 |
| Niềm tin của doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam vẫn được duy trì ở mức cao trong lịch sử khảo sát. Ảnh: Internet |
Niềm tin đầu tư vẫn được duy trì
Báo cáo BCI do EuroCham công bố ngày 15/10 ghi nhận 64% doanh nghiệp tham gia khảo sát đánh giá tình hình kinh doanh hiện tại ở mức tốt hoặc rất tốt; 28% giữ thái độ trung lập. Chỉ số quý III đạt 78,3 điểm, giảm từ mức 79,7 điểm trong quý II. Kết quả này phản ánh sự điều chỉnh của tâm lý kinh doanh, nhưng chưa làm thay đổi đánh giá tích cực của cộng đồng doanh nghiệp châu Âu về triển vọng dài hạn tại Việt Nam.
Có 63% doanh nghiệp dự kiến tiếp tục hoạt động tại Việt Nam trên 5 năm, trong đó 23% có tầm nhìn đầu tư hơn 20 năm. Nguồn nhân lực là lợi thế được 52% doanh nghiệp đánh giá cao, tiếp đến là chi phí cạnh tranh với 51% và sự ổn định chính trị, kinh tế vĩ mô với 44%. Thị trường trong nước, mạng lưới các hiệp định thương mại tự do và vị trí trong chuỗi cung ứng quốc tế cũng góp phần tạo sức hút cho Việt Nam.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký tại Việt Nam đạt 50,36 tỷ USD, vốn thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm qua. Đây là những chỉ dấu tích cực về sức hút đầu tư, dù khả năng duy trì và mở rộng hoạt động còn phụ thuộc vào điều kiện kinh doanh thực tế.
Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert nhận định, Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, với GDP quý III/2026 tăng 9,95% so với cùng kỳ và 9 tháng tăng 9,01%, tiến gần hơn đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn. Thách thức hiện nay là làm sao để thành quả tăng trưởng mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, từ nhà sản xuất đến các đơn vị cung cấp dịch vụ.
Xét theo ngành, nông nghiệp và chuỗi giá trị thực phẩm ghi nhận mức cải thiện mạnh nhất, với chỉ số tăng 11,7 điểm lên 83,9 điểm. Các ngành thương mại, logistics và hàng tiêu dùng cũng duy trì kết quả tích cực. Ngược lại, chỉ số ngành du lịch và khách sạn giảm 22,5 điểm xuống 67,9 điểm sau một quý trước đó đạt kết quả cao. EuroCham cho biết, các doanh nghiệp phục vụ người tiêu dùng chịu ảnh hưởng từ biến động nhu cầu, chi phí vận hành và những yếu tố bên ngoài, trong đó có thời tiết khắc nghiệt.
Xét theo thị trường trọng tâm, nhóm doanh nghiệp tập trung vào Việt Nam đạt BCI 80,4 điểm, cao hơn nhóm hướng tới ASEAN (73,9 điểm), EU (73,2 điểm) và Mỹ (70,7 điểm). Kết quả khảo sát cho thấy, nhóm doanh nghiệp lấy Việt Nam làm thị trường trọng tâm có mức độ lạc quan cao hơn 3 nhóm còn lại.
Gỡ vướng thủ tục để củng cố niềm tin
Điểm đáng chú ý trong báo cáo quý III là gánh nặng vận hành mà doanh nghiệp phải xử lý cùng lúc. Trung bình, mỗi doanh nghiệp gặp 8 thách thức; 77% phải đối mặt với ít nhất 5 vấn đề và 16% gặp từ 14 thách thức trở lên.
Thủ tục hành chính, giấy tờ là trở ngại được nhắc đến nhiều nhất, với 60% doanh nghiệp lựa chọn. Tiếp đó, 53% phản ánh quy định thiếu rõ ràng hoặc được áp dụng chưa nhất quán; 52% gặp vướng mắc liên quan đến quản lý thuế và 49% đề cập tình trạng thiếu nhân lực. Những trở ngại này khiến doanh nghiệp phải phân bổ thời gian, nhân lực cho việc tuân thủ thay vì tập trung hoàn toàn vào sản xuất, đầu tư và mở rộng thị trường.
Báo cáo cũng ghi nhận 93% doanh nghiệp chịu ảnh hưởng từ các vấn đề về quy định, thủ tục hành chính và quy trình thuế, tài chính; 42% cho biết tác động ở mức đáng kể. Con số này cho thấy niềm tin đầu tư cao không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã có môi trường vận hành thuận lợi.
Ông Bruno Jaspaert nhấn mạnh, doanh nghiệp cần quy định minh bạch, hướng dẫn thống nhất và quy trình có thể dự đoán. Khi yêu cầu và thời gian giải quyết thủ tục rõ ràng hơn, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong lập kế hoạch, sử dụng nguồn lực và triển khai các quyết định đầu tư.
Các kiến nghị trong khảo sát tập trung vào những thay đổi cụ thể. Có 37% doanh nghiệp đề nghị đẩy nhanh việc ra quyết định hành chính; 35% mong muốn quy định được đồng bộ tốt hơn với tiêu chuẩn quốc tế và 35% ưu tiên các dịch vụ công được số hóa nhanh chóng, đầy đủ hơn. Doanh nghiệp ở các lĩnh vực khác nhau có nhu cầu riêng, nhưng đều quan tâm đến việc giảm thời gian xử lý thủ tục và tăng tính nhất quán trong thực thi quy định.
Tổng giám đốc DXL Research & Consulting Xavier Depouilly cho biết, doanh nghiệp vẫn gặp tình trạng chồng chéo yêu cầu, trong đó quy trình trực tuyến đôi khi vẫn đi kèm giấy tờ. Việc xác định rõ những rào cản theo ngành nghề và quy mô doanh nghiệp sẽ giúp cơ quan hoạch định chính sách có cơ sở đưa ra giải pháp sát thực tế hơn.
Ngoài cải cách thủ tục, EuroCham đề cập việc nâng cao chất lượng dòng vốn FDI, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp nước ngoài với doanh nghiệp trong nước. Nghị quyết 10/NQ-TW được Hiệp hội xem là cơ hội thúc đẩy định hướng thu hút đầu tư chú trọng hơn đến chất lượng, năng lực sản xuất và chuỗi cung ứng nội địa.
Với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, sự hiện diện của nhà đầu tư nước ngoài có thể mở ra cơ hội tham gia mạng lưới cung ứng và nâng cao giá trị sản phẩm. Để cơ hội này trở thành kết quả cụ thể, cải cách môi trường kinh doanh cần đi vào những vấn đề doanh nghiệp đang gặp hằng ngày, từ thủ tục hành chính, thuế đến tính rõ ràng và nhất quán của quy định.
Kết quả BCI quý III cho thấy, niềm tin của doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam vẫn được duy trì ở mức cao trong lịch sử khảo sát. Tuy nhiên, việc củng cố niềm tin trong thời gian tới không chỉ phụ thuộc vào triển vọng tăng trưởng mà còn vào khả năng giải quyết những vướng mắc đang làm tăng chi phí và kéo dài quá trình triển khai hoạt động kinh doanh.
