Mỗi ngày, mái nhà của các hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh có thể tiếp nhận một nguồn năng lượng tự nhiên dồi dào từ ánh nắng mặt trời. Cùng với sự phát triển của công nghệ, nguồn năng lượng này có thể được chuyển hóa thành điện năng để phục vụ trực tiếp cho các thiết bị trong gia đình, nhà xưởng, văn phòng hay cơ sở kinh doanh.
Điện mặt trời mái nhà vì thế không chỉ đơn thuần là một giải pháp sử dụng năng lượng sạch, mà còn mở ra cơ hội để khách hàng chủ động hơn trong sử dụng điện, tối ưu nguồn năng lượng tại chỗ và kiểm soát chi phí điện năng hàng tháng.
Theo EVNHANOI, điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ là hệ thống pin mặt trời được lắp đặt trên mái hoặc bề mặt bao che của công trình xây dựng nhằm tạo ra điện và ưu tiên sử dụng ngay tại chỗ. Khi hệ thống phát điện, nguồn điện này có thể được cung cấp trực tiếp cho các thiết bị đang vận hành, qua đó giúp giảm lượng điện khách hàng phải mua từ lưới điện.
Đây cũng là lý do mô hình điện mặt trời mái nhà ngày càng nhận được sự quan tâm. Thay vì chỉ đơn thuần sử dụng nguồn điện từ lưới, khách hàng có thể tận dụng chính diện tích mái nhà để tạo ra một nguồn điện tại chỗ, phục vụ nhu cầu tiêu thụ điện hàng ngày.
Giảm chi phí, chủ động nguồn điện từ chính mái nhà
Đối với các hộ gia đình, một trong những lợi ích dễ nhận thấy của điện mặt trời mái nhà là khả năng giảm lượng điện mua từ lưới, qua đó góp phần tiết kiệm chi phí tiền điện hàng tháng.
Tài liệu tư vấn của EVNHANOI cho biết, tùy thuộc quy mô hệ thống, đặc điểm phụ tải và mức độ sử dụng điện trực tiếp, điện mặt trời mái nhà có thể giúp giảm đáng kể chi phí tiền điện, với mức tham khảo khoảng 30-70%.
Tuy nhiên, hiệu quả thực tế không giống nhau đối với mọi công trình. Theo EVNHANOI, khách hàng không nên bắt đầu bài toán đầu tư bằng câu hỏi “mái nhà có thể lắp được bao nhiêu kWp”, mà trước hết cần xác định công trình đang sử dụng bao nhiêu điện và tập trung tiêu thụ vào những thời điểm nào trong ngày.
Việc xem xét hóa đơn và dữ liệu tiêu thụ điện trong khoảng 6-12 tháng sẽ giúp khách hàng có cơ sở thực tế để lựa chọn công suất hệ thống phù hợp, tránh tình trạng đầu tư vượt quá nhu cầu sử dụng.
Đặc biệt, những hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh có mức tiêu thụ điện cao vào ban ngày sẽ có điều kiện thuận lợi để khai thác trực tiếp nguồn điện mặt trời được tạo ra. Đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, khi nguồn điện mặt trời được sử dụng ngay cho các thiết bị đang vận hành, hiệu quả của mô hình tự sản xuất - tự tiêu thụ có thể được phát huy rõ nét hơn.
Với những công trình có nhu cầu sử dụng điện nhiều vào buổi tối, khách hàng có thể cân nhắc tích hợp hệ thống lưu trữ điện bằng pin (BESS). Nguồn điện được tạo ra trong thời điểm có nắng có thể được lưu trữ và sử dụng vào thời gian phù hợp hơn, qua đó nâng cao khả năng chủ động về nguồn điện.
Dù vậy, EVNHANOI lưu ý BESS cũng làm tăng chi phí đầu tư ban đầu. Vì vậy, việc lựa chọn hệ thống lưu trữ cần được tính toán trên cơ sở phụ tải thực tế, thời gian sử dụng điện và mục tiêu đầu tư của từng công trình, bảo đảm hiệu quả phù hợp với nhu cầu.
Không chỉ giúp khách hàng giảm lượng điện mua từ lưới, nguồn điện được sản xuất và sử dụng tại chỗ còn góp phần giảm phụ tải cho hệ thống điện trong những thời điểm cao điểm. Về lâu dài, việc phát triển các nguồn điện phân tán tại chỗ cũng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và tăng tính chủ động trong tiêu thụ điện.
Cùng với những lợi ích về kinh tế và khả năng chủ động nguồn điện, điện mặt trời mái nhà còn mang lại giá trị tích cực đối với môi trường khi khai thác nguồn năng lượng tái tạo từ ánh nắng mặt trời, góp phần giảm phát thải CO₂.
Đây cũng là một trong những hướng đi phù hợp với mục tiêu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch và phát triển bền vững.
Thêm động lực từ chính sách hỗ trợ của Hà Nội
Việc đầu tư điện mặt trời mái nhà tại Hà Nội đang có thêm động lực khi Thành phố đề xuất chính sách hỗ trợ trực tiếp cho các hộ gia đình. Theo dự thảo nghị quyết đang được Hội đồng nhân dân TP Hà Nội lấy ý kiến, hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà có công suất từ 1 kWp trở lên dự kiến được hỗ trợ 1 triệu đồng/kWp, nhưng tối đa 3 triệu đồng/hộ.
