhưng lặng lẽ gom nhặt đủ đầy sương gió theo tháng ngày và chỉ cần Xuân chạm ngõ là bung nở sắc hoa. Sông Hồng với mạch nguồn sự sống thầm lặng chở phù sa muôn thuở nuôi dưỡng khát vọng mới, ước mong Hà Nội rực rỡ, phồn vinh…
