 |
| Việc bổ sung chính sách phát triển hệ sinh thái hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được kỳ vọng giúp doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, tham gia chuỗi giá trị, mở rộng thị trường và phát triển bền vững. Ảnh: Tiến Giang |
Tính kết nối còn yếu, DN vẫn gặp nhiều khó khăn
Nhìn lại hơn 8 năm triển khai Luật Hỗ trợ DNNVV, Bộ Tài chính cho biết, Luật đã tạo nền tảng quan trọng cho việc hình thành và thực thi hệ thống chính sách hỗ trợ DNNVV. Khuôn khổ pháp lý từng bước được hoàn thiện với 8 nghị định, hơn 20 thông tư và các chính sách liên quan về đất đai, thuế, đào tạo, tư vấn, chuyển đổi số, tham gia chuỗi giá trị, phát triển thị trường. Công tác tổ chức thi hành được các bộ, ngành, địa phương quan tâm; nguồn lực hỗ trợ từng bước được bố trí; đồng thời huy động được sự tham gia của hiệp hội, tổ chức quốc tế thông qua các dự án hỗ trợ…
Bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình triển khai Luật đã bộc lộ một số hạn chế, trong đó có vấn đề hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV.
“Hệ sinh thái hỗ trợ đã bước đầu được hình thành với sự tham gia của các trung tâm hỗ trợ DNNVV, cơ sở ươm tạo, tổ chức thúc đẩy kinh doanh, hiệp hội và các tổ chức tư vấn, song nhìn chung còn phát triển chưa đồng bộ, quy mô phân tán, chất lượng dịch vụ chưa đồng đều và thiếu tính kết nối, nên các đơn vị này chưa phát huy rõ vai trò điều phối, dẫn dắt và kết nối các nguồn lực hỗ trợ; mô hình “một cửa” trong tiếp nhận, hướng dẫn và triển khai chính sách hỗ trợ DN chưa được thiết lập rõ nét”, Bộ Tài chính nhận xét.
Bên cạnh đó, sự tham gia của các tổ chức hỗ trợ DN, hiệp hội ngành nghề và các chủ thể trung gian còn hạn chế, chưa hình thành được mạng lưới cung ứng dịch vụ hỗ trợ chuyên nghiệp, chuyên sâu, gắn với nhu cầu thực tế của DN. Đội ngũ tư vấn viên hỗ trợ DNNVV còn thiếu về số lượng, chưa đồng đều về chất lượng và năng lực chuyên môn, nhất là trong các lĩnh vực mới như: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo (ĐMST), quản trị hiện đại và tham gia chuỗi giá trị.
Cùng với những hạn chế về tổ chức và nhân lực, hạ tầng thông tin và cơ chế phối hợp trong hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV cũng chưa đáp ứng yêu cầu quản lý, theo dõi và hỗ trợ trong bối cảnh mới; các nền tảng thông tin hỗ trợ DN còn thiếu đồng bộ, dữ liệu phục vụ theo dõi, đánh giá và giám sát chính sách còn phân tán, chưa liên thông giữa các cơ quan trung ương, địa phương và tổ chức hỗ trợ, làm hạn chế khả năng tổng hợp, đối sánh, đánh giá hiệu quả hỗ trợ cũng như cảnh báo sớm các khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.
Tính đến hết tháng 8 năm 2026, cả nước có hơn 1 triệu DN đang hoạt động, trong đó DNNVV chiếm trên 98%. Tuy nhiên, rất nhiều DN vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, sức chống chịu còn hạn chế, nhất là những DN có quy mô nhỏ và năng lực tài chính yếu. Tính riêng 8 tháng năm 2026, cả nước có cả nước có gần 206.400 nghìn DN đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động nhưng cũng có tới hơn 88.000 DN tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, gần 28.600 DN ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, hơn 40.800 DN hoàn tất thủ tục giải thể…
Bên trong hệ sinh thái, nhiều chuyên gia chỉ ra, tính kết nối giữa DNNVV với DN lớn, DN FDI, viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức tài chính và các tổ chức hỗ trợ chưa đủ chặt chẽ; khả năng tiếp cận các nguồn lực cốt lõi, đặc biệt là vốn, đất đai, nhân lực chất lượng cao và công nghệ vừa thiếu, vừa yếu, chưa mở ra những cơ hội công bằng cho các DN, nhất là khối tư nhân nắm bắt và vươn lên.