Nếu hộ gia đình đồng thời lắp đặt hệ thống lưu trữ điện (BESS) từ 2 kWh trở lên, dự thảo đề xuất hỗ trợ thêm 1 triệu đồng/kWh, tối đa 3 triệu đồng. Như vậy, tổng mức hỗ trợ tối đa đối với cả hệ thống điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ có thể lên tới 6 triệu đồng/hộ.
Chính sách này dự kiến áp dụng trong giai đoạn 2026-2030 nếu được thông qua.
Tuy nhiên, một điểm cần lưu ý là đây mới là chính sách được đề xuất trong dự thảo, chưa phải mức hỗ trợ đã được áp dụng chính thức. Theo nội dung dự thảo, hệ thống phải hoàn thành lắp đặt và đưa vào vận hành sau khi nghị quyết có hiệu lực; hộ gia đình cũng phải đáp ứng các quy định liên quan và cam kết sử dụng hệ thống đúng mục đích trong ít nhất 3 năm.
Mỗi nhà ở riêng lẻ dự kiến chỉ được hỗ trợ một lần trong thời gian nghị quyết có hiệu lực.
Bên cạnh chính sách hỗ trợ của Thành phố, cơ chế đối với phần điện dư cũng đang tạo thêm dư địa cho mô hình điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ. Theo Nghị định 243/2026, tỷ lệ điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được mua bán thông thường không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện.
Dù vậy, EVNHANOI khuyến nghị khách hàng không nên đặt mục tiêu chính vào việc phát điện dư để bán lên lưới, mà nên ưu tiên bài toán tự sản xuất - tự tiêu thụ.
Công suất hệ thống cần được tính toán dựa trên nhu cầu sử dụng điện thực tế, qua đó hạn chế tình trạng đầu tư hệ thống có quy mô quá lớn so với phụ tải. Khi lượng điện không được sử dụng trực tiếp tăng lên, hiệu quả kinh tế của dự án cũng có thể bị ảnh hưởng.
Với những khách hàng đang cân nhắc đầu tư, hệ thống có quy mô khoảng 3 kWp có thể là mức tham khảo đối với hộ gia đình nhỏ. Những hộ gia đình có nhu cầu sử dụng điện lớn hơn có thể xem xét quy mô khoảng 5 kWp.
Đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ, quy mô tham khảo có thể từ 10-20 kWp hoặc cao hơn, tùy thuộc phụ tải thực tế. Đây không phải công suất cố định áp dụng cho mọi công trình mà cần được khảo sát, tính toán riêng trên cơ sở nhu cầu sử dụng điện, điều kiện mái và đặc điểm vận hành của từng khách hàng.
EVNHANOI cũng lưu ý khách hàng cần đặc biệt quan tâm đến chất lượng thiết bị, năng lực của đơn vị tư vấn và thi công, điều kiện kết cấu mái, hệ thống bảo vệ điện, chống sét, tiếp địa cũng như các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy.
Bởi hiệu quả tiết kiệm chỉ thực sự có ý nghĩa khi hệ thống được thiết kế phù hợp, lắp đặt đúng kỹ thuật và vận hành an toàn, ổn định trong thời gian dài. Một hệ thống điện mặt trời mái nhà hiệu quả không chỉ được đánh giá ở công suất lắp đặt, mà còn ở khả năng đáp ứng đúng nhu cầu sử dụng và bảo đảm an toàn trong suốt quá trình vận hành.
Từ mỗi mái nhà đến một Hà Nội xanh và phát triển bền vững
Từ một phần diện tích mái nhà, người dân và doanh nghiệp có thể tạo ra nguồn điện phục vụ trực tiếp cho chính nhu cầu của mình. Khi ngày càng nhiều công trình cùng chủ động khai thác nguồn năng lượng mặt trời, những lợi ích mang lại không chỉ dừng lại ở việc giảm chi phí tiền điện, mà còn mở rộng tới khả năng giảm áp lực cho hệ thống điện, sử dụng năng lượng hiệu quả hơn và giảm phát thải.
EVNHANOI khuyến khích khách hàng tại Hà Nội khi có nhu cầu tìm hiểu, đầu tư và lắp đặt điện mặt trời mái nhà nên bắt đầu từ việc đánh giá nhu cầu sử dụng điện, khảo sát điều kiện thực tế của mái và lựa chọn quy mô hệ thống phù hợp.
Đồng thời, khách hàng có thể chủ động liên hệ Công ty Điện lực trên địa bàn hoặc Tổng đài Chăm sóc khách hàng EVNHANOI 19001288 để được hướng dẫn các nội dung liên quan theo quy định.
Biến mái nhà thành nguồn điện chủ động không chỉ là câu chuyện của một gia đình hay một doanh nghiệp. Đó còn là cách mỗi công trình tận dụng hiệu quả nguồn năng lượng tự nhiên, góp thêm một phần nguồn năng lượng sạch, sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả hơn, đồng thời chung tay xây dựng một Hà Nội xanh, tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững.
Với định hướng đồng hành cùng khách hàng trong sử dụng điện an toàn, tiết kiệm và hiệu quả, EVNHANOI khuyến khích mỗi người dân, mỗi doanh nghiệp chủ động tìm hiểu giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của mình. Từ những mái nhà được khai thác hiệu quả hôm nay, một nguồn năng lượng sạch và chủ động hơn có thể được hình thành, góp phần tạo nên những giá trị bền vững cho cộng đồng và Thủ đô trong tương lai.
