Dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi): Chuyển từ quản lý quy trình sang hiệu quả thực chất

Ảnh chỉ mang tính minh họa: Ảnh AI

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, mục tiêu của đấu thầu là lựa chọn được nhà thầu, nhà đầu tư phù hợp, bảo đảm tốt nhất yêu cầu về chất lượng, giá, tiến độ và hiệu quả, một quy trình đúng nhưng kéo dài thời gian, không rõ thời hạn hoàn thành, tăng chi phí và không lựa chọn được phương án tốt thì chưa đạt mục tiêu của đấu thầu. Vì vậy, cần thiết kế quy trình đơn giản, linh hoạt, giảm các khâu trung gian, hình thức và làm cho đấu thầu trở thành công cụ quản trị minh bạch, hiệu quả để ngay cả chủ thể không bắt buộc cũng có động lực lựa chọn áp dụng vì lợi ích mà cơ chế này mang lại.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính ghi nhận định hướng đơn giản hóa quy trình, thủ tục, chuyển từ quản lý quá trình sang quản lý chất lượng, hiệu quả và kết quả, sản phẩm đầu ra, nhưng đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo đánh giá đầy đủ nguy cơ hình thành các yêu cầu quản lý có tính chất tương đương thủ tục hành chính dưới hình thức khác trong quá trình xây dựng nghị định hướng dẫn; làm rõ nguồn lực, năng lực hậu kiểm, điều kiện vận hành Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, cơ sở dữ liệu về đấu thầu, cơ sở dữ liệu về giá làm nền tảng cho các cơ chế quản lý mới. Cùng với đó, đề nghị đánh giá kỹ điều kiện bảo đảm thi hành với thời điểm hiệu lực dự kiến 01/3/2027, bảo đảm các nghị định quy định chi tiết được ban hành đồng bộ, kịp thời.

Một số ý kiến cho rằng, phân cấp, phân quyền phải gắn với phân định rõ thẩm quyền, căn cứ quyết định và trách nhiệm của từng chủ thể, nhất là đối với các quyết định có phạm vi chủ động lớn, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cạnh tranh, hiệu quả sử dụng vốn và kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư; quyền tự quyết được mở rộng đến đâu thì trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm tra, giám sát, hậu kiểm cần được xác định tương ứng đến đó. Một số góp ý đề nghị, dự thảo Luật quy định rõ chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng đối với từng quyết định quan trọng trong quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư; cần tránh tình trạng phân cấp nhưng trách nhiệm không rõ ràng hoặc nhiều chủ thể cùng tham gia nhưng không xác định được trách nhiệm khi xảy ra sai phạm.

Góp ý cho Dự thảo Luật, UBND tỉnh Lai Châu đề nghị nghiên cứu bổ sung nội dung giao Chính phủ quy định cụ thể các trường hợp được áp dụng quy trình rút gọn đối với: gói thầu quy mô nhỏ; gói thầu thực hiện hoàn toàn trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia; gói thầu có tính chất cấp bách; các trường hợp chỉ điều chỉnh hồ sơ mời thầu nhưng không làm thay đổi nội dung cơ bản của gói thầu. Lý do là nhiều bước trong quy trình lựa chọn nhà thầu đã được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử, nhưng vẫn áp dụng trình tự, thủ tục như đấu thầu truyền thống, chưa phát huy hiệu quả của chuyển đổi số và chưa giảm được thời gian xử lý hồ sơ.

Một số góp ý gửi đến Cơ quan soạn thảo nêu quan điểm, đối với các gói thầu thực hiện theo lệnh khẩn cấp, cần có quy trình lựa chọn nhà thầu riêng, đơn giản hóa hoặc miễn thực hiện một số thủ tục như lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu nhằm đáp ứng yêu cầu tiến độ... Ban soạn thảo cho biết, sẽ tiếp thu các ý kiến góp ý và quy định chi tiết trong nghị định hướng dẫn.

Theo Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, việc tăng quyền tự chủ, tự quyết định trong Dự án Luật cần đi cùng với quy trình, thủ tục đơn giản, linh hoạt và tương xứng với tính chất, quy mô của gói thầu. Dự án Luật chỉ duy trì những bước thực sự cần thiết cho việc lựa chọn nhà thầu, giảm các khâu trung gian, trùng lặp hoặc mang tính hình thức. Qua đó, việc đơn giản hóa quy trình phải thực sự rút ngắn thời gian, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả lựa chọn nhà thầu, thay vì giản lược về hình thức.