Quy trình đấu thầu nếu tiếp tục phân cấp, đơn giản hóa thủ tục chắc chắn sẽ tạo thuận lợi hơn nữa cho các chủ đầu tư. Tuy nhiên, giải quyết những vấn đề về đấu thầu chỉ là xử lý phần ngọn, để tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ dự án đầu tư công, cần xử lý 2 nút thắt chính.
Thứ nhất là việc áp dụng các định mức, đơn giá vật liệu vào xây dựng dự toán. Thực tế triển khai dự án đầu tư công cho thấy đơn giá vật tư nhiều trường hợp chưa theo kịp mặt bằng giá thực tế, chưa phù hợp điều kiện thi công. Trong khi đó, khi lập dự toán, các chủ đầu tư phải bám vào những công bố giá liên sở đã ban hành. Điều này có thể dẫn đến tình trạng dự toán chưa phản ánh đầy đủ chi phí thực tế, gây khó khăn cho chủ đầu tư trong quá trình chuẩn bị và triển khai dự án.
Để tháo gỡ vướng mắc, cần thay đổi cách tiếp cận, định mức, đơn giá vật liệu nên được xác định theo hướng là cơ sở, tài liệu để tham khảo, thay vì trở thành những ràng buộc cứng, giao quyền chủ động, tự quyết nhiều hơn cho chủ đầu tư trong việc xác định chi phí phù hợp với điều kiện thực tế của từng dự án. Việc trao quyền quyết định đi kèm trách nhiệm giải trình giúp việc xây dựng dự toán sát hơn với thực tế.
Bên cạnh câu chuyện định mức, đơn giá, giải phóng mặt bằng cũng là điểm nghẽn lớn đối với các dự án đầu tư công. Đây là công việc liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân, đất đai, tài sản trên đất và nhiều vấn đề phát sinh trong thực tế nên thường mất nhiều thời gian để xử lý. Tôi kỳ vọng những sửa đổi trong Luật Đất đai lần này sẽ tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, qua đó rút ngắn thời gian triển khai dự án.
Giải quyết được hai điểm nghẽn trên sẽ góp phần tạo điều kiện để các dự án đầu tư công được triển khai nhanh hơn, sát thực tế hơn và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn.
