 |
| Trong giai đoạn 2021 - 2025, thu ngân sách tăng trưởng cao cùng với việc tiết kiệm chi đã tạo ra nguồn lực lớn cho chi đầu tư phát triển và an sinh xã hội. Ảnh: Lê Tiên |
Đây chính là "nguồn nhiên liệu" cần thiết để con tàu kinh tế hoàn thành kế hoạch 5 năm 2021 - 2025, tạo đà vững chắc cho giai đoạn phát triển mới 2026 - 2030 với mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Tăng về lượng, cải thiện về chất
Các khoản thu NSNN năm 2025 đều vượt xa dự kiến. Thu NSNN do ngành thuế quản lý (gồm thu nội địa và thu từ dầu thô) ước đến ngày 31/12/2025 đạt 2.236.900 tỷ đồng, vượt 30,1% dự toán Quốc hội giao, tăng 27,6% so với năm 2024. Trong đó, thu nội địa đạt 2.189.600 tỷ đồng, chiếm 98% tổng thu, vượt 31,4% dự toán, tăng 29,3% so với cùng kỳ năm 2024. 34/34 địa phương đều đánh giá hoàn thành vượt mức dự toán thu NSNN được giao. Trong đó, Hà Nội thu 631 nghìn tỷ đồng, vượt 32,1% dự toán; TP.HCM cán mốc 606 nghìn tỷ đồng, vượt 20,8% dự toán.
Thu NSNN của ngành hải quan đến ngày 18/12/2025 đạt 448.503 tỷ đồng, bằng 109,1% dự toán, tăng 9,3% so với cùng kỳ năm 2024.
Nguồn thu năm 2025 không chỉ tăng về lượng mà còn cải thiện về chất. Trong đó, thu nội địa vẫn là trụ cột chính và tăng trưởng ổn định nhờ sự hồi phục của sản xuất kinh doanh và tiêu dùng nội địa cùng nỗ lực hiện đại hóa quản lý thuế. Đáng chú ý, nhờ tận dụng tốt các hiệp định thương mại tự do (FTA) nên thu từ xuất nhập khẩu duy trì đà tăng trưởng tốt, bất chấp những biến động địa chính trị toàn cầu.
Nguồn thu dồi dào đã tạo điều kiện cho Chính phủ thực hiện các chính sách tài khóa linh hoạt nhằm kích cầu nền kinh tế. Năm 2025, Bộ Tài chính đã khẩn trương nghiên cứu, trình cấp có thẩm quyền các giải pháp hỗ trợ về thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất, với giá trị hỗ trợ cho doanh nghiệp và người dân khoảng 241.740 tỷ đồng. Trong đó, số tiền thuế (gồm thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân) và tiền thuê đất được gia hạn khoảng 116.100 tỷ đồng; số tiền thuế (gồm thuế bảo vệ môi trường, thuế nhập khẩu), phí, lệ phí và tiền thuê đất được giảm khoảng 125.640 tỷ đồng.
Tại Hội nghị Tổng kết ngành Thuế năm 2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhận định, năm 2025 là năm cuối thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 - 2025, cũng là năm đánh dấu nhiều sự phát triển lớn của đất nước cùng công cuộc sắp xếp, tinh gọn bộ máy được triển khai quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả. Bên cạnh đó, năm 2025 là năm nền kinh tế đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Trong bối cảnh đó, ngành Thuế rất nỗ lực triển khai quyết liệt, hiệu quả các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, các nhiệm vụ chính trị được Chính phủ, Bộ Tài chính giao. Nhờ đó, giai đoạn 2021 - 2025, ngành Thuế thu đạt 8,402 triệu tỷ đồng, chiếm 86,1% tổng thu NSNN; tốc độ tăng trưởng hàng năm ước đạt 11,5%.
GS. TS. Hoàng Văn Cường, đại biểu Quốc hội khoá 15, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường đại học Kinh tế Quốc dân đánh giá, với tăng trưởng GDP năm 2025 ước đạt khoảng 8% thì bình quân cả nhiệm kỳ đạt 6,3%, nhờ đó quy mô và tiềm lực nền kinh tế tăng mạnh, ước đạt 510 tỷ USD, gấp khoảng 2,5 lần quy mô của 10 năm trước.
Theo ông Cường, nguồn thu NSNN tăng mạnh, đồng thời cơ cấu thu tiếp tục chuyển dịch theo hướng bền vững, trong đó khu vực sản xuất kinh doanh giữ vai trò chủ đạo. Đồng thời, chi ngân sách được cơ cấu lại theo hướng tiết kiệm chi hành chính, tăng chi cho đầu tư phát triển và an sinh xã hội. Chi đầu tư phát triển đạt khoảng 32 - 33% tổng chi NSNN, trong khi bội chi và nợ công được kiểm soát trong ngưỡng an toàn. Trong giai đoạn 2021 - 2025, NSNN dành nguồn lực lớn để miễn, giảm, gia hạn thuế, phí với tổng quy mô khoảng 1,1 triệu tỷ đồng, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp, người dân và thúc đẩy phục hồi, tăng trưởng kinh tế.
Mặt khác, thu NSNN tăng trưởng cao cùng với việc tiết kiệm chi đã tạo được nguồn vốn đầu tư lớn cho tăng trưởng. Tổng vốn kế hoạch đầu tư công năm 2025 khoảng 1 triệu tỷ đồng, dự kiến lên 1,2 triệu tỷ đồng vào năm 2026. Điểm tích cực là đầu tư công đang được điều tiết có trọng tâm trọng điểm, tập trung vào nhiều công trình hạ tầng cốt lõi - xương sống, đặc biệt là hệ thống cao tốc, mạng lưới đường bộ kết nối, các cảng hàng không, cảng biển.
Bên cạnh đó, theo ông Cường, nguồn lực tài chính mạnh mẽ từ thu NSNN tốt giúp Chính phủ chủ động trong việc điều hành, không bị áp lực bởi bội chi, từ đó giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát hiệu quả.
Nuôi dưỡng nguồn thu bền vững
Năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV và Kế hoạch 5 năm 2026 - 2030. Ngành Tài chính đánh giá Quốc hội giao nhiệm vụ thu ngân sách rất cao trong bối cảnh kinh tế còn nhiều rủi ro. Đối