 |
| Để biến nguồn lực đất đai và vốn đầu tư bị đóng băng thành động lực tăng trưởng, Thành phố sẽ cần nhiều hơn những quyết tâm hành chính. Ảnh: Bảo An |
Khơi thông nguồn lực đang bị “đóng băng”
Tại Hội nghị quán triệt, triển khai Kết luận số 24 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 29 của Quốc hội về tháo gỡ các dự án tồn đọng kéo dài diễn ra ngày 2/6, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho biết Thành phố đã cơ bản hoàn thành việc “giải phẫu cục máu đông” của nền kinh tế.
Theo thống kê của UBND TP.HCM, trên địa bàn hiện có 838 công trình, dự án và khu đất tồn đọng, vướng mắc đã được rà soát. Trong số này, 417 dự án đã được giải quyết dứt điểm về mặt pháp lý hoặc đủ điều kiện tái khởi động, góp phần giải phóng khoảng 17.000 ha đất và huy động hơn 206.000 tỷ đồng vốn đầu tư xã hội.
Những con số trên cho thấy quy mô nguồn lực bị ách tắc trong nhiều năm qua là rất lớn. Trong bối cảnh TP.HCM đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, việc khơi thông các dự án tồn đọng được xem là giải pháp quan trọng nhằm bổ sung nguồn lực cho nền kinh tế mà không phải chờ đợi các động lực tăng trưởng mới hình thành.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA cho rằng, việc Bộ Chính trị ban hành Kết luận 24, Quốc hội ban hành Nghị quyết 29 và Chính phủ ban hành Nghị định 147 đã tạo ra hành lang pháp lý quan trọng để xử lý các dự án kéo dài nhiều năm. Chỉ riêng 838 dự án đã được thống kê trước đây đã liên quan khoảng 17.000 ha đất và hơn 206.000 tỷ đồng vốn đầu tư. Đây là nguồn lực rất lớn đang bị “chôn” trong các dự án chưa thể triển khai hoặc hoàn thiện.
Tuy nhiên, nhìn sâu vào các số liệu cũng cho thấy quá trình tháo gỡ vẫn còn nhiều việc phải làm. HoREA lưu ý, trong danh mục 838 dự án do Sở Tài chính tổng hợp, nhiều trường hợp mới ở trạng thái “đã cơ bản hoàn thành tháo gỡ”, “đã có chỉ đạo tháo gỡ”, “đang tháo gỡ theo chỉ đạo” hoặc “tiếp tục xử lý”. Theo ước tính của Hiệp hội, có khoảng 303 dự án, tương đương hơn 36% tổng số dự án trong danh mục, vẫn chưa thực sự được giải quyết dứt điểm.
Đáng chú ý, sau khi triển khai Chỉ thị 45 của UBND TP.HCM, HoREA tiếp tục tổng hợp thêm hơn 120 dự án chưa nằm trong danh mục thống kê ban đầu. Nếu tính cả các trường hợp mới phát sinh, tổng số dự án khó khăn, vướng mắc trên địa bàn có thể lên tới gần 1.000 dự án.
Điều này cho thấy bức tranh tồn đọng thực tế có thể phức tạp hơn những gì đang được phản ánh trong các báo cáo hiện hành, đồng thời đặt ra yêu cầu phải tiếp tục rà soát để tránh bỏ sót các dự án đang cần được tháo gỡ.
Không chỉ gỡ thủ tục, mà phải đưa dự án vào thực tế
Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho biết, mục tiêu của Thành phố không chỉ là xử lý hồ sơ hay hoàn thiện thủ tục hành chính, mà phải biến các dự án tồn đọng thành những công trình phục vụ người dân, biến các dự án bỏ quên thành nhà máy, khu đô thị và công trình hạ tầng hiện đại, qua đó đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Đây cũng là thách thức lớn nhất trong giai đoạn tới. Bởi trên thực tế, nhiều dự án tồn đọng không chỉ vướng một thủ tục đơn lẻ mà là sự chồng chéo của nhiều vấn đề kéo dài qua nhiều thời kỳ, từ quy hoạch, đất đai, bồi thường giải phóng mặt bằng đến thanh tra, kiểm tra và nghĩa vụ tài chính.
Điển hình là trường hợp Khu dân cư Bình Trưng Đông - Cát Lái quy mô 154 ha được giao đất từ năm 2001 nhưng đến nay vẫn chưa thể hoàn thiện do vướng công tác bồi thường và cơ chế nhiều chủ đầu tư tham gia dự án. Hệ quả là hàng trăm khách hàng đã chờ đợi hàng chục năm để nhận sản phẩm, trong khi khu vực dự án chưa thể hoàn thiện hạ tầng đồng bộ.
Tương tự, Khu đô thị mới Bắc Rạch Chiếc được phê duyệt từ năm 1997 vẫn còn nhiều dự án thành phần chưa thể triển khai hoặc hoàn tất các thủ tục cần thiết dù một số khu vực đã giải phóng mặt bằng hoặc đầu tư hạ tầng từ nhiều năm trước.
Ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM lý giải, phần lớn các dự án tồn đọng hiện nay đều liên quan đến đất đai, xác định nghĩa vụ tài chính hoặc những vấn đề phát sinh trong quá trình chuyển tiếp giữa các giai đoạn pháp luật khác nhau. Việc Luật Đất đai 2024 cùng các văn bản hướng dẫn đã có hiệu lực được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để các cơ quan chức năng mạnh dạn xử lý các hồ sơ tồn đọng, đồng thời rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục cho các dự án đủ điều kiện.
Từ góc độ thị trường, việc tháo gỡ các dự án kéo dài không chỉ giúp doanh nghiệp khơi thông dòng vốn mà còn góp phần tăng nguồn cung nhà ở, mặt bằng sản xuất kinh doanh và hạ tầng đô thị. Đây là những yếu tố có tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư cũng như khả năng phục hồi của thị trường bất động sản.
Dù vậy, giới chuyên môn cho rằng thị trường sẽ không đánh giá thành công của chương trình thông qua số lượng văn bản được ban hành hay số dự án được đưa vào danh mục xử lý. Thước đo thực chất hơn là bao nhiêu dự án được khởi động trở lại, bao nhiêu công trình được hoàn thành, bao nhiêu căn nhà được bàn giao và bao nhiêu nguồn vốn được giải phóng khỏi tình trạng “đóng băng”.
Với hành lang pháp lý mới từ Trung ương và quyết tâm của chính quyền địa phương, cơ hội để TP.HCM xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng đang rõ ràng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, để biến những cam kết thành kết quả thực tế, bài toán quan trọng nhất vẫn là năng lực tổ chức thực hiện. Chỉ khi các dự án thực sự được đưa vào vận hành, nguồn lực đất đai và vốn đầu tư mới có thể chuyển hóa thành tăng trưởng, qua đó tạo nền tảng cho mục tiêu phát triển bền vững của Thành phố trong giai đoạn tới.
