Sửa đổi Nghị định 214/2025/NĐ-CP về lựa chọn nhà thầu: Đề xuất thêm cách xử lý tình huống đấu thầu

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của NĐ 214 được xây dựng theo định hướng tăng cường trao quyền tự chủ thực chất cho chủ đầu tư. Ảnh: Gia Khoa

Theo đánh giá của nhiều chủ đầu tư, Điều 140 NĐ 214 hiện hành quy định việc xử lý tình huống trong đấu thầu qua mạng và không qua mạng đã tạo ra cơ chế pháp lý để giải quyết những tình huống phát sinh trong quá trình lựa chọn nhà thầu, nhưng vẫn bảo đảm các nguyên tắc của pháp luật về đấu thầu. Tuy nhiên, có một số tình huống phát sinh trong quá trình lựa chọn nhà thầu, dù ít khi xảy ra nhưng đã có trong thực tế, cần thêm quy định cách xử lý.

Đó là trường hợp nhà thầu đáp ứng cơ bản yêu cầu của hồ sơ mời thầu (HSMT), nhưng không đáp ứng một số yêu cầu kỹ thuật đối với vật tư, thiết bị thông thường có giá trị rất nhỏ. Ví dụ gói thầu mời thầu 1.000 hạng mục, mà hồ sơ dự thầu (HSDT) của nhà thầu duy nhất tham dự có 1 hạng mục chào không đáp ứng yêu cầu, tuy chỉ chiếm giá trị chưa đến 1% giá gói thầu. Theo đúng quy định vẫn phải loại HSDT và loại thì phải tổ chức đấu thầu, gây mất thời gian. Một số chủ đầu tư đề xuất cần có cơ chế xử lý linh hoạt trong trường hợp này, nhằm tránh kéo dài tiến độ dự án, gói thầu và phát sinh chi phí không cần thiết.

Thực tiễn cũng phát sinh trường hợp quá trình đánh giá HSDT, hồ sơ đề xuất kéo dài dẫn đến hết hiệu lực của hồ sơ và bảo đảm dự thầu vì nguyên nhân khách quan không xuất phát từ lỗi của nhà thầu. Có tình huống khi hiệu lực của HSDT và bảo đảm dự thầu đã hết, chủ đầu tư mới có văn bản đề nghị nhà thầu gia hạn, sẽ phát sinh một khoảng thời gian gián đoạn, trong đó HSDT và bảo đảm dự thầu không còn hiệu lực. Trong khoảng thời gian từ khi HSDT hết hiệu lực đến khi nhà thầu chấp thuận hoàn tất việc gia hạn, về mặt pháp lý HSDT không có hiệu lực. Nếu pháp luật không có quy định xử lý khoảng thời gian này có thể dẫn đến cách hiểu rằng, HSDT không đáp ứng yêu cầu về hiệu lực tại thời điểm đánh giá. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân phát sinh khoảng trống này là do quá trình đánh giá kéo dài không xuất phát từ lỗi của nhà thầu, thì việc loại nhà thầu vì khoảng trống hiệu lực là chưa bảo đảm công bằng, cạnh tranh.

Từ thực tiễn trên, đại diện Cục Quản lý đấu thầu, Bộ Tài chính cho biết, Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung NĐ 214 dự kiến bổ sung Khoản 33a quy định xử lý tình huống gói thầu chỉ có một nhà thầu tham dự, có HSDT đáp ứng cơ bản yêu cầu của HSMT, nhưng không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật theo quy định của HSMT đối với hạng mục hàng hóa là vật tư, thiết bị thông thường, thông dụng, sẵn có trên thị trường với tổng giá trị các hạng mục hàng hóa này trong giá gói thầu chiếm tỷ trọng không quá 1% giá gói thầu thì chủ đầu tư xem xét, quyết định cho phép nhà thầu bổ sung, thay thế các hàng hóa đó. Việc bổ sung, thay thế không được làm thay đổi đơn giá của hàng hóa đã chào.

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung NĐ 214 cũng bổ sung Khoản 33b xử lý tình huống trong quá trình đánh giá HSDT, hồ sơ đề xuất bị kéo dài dẫn đến HSDT, hồ sơ đề xuất của nhà thầu hết hiệu lực, chủ đầu tư được quyền yêu cầu nhà thầu khôi phục hiệu lực của HSDT, hồ sơ yêu cầu, bảo đảm dự thầu tương ứng. Trường hợp nhà thầu không chấp thuận hoặc từ chối việc khôi phục hiệu lực của HSDT, hồ sơ đề xuất, bảo đảm dự thầu thì nhà thầu không bị xử lý theo các quy định của pháp luật về đấu thầu.

Ngoài ra, Dự thảo Nghị định làm rõ tình huống Chủ đầu tư chấm dứt hợp đồng với nhà thầu có nhân sự bị Tòa án kết án có hành vi vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng theo quy định pháp luật về hình sự để cho nhà thầu trúng thầu thì chỉ áp dụng chấm dứt hợp đồng đối với hợp đồng mà nhà thầu có nhân sự đó đang thực hiện mà không áp dụng đối với tất cả các hợp đồng. Việc làm rõ như trên nhằm giải tỏa băn khoăn, e ngại của một số chủ đầu tư từ thực tế một số trường hợp xảy ra trong thời gian qua.