Huy động vốn cải thiện, thanh khoản vẫn “căng”

Nguồn: Số liệu ước tính của NHNN

Số liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, từ đầu năm đến ngày 22/8, huy động vốn tín dụng tăng 8,77% so với đầu năm, tương ứng khoảng 19,2 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, tăng trưởng tín dụng đạt 9,71%, tương ứng dư nợ tín dụng hiện ở mức 20,4 triệu tỷ đồng. Khoảng cách giữa huy động và tăng trưởng tín dụng giảm từ mức khoảng 3 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 7 xuống còn 1,19 triệu tỷ đồng. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng áp lực thanh khoản vẫn còn xét từ cả diễn biến trên thị trường dân cư và doanh nghiệp, thị trường liên ngân hàng và thị trường mở.

Trên thị trường dân cư và doanh nghiệp, theo số liệu của NHNN, trong tháng 8, lãi suất cho vay bình quân của các giao dịch phát sinh mới ở mức 8,93%/năm. Lãi suất huy động ở mức 5,7 - 7,1%/năm đối với kỳ hạn trên 12 tháng đến 24 tháng và 7,1 - 7,6%/năm đối với kỳ hạn trên 24 tháng. Khảo sát thực tế từ thị trường cho thấy, các ngân hàng TMCP nhà nước hiện chào lãi suất kỳ hạn 6 tháng ở mức 6,6 - 6,8%, một số ngân hàng quy mô nhỏ và vừa chào lãi suất kỳ hạn 6 tháng ở mức trên 9%. Lãi suất cho vay phổ biến ở mức 9 - 10%, nhiều khoản vay hết kỳ hạn ưu đãi đang được “thả nổi” lên mức 13 - 15%.

Ông Nguyễn Minh Tuấn, Tổng giám đốc AFA Capital cho rằng, trên thị trường dân cư và doanh nghiệp, mặc dù tăng trưởng huy động và tăng trưởng tín dụng đều đi lên, song thanh khoản thị trường vẫn thấp và các ngân hàng đang cạnh tranh về lãi suất. Hầu hết các ngân hàng công bố lãi suất niêm yết nhưng lại áp dụng chính sách riêng với từng nhóm khách hàng. Do đó, mức lãi suất được các ngân hàng công bố phản ánh không đầy đủ mặt bằng lãi suất tiền gửi hiện nay.

Cũng theo ông Tuấn, áp lực thanh khoản của hệ thống ngân hàng cũng hiện rõ trên thị trường liên ngân hàng. Ngay đầu tháng 9, lãi suất cho vay bình quân kỳ hạn qua đêm bật tăng lên 6,01%/năm vào ngày 3/9 từ mức 1,19% của tuần trước đó, thể hiện thị trường vẫn cần vốn, các ngân hàng vẫn thiếu vốn ngắn hạn. Bên cạnh đó, trên thị trường mở, NHNN tiếp tục hỗ trợ thanh khoản ở mức trên 242 nghìn tỷ đồng, cao hơn đáng kể so với mức dưới 200 nghìn tỷ đồng trong tháng 8.

Từ góc độ khác, kết quả cuộc điều tra rủi ro hệ thống tài chính 6 tháng cuối năm đang cho thấy áp lực thanh khoản là mối lo thường trực. Cuộc điều tra được lấy ý kiến từ các tổ chức tín dụng và các tổ chức, cá nhân khác (chuyên gia kinh tế, công ty chứng khoán, công ty bảo hiểm và các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan). Theo đó, các đối tượng điều tra khuyến nghị cần giám sát tình hình thanh khoản và hỗ trợ vốn, tăng cường giám sát vĩ mô và cảnh báo sớm, kiểm soát tín dụng và xử lý nợ xấu. Đồng thời, khuyến nghị ưu tiên phát triển thị trường vốn nhằm giảm sự phụ thuộc quá mức của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ cuối tuần qua, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu NHNN tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, tập trung tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên, các dự án trọng điểm, kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; thường xuyên đánh giá "điểm cân bằng" giữa yêu cầu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng, xác định ngưỡng cảnh báo; chủ động sử dụng các công cụ thuộc thẩm quyền để phát huy tối đa hiệu quả chính sách, giữ ổn định thanh khoản, phấn đấu giảm lãi suất cho vay; điều hành linh hoạt tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại NHNN và các ngân hàng thương mại để tăng thanh khoản cho nền kinh tế; chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng cường hợp tác với các quỹ đầu tư và các định chế tài chính nhằm đa dạng hóa các nguồn vốn cho doanh nghiệp.