Sửa Nghị định 214/2025/NĐ-CP về lựa chọn nhà thầu: Đẩy mạnh trao quyền, hậu kiểm, giám sát kết quả

Nghị định 214/2025/NĐ-CP về lựa chọn nhà thầu được sửa đổi nhằm xây dựng hành lang pháp lý thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát rủi ro, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn và thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Ảnh: Lê Tiên

Theo Bộ Tài chính, Dự thảo Nghị định bổ sung nhiều trường hợp được áp dụng chỉ định thầu nhằm thực hiện các chủ trương của Đảng và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công; đồng thời nâng hạn mức áp dụng chỉ định thầu; nâng giá trị gói thầu, nội dung mua sắm mà cơ quan, đơn vị được tự quyết định từ không quá 50 triệu đồng lên không quá 100 triệu đồng. Một số trường hợp đặt hàng cũng được bổ sung để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Việc mở rộng các cơ chế lựa chọn nhà thầu này được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian thực hiện dự án, nhất là đối với các công trình, dự án đầu tư công quan trọng, có yêu cầu đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, đi cùng với việc mở rộng quyền chủ động, mở rộng các hình thức lựa chọn nhà thầu không cạnh tranh là các quy định mới nhằm tăng cường giám sát, hậu kiểm thực chất, hiệu quả.

Bộ Tài chính nhận định, thực tiễn triển khai cho thấy công tác giám sát hoạt động đấu thầu tại một số nơi còn chưa kịp thời, chưa phát huy đầy đủ hiệu quả phòng ngừa, cảnh báo và chấn chỉnh vi phạm, đặc biệt đối với các gói thầu áp dụng chỉ định thầu, đặt hàng và lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt. Đồng thời, chưa có công cụ tổng thể để cơ quan quản lý nhà nước thực hiện giám sát hoạt động đấu thầu theo thời gian thực trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Ông Văn Trọng Duẩn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu (Bộ Tài chính) cho biết, các quy định về giám sát tại Dự thảo Nghị định được thiết kế theo tinh thần mới, nhằm tăng khả năng nhận diện, phòng ngừa vi phạm, chuyển trọng tâm sang giám sát đầu ra, tập trung vào tiến độ thực hiện, chất lượng, kết quả thực hiện gói thầu.

Theo đó, Dự thảo Nghị định làm rõ trách nhiệm của cơ quan, đơn vị thực hiện nhiệm vụ giám sát thường xuyên là Sở Tài chính và đơn vị được bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ giao nhiệm vụ. Đồng thời, bổ sung quy định cơ quan giám sát thường xuyên thành lập đoàn giám sát hoặc đoàn kiểm tra đột xuất để giám sát, kiểm tra đối với các gói thầu nêu trên khi có dấu hiệu vi phạm.

Dự thảo Nghị định mở rộng phạm vi giám sát đối với các gói thầu không có cạnh tranh như chỉ định thầu, đặt hàng, theo hướng bổ sung quy định về giám sát riêng của người có thẩm quyền đối với gói thầu quan trọng, cấp bách, thực hiện nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh áp dụng hình thức chỉ định thầu, lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt, đặt hàng gồm các nội dung về: tình hình, tiến độ, kết quả của việc áp dụng các hình thức lựa chọn nhà thầu; đánh giá kết quả việc áp dụng hình thức chỉ định thầu, lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt, đặt hàng; đánh giá quá trình triển khai thực hiện gói thầu của nhà thầu trúng thầu, bảo đảm tuân thủ theo hợp đồng ký kết, đồng thời công khai kết quả giám sát trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Dự thảo Nghị định cũng làm rõ nội dung giám sát đối với doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập Nhóm 1, Nhóm 2 không sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

Để xây dựng nền tảng dữ liệu đầy đủ hơn, tạo điều kiện thuận lơi cho công tác giám sát, hậu kiểm, Dự thảo Nghị định bổ sung nhiều nội dung phải thực hiện, thông tin trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Theo đó, với chỉ định thầu, việc gửi hồ sơ yêu cầu, dự thảo hợp đồng, việc làm rõ hoặc sửa đổi hồ sơ yêu cầu, nộp hồ sơ đề xuất, mở thầu đều được thực hiện trên Hệ thống. Hồ sơ yêu cầu và biên bản mở thầu sẽ được công khai trên Hệ thống cùng với kết quả chỉ định thầu.

Doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập Nhóm 1, Nhóm 2 không sử dụng vốn ngân sách nhà nước cũng phải cập nhật trên Hệ thống các thông tin trong đấu thầu gồm tình hình chung về hoạt động lựa chọn nhà thầu tại doanh nghiệp, đơn vị; hiệu quả trong công tác đấu thầu, mua sắm; kết quả thực hiện đối với các gói thầu thuộc dự án.

Đại diện Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (PVN) đánh giá cao định hướng mới tại Dự thảo Nghị định khi các cơ chế hướng tới hệ thống giám sát xuyên suốt, lấy kết quả đầu ra làm tiêu chí đánh giá thay vì chỉ tập trung vào thủ tục hành chính.

Nhiều doanh nghiệp và đại diện các sở, ngành cũng thống nhất quan điểm tiếp tục phân cấp mạnh mẽ, triệt để hơn trong hoạt động đấu thầu, song phải đi kèm với trách nhiệm giải trình rõ ràng và tăng cường hậu kiểm, công khai thông tin thông qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Đây được xem là bước hoàn thiện quan trọng nhằm xây dựng hành lang pháp lý thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát rủi ro, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn và thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Một số ý kiến nhấn mạnh cần nâng cao trách nhiệm của Sở Tài chính và các cơ quan tham mưu về đấu thầu tại các bộ, ngành, địa phương nhằm bảo đảm công tác hậu kiểm được thực hiện thường xuyên và hiệu quả thực chất.

Theo kế hoạch, Dự thảo Nghị định được trình Chính phủ trong tháng 7 và dự kiến ban hành vào tháng 8/2026.