Thiết kế hệ sinh thái hỗ trợ, lấy doanh nghiệp là trung tâm
Nhằm tạo khuôn khổ pháp lý phù hợp hơn với yêu cầu phát triển khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn mới, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Dự thảo Luật Phát triển DNNVV đã quy định tương đối toàn diện về hệ sinh thái hỗ trợ phát triển DNNVV, dẫn dắt nguồn lực phát triển DN.
Cụ thể, Dự thảo Luật bổ sung quy định về phát triển hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV (Điều 18). Đây là điểm mới nhằm khắc phục hạn chế của Luật Hỗ trợ DNNVV khi hoạt động hỗ trợ còn phân tán, thiếu liên kết giữa các chủ thể hỗ trợ.
“Nhà nước có chính sách phát triển hệ sinh thái hỗ trợ phát triển DNNVV nhằm huy động, kết nối và sử dụng hiệu quả nguồn lực của Nhà nước và nguồn lực của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để hỗ trợ DNNVV nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, tham gia chuỗi giá trị, mở rộng thị trường và phát triển bền vững”, khoản 1 Điều 18 Dự thảo Luật quy định.
Về chính sách thúc đẩy hệ sinh thái hỗ trợ DN DNNVV, Dự thảo Luật đề xuất bao gồm các hoạt động: phát triển thị trường dịch vụ phát triển kinh doanh; đầu tư, nâng cấp cơ sở ươm tạo, khu làm việc chung, cơ sở thí nghiệm dùng chung, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm hỗ trợ DNNVV.
Cùng với đó, phát triển mạng lưới tư vấn, cố vấn, huấn luyện; kết nối DNNVV với DN lớn, tổ chức tài chính, viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ đầu tư, hiệp hội DN.
“Việc bổ sung một điều riêng về phát triển hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV đặt trọng tâm vai trò của các tác nhân trong hệ sinh thái đồng hành cùng với Nhà nước trong hoạt động hỗ trợ DNNVV. Đây cũng sẽ là nguồn lực xã hội hóa bổ sung thiết yếu cùng với nguồn lực ngân sách nhà nước để hỗ trợ DNNVV”, Bộ Tài chính nhấn mạnh.
Theo hướng này, DN không chỉ tiếp cận các chương trình hỗ trợ của cơ quan Nhà nước mà còn có thể tiếp cận mạng lưới dịch vụ phát triển kinh doanh, tư vấn, cố vấn, cơ sở ươm tạo, trung tâm ĐMST, tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, trường đại học và viện nghiên cứu. Đây được xem là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu phát triển DNNVV trong giai đoạn mới, khi nhu cầu của DN ngày càng đa dạng, đặc biệt trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, ĐMST, nâng cao năng lực quản trị và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Dự thảo Luật bổ sung nhiều phương thức hỗ trợ theo hướng lấy DN làm trung tâm, trao quyền chủ động cho DN trong việc lựa chọn nội dung và đơn vị hỗ trợ, chuyển từ việc Nhà nước hỗ trợ cái mình có sang hỗ trợ thứ DN cần (thông qua cung cấp phiếu hỗ trợ DN, đặt hàng, giao nhiệm vụ…) và đổi mới phương thức quản lý ngân sách nhà nước hỗ trợ phát triển DN… Với cách tiếp cận như, Bộ Tài chính cho rằng, ngân sách nhà nước không chỉ để “chi hỗ trợ” mà sẽ đóng vai trò vốn dẫn dắt, chia sẻ rủi ro và huy động thêm nguồn lực xã hội cho phát triển DN.
