 |
| Nguồn việc gia tăng trong năm 2026, mở ra cơ hội rất lớn cho ngành xây dựng. Ảnh: Lê Khôi |
Nhà thầu bắt đầu chọn việc
Tại nhiều diễn đàn, nhận định chung của giới doanh nghiệp là thị trường bất động sản đang dần ổn định, tạo tiền đề cho ngành xây dựng bước vào chu kỳ tăng trưởng mới từ năm 2026.
Theo ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Secoin, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp xanh TP.HCM, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), năm 2026 được xem là năm chuyển tiếp của quá trình cải cách thể chế, sắp xếp lại bộ máy theo mô hình chính quyền hai cấp và hình thành bộ máy hành chính mới sau Đại hội XIV. Dù vậy, nền tảng vĩ mô đang được cải thiện, dòng vốn FDI đang tiếp tục tìm đến Việt Nam, thị trường duy trì được sự ổn định tương đối, đầu tư công tiếp tục đóng vai trò bệ đỡ quan trọng trong tổng cầu.
Đáng chú ý, các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản trị, đo lường sự phát triển bền vững), kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh… đang ngày càng hiện diện rõ trong các quyết sách và dòng vốn đầu tư, mở ra động lực tăng trưởng mới cho ngành xây dựng, đặc biệt là phân khúc hạ tầng, khu công nghiệp và nhà ở xã hội.
Từ thực tiễn thị trường, ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch HĐQT GP Invest, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam cho biết, năm 2025 đánh dấu chuyển động rõ nét của thị trường bất động sản sau cú đảo chiều cuối năm 2024 khi 3 đạo luật lớn đi vào thực thi, gồm: Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Sự khởi sắc này nhanh chóng lan sang ngành xây dựng.
Theo số liệu của Bộ Tài chính, số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập mới trong năm 2025 của nhóm ngành công nghiệp và xây dựng là 43.974 doanh nghiệp, trong khi số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường là 53.299 doanh nghiệp.
Đáng chú ý, ngành xây dựng còn được cộng hưởng chủ trương thúc đẩy đầu tư công. Hàng trăm dự án đầu tư công được tháo gỡ khó khăn, khởi công và khánh thành đồng loạt trên quy mô lớn đã tạo nên cú hích tích cực cho ngành.
“Hiếm năm nào như năm 2025, nhà thầu bắt đầu chọn việc, cân nhắc năng lực, hiệu quả và mức độ thuận lợi của từng công trình trước khi ra quyết định tham gia, thay vì tranh giành bằng nhiều cách, thậm chí phải giảm giá sâu như những năm trước”, ông Hiệp so sánh.
Theo ông Hiệp, đà tăng trưởng này sẽ tiếp diễn trong năm 2026 khi nguồn việc gia tăng, mở ra cơ hội rất lớn cho ngành xây dựng.
Ông Đặng Thành Tâm - Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Phát triển đô thị Kinh Bắc cho rằng, việc đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội, song hành với sự chuẩn bị tốt về hạ tầng, năng lượng và bộ máy quản lý sẽ tạo dư địa lớn để thu hút đầu tư và kích hoạt chuỗi giá trị xây dựng - vật liệu - tài chính.
Nhận định động lực tăng trưởng của ngành xây dựng đến từ các hành động quyết liệt nhằm tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, hạ tầng kết nối, PGS.TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng nhìn nhận, nếu đầu tư hạ tầng là chính sách thúc đẩy, thì đầu tư phát triển nhà ở xã hội là chính sách hỗ trợ an sinh, giúp tái lập cân bằng thị trường và giảm rủi ro. Với các cơ chế đặc thù đang triển khai, Hà Nội và TP.HCM đang dần trở thành những hình mẫu, tạo hiệu ứng lan tỏa sang các địa phương khác.
“Cơn khát” nhân lực và bài toán vốn
Phía sau bức tranh đầy triển vọng và khối lượng công việc bùng nổ, doanh nghiệp xây dựng vẫn loay hoay trong vòng vây của những nỗi lo về nhân lực, vốn và đơn giá, định mức lạc hậu.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp chỉ ra một nghịch lý: khối lượng công việc tăng nhưng số doanh nghiệp xây dựng thành lập mới lại giảm, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cao hơn số gia nhập. Điều này phản ánh khó khăn lớn của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nỗi lo lớn nhất hiện nay của ngành xây dựng, theo ông Hiệp, là thiếu nhân lực, từ kỹ sư đến lao động phổ thông. Đơn giá, định mức nhân công trong các dự án đầu tư công không theo kịp thị trường khiến nhà thầu phải bù giá lớn. Theo định mức, lương kỹ sư mới ra trường khoảng 6 triệu đồng, nhưng doanh nghiệp phải trả từ 20 - 22 triệu đồng, thậm chí cao hơn, chưa kể phải cạnh tranh với các dự án đầu tư tư nhân, có doanh nghiệp còn sẵn sàng trả lương gấp đôi so với các nhà thầu khác.
Do đó, ông Hiệp kiến nghị, cần có cơ chế tiền lương, phúc lợi và chính sách xã hội đặc thù cho lao động công trường để giữ chân nhân lực lâu dài, giúp các dự án trọng điểm về đích đúng hạn và bảo đảm chất lượng, hiệu quả.
Đối với bài toán vốn, đại diện Hiệp hội Nhà thầu xây dựng cho biết, hiện có tới 95% doanh nghiệp xây dựng có quy mô vốn dưới 100 tỷ đồng, khó tiếp cận tín dụng để chuẩn bị vật tư, vật liệu cho các dự án lớn. Trong khi một số doanh nghiệp lớn đầu ngành đã chủ động tăng vốn thì khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đang loay hoay, đứng trước nguy cơ bị bỏ lại phía sau trong chu kỳ tăng trưởng mới.
Ông Đinh Hồng Kỳ lưu ý, khi bộ máy mới được kiện toàn sau Đại hội Đảng XIV sẽ cần thời gian để vận hành ổn định, nên khó tránh khỏi độ trễ thủ tục hành chính trong nửa đầu năm 2026. Đồng thời, áp lực thích ứng nhanh với các tiêu chuẩn quốc tế về kỹ thuật, môi trường, pháp lý xanh cùng những tác động của công nghệ cao, AI… đang là thách thức lớn với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Nhiều ý kiến cho rằng, các nút thắt về nhân lực, độ trễ chính sách cần được tháo gỡ đồng bộ để “cửa sáng” thực sự rộng mở cho mọi doanh nghiệp xây dựng.
