 |
| Nhiều dự án lớn đã được phân cấp mạnh cho chủ đầu tư cấp xã thực hiện, trong khi năng lực cán bộ ở cấp xã còn hạn chế. Ảnh minh họa: Chiến Khôi |
Những khó khăn phát sinh từ thực tiễn
Theo lãnh đạo UBND TP.HCM, từ ngày 1/7/2025, chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, các cơ quan, đơn vị đều có sự thay đổi lớn về nhân sự tham mưu công tác đấu thầu. Trong thời gian ngắn, nhân sự mới tiếp cận lĩnh vực đấu thầu chưa có kinh nghiệm nên còn lúng túng trong thực hiện. Trong khi đó, quy định pháp luật về đấu thầu thời gian qua liên tục thay đổi, nhiều chủ đầu tư chưa chủ động nghiên cứu dẫn đến không nắm rõ quy định, việc tổ chức đấu thầu dựa hoàn toàn vào đơn vị tư vấn, nên công tác tổ chức đấu thầu gặp khó khăn, nhất là thời điểm chuyển tiếp gói thầu. Vẫn còn tình trạng đùn đẩy trách nhiệm cho các sở, ngành, cơ quan cấp trên giải quyết các vấn đề thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư. Trên địa bàn TP.HCM, nhân sự am hiểu toàn diện các nội dung tương ứng của từng gói thầu còn hạn chế, đặc biệt là đội ngũ nhân sự làm công tác đấu thầu tại trường học và bệnh viện còn thiếu và yếu.
Tại một số gói thầu xây lắp lớn của TP.HCM, việc thực hiện đấu thầu qua mạng phát sinh khó khăn do dung lượng hồ sơ thiết kế vượt ngưỡng tổng dung lượng mà Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho phép (khoảng 2,1 GB), buộc chủ đầu tư phải nén và giảm chất lượng tệp tin, ảnh hưởng đến độ rõ nét và chi tiết của tài liệu. Hiện Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia vẫn thiếu các tính năng hỗ trợ khai thác, tổng hợp dữ liệu (như xuất dữ liệu tổng thể, thống kê chi tiết các gói thầu đã và chưa thực hiện, chưa có chức năng cảnh báo tự động về các mốc thời gian trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu…).
Lãnh đạo Sở Tài chính tỉnh Bắc Ninh cho biết, hiện nay, nhiều dự án lớn đã được phân cấp mạnh cho chủ đầu tư cấp xã thực hiện, trong khi năng lực cán bộ ở cấp xã còn hạn chế, cán bộ làm công tác đấu thầu cấp xã vừa làm vừa nghiên cứu các văn bản pháp luật đấu thầu mới, dẫn đến chất lượng công tác đấu thầu không cao, phát sinh nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Bên cạnh đó, do thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đấu thầu theo quy định tại Luật Xử phạt vi phạm hành chính năm 2012 là 1 năm, thực tế kiểm tra phát hiện một số vi phạm nhưng không tiến hành xử phạt được vì đã quá thời hiệu, không tạo được tính răn đe trong công tác đấu thầu.
Sau quá trình sửa đổi Luật Đấu thầu 2023, Sở Tài chính tỉnh Hưng Yên phản ánh, nhiều thông tư hướng dẫn được ban hành dẫn đến những thay đổi về biểu mẫu đấu thầu, các đơn vị triển khai thực hiện tại địa phương lúng túng, chưa thống nhất cách hiểu, làm ảnh hưởng đến công tác lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, hồ sơ mời thầu…
Đề xuất nhiều giải pháp tháo gỡ
Để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công tác đấu thầu, theo đề xuất của Sở Tài chính tỉnh Gia Lai, trước mắt cần nâng cấp Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo hướng tăng cường liên thông với các cơ sở dữ liệu về đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm xã hội và các dữ liệu liên quan; bổ sung các chức năng hỗ trợ chủ đầu tư tra cứu, đối chiếu, xác thực thông tin nhà thầu đã kê khai và xây dựng các công cụ cảnh báo, đánh giá rủi ro nhằm hạn chế tình trạng kê khai không trung thực của nhà thầu.
Ông Lê Hải Hòa - Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng cũng đề xuất Bộ Tài chính tiếp tục nâng cấp, hoàn thiện Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo hướng ổn định, thuận tiện tra cứu, trích xuất báo cáo và có cơ chế cảnh báo hỗ trợ giám sát, hoàn thiện chức năng liên thông - chia sẻ dữ liệu; đồng thời tiếp tục chuẩn hóa, đơn giản hóa các biểu mẫu báo cáo, tăng cường tự động hóa tổng hợp số liệu từ Hệ thống cũng như tăng cường tập huấn, bồi dưỡng theo tình huống thực tiễn cho cán bộ làm công tác đấu thầu, nhất là cấp cơ sở.
Trước việc triển khai rộng khắp đấu thầu qua mạng và thực hiện hoàn toàn trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, ông Nguyễn Hoàng Phúc - Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Đắk Lắk đề xuất, công tác kiểm tra, giám sát hoạt động đấu thầu cần được tổ chức thực hiện ngay trên Hệ thống. Hệ thống cần nghiên cứu hỗ trợ thêm chức năng về tài khoản chứng thư số để có thể dễ dàng truy cập, tra cứu thông tin về hoạt động đấu thầu của cơ quan, đơn vị cấp dưới, nhằm nâng cao khả năng kiểm tra, giám sát hoạt động đấu thầu kịp thời và hiệu quả…
Chia sẻ với phóng viên Báo Đấu thầu, Lãnh đạo Trung tâm Đấu thầu qua mạng quốc gia (Cục Quản lý đấu thầu, Bộ Tài chính) cho biết, Trung tâm đang trong quá trình tập hợp và rà soát các ý kiến góp ý của các chủ đầu tư, bộ, ngành, địa phương để có lộ trình nâng cấp toàn diện tính năng, tiện ích của Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, từ giao diện, menu các chức năng để tối ưu hóa hiệu quả công cụ hỗ trợ đấu thầu qua mạng cho các chủ thể tham gia, đồng thời liên tục cập nhật và nội hóa các quy định pháp luật mới về đấu thầu để hỗ trợ các chủ thể tham gia đấu thầu qua mạng thuận tiện hơn, nhanh và hiệu quả hơn.
