 |
| Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều vi phạm tại Dự án sân bay Long Thành. Các vi phạm trải dài từ dự toán đến thực hiện hợp đồng; Giao việc qua nhiều tầng tại Gói thầu 5.10... Cơ quan Thanh tra chuyển thông tin để Bộ Công an xem xét, điều tra. Ảnh: Ngọc Tuấn |
Ngày 28/7/2026, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo số 2608/TB-TTCP công khai nội dung chính Kết luận thanh tra số 318/KL-TTCP ngày 18/6/2026 về việc chấp hành chính sách, pháp luật tại Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1.
Cuộc thanh tra tập trung vào Dự án thành phần 2 do Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) làm chủ đầu tư và Dự án thành phần 3 do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - CTCP (ACV) làm chủ đầu tư. Bốn gói thầu được kiểm tra trọng tâm gồm Gói XD01, Gói XD02 thuộc Dự án thành phần 2 và Gói 5.6, Gói 5.10 thuộc Dự án thành phần 3.
Theo Thông báo, các thiếu sót, vi phạm được phát hiện liên quan đến trình tự, thủ tục phê duyệt dự án; điều kiện năng lực quản lý dự án; lập, thẩm định, phê duyệt dự toán; lựa chọn nhà thầu; quản lý hồ sơ chất lượng; quản lý thực hiện hợp đồng; bảo hiểm bắt buộc; tạm ứng; nghiệm thu, thanh toán và nghĩa vụ thuế.
Sai phạm trải dài từ dự toán đến thực hiện hợp đồng
Tại Gói thầu XD02, dự toán được duyệt đã vận dụng định mức công tác bê tông, ván khuôn, cốt thép của “ống khói” để lập dự toán cho Đài kiểm soát không lưu, với giá trị khoảng 24,633 tỷ đồng, nhưng chủ đầu tư chưa thực hiện thủ tục xác định định mức mới theo quy định.
Bên cạnh đó, việc áp dụng sai mã định mức, tính sai khối lượng và đơn giá làm tăng chi phí dự toán gói thầu khoảng 7,093 tỷ đồng.
Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra hồ sơ mời thầu (HSMT) Gói XD02 quy định kinh nghiệm thực hiện hợp đồng xây lắp tương tự chưa phù hợp; yêu cầu về chiều cao và cấp công trình tương tự chưa đúng quy định.
Đáng chú ý, hợp đồng Gói XD02 cho phép nhà thầu giao thầu phụ không vượt quá 20% giá trị hợp đồng, không phù hợp với HSMT, hồ sơ dự thầu (HSDT) và quy định pháp luật. Tỷ lệ tạm ứng cho nhà thầu được nâng từ 15% lên 20%, làm tăng số tiền tạm ứng khoảng 22,9 tỷ đồng so với điều kiện mời thầu, vi phạm nguyên tắc thương thảo hợp đồng.
Một số thiết bị không ghi xuất xứ, khác hãng sản xuất hoặc chỉ ghi tên nhà cung cấp, có sự khác biệt so với HSDT. Công tác quản lý phòng thí nghiệm, vật tư, vật liệu, sản phẩm và cấu kiện cũng còn những nội dung chưa đáp ứng hợp đồng, chỉ dẫn kỹ thuật và bản vẽ thiết kế.
Hai nhà thầu chính trong liên danh thực hiện Gói XD02 là Tổng công ty 36 - CTCP và Newtatco. Tuy nhiên, Thông báo công khai chưa phân định cụ thể hành vi, phần việc và trách nhiệm riêng của từng thành viên liên danh.
Giao việc qua nhiều tầng tại Gói thầu 5.10
Tâm điểm của Kết luận thanh tra là việc quản lý nhà thầu chính, nhà thầu phụ và đơn vị thực tế thi công tại Gói thầu 5.10 - gói xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình Nhà ga hành khách.
Theo Thanh tra Chính phủ, 9/10 nhà thầu chính trong Liên danh Vietur đã ký hợp đồng giao một phần công việc cho các nhà thầu khác, với tổng giá trị khoảng 1.652,804 tỷ đồng. Các nhà thầu được nêu gồm Hancorp, Phục Hưng, CCI, Vinaconex, Newtecons, Ricons, ATAD, SOL E&C và Hawee.
Bốn nhà thầu phụ của IC ICTAS gồm Ricons, Newtecons, SOL E&C và Công ty CP Kết cấu thép ATAD Đồng Nai tiếp tục ký hợp đồng giao công việc cho các nhà thầu khác, với tổng giá trị khoảng 2.835,471 tỷ đồng.
Riêng đối với hệ thống quản lý trung tâm CMS, chủ đầu tư ACV và tư vấn giám sát đã chấp thuận để IC ICTAS giao công việc cung cấp, lắp đặt cho Ricons, dù phần việc này không thuộc phạm vi giao thầu phụ theo Hợp đồng 5.10.
Thanh tra Chính phủ xác định hành vi chuyển giao công việc nói trên thuộc trường hợp chuyển nhượng thầu theo quy định của Luật Đấu thầu năm 2013. Trách nhiệm được đặt ra không chỉ với nhà thầu chuyển giao mà còn với chủ đầu tư, tư vấn giám sát nếu chấp thuận việc chuyển nhượng.
Ngoài vấn đề nhà thầu phụ, Gói 5.10 còn có các tồn tại liên quan đến thay đổi nơi sản xuất, mã hiệu, nhà sản xuất thiết bị; sử dụng tiền tạm ứng gửi tiết kiệm có kỳ hạn; nghiệm thu cự ly vận chuyển kết cấu thép không đúng thực tế; thay đổi thành phần vật liệu nhưng chưa điều chỉnh đơn giá; thanh toán khi hồ sơ bảo hiểm cho người lao động chưa đầy đủ.
Các giá trị hợp đồng giao lại công việc nêu trên không đồng nghĩa với thiệt hại hoặc số tiền phải thu hồi. Việc xác định hậu quả kinh tế phải tiếp tục căn cứ hồ sơ hợp đồng, khối lượng thực tế, nghiệm thu, thanh toán và kết quả xử lý của cơ quan có thẩm quyền.
Chuyển thông tin để xem xét, điều tra
Thanh tra Chính phủ kiến nghị chấn chỉnh việc quản lý nhà thầu phụ và tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi chuyển nhượng thầu tại các dự án quan trọng quốc gia.
Thông tin liên quan đến một số nhà thầu của Gói XD02, Gói 5.6 và Gói 5.10, cùng chủ đầu tư ACV và tư vấn giám sát Gói 5.10, được chuyển đến Bộ Công an để xem xét, điều tra, xử lý theo quy định.
Việc chuyển thông tin không đồng nghĩa các tổ chức, cá nhân đã bị khởi tố hoặc đã được xác định có trách nhiệm hình sự. Kết quả cuối cùng phụ thuộc quá trình kiểm tra, xác minh của cơ quan chức năng.
Thanh tra Chính phủ đồng thời yêu cầu Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng chỉ đạo ACV, VATM tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan; rà soát các hợp đồng, khối lượng, chất lượng, tiến độ, tiền tạm ứng, nghiệm thu, thanh toán và nghĩa vụ thuế.
Các chủ đầu tư phải tiếp tục kiểm soát chặt tiến độ và chất lượng, chủ động ngăn ngừa, phát hiện, xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bảo đảm Dự án sân bay Long Thành giai đoạn 1 hoàn thành an toàn, minh bạch và hiệu quả.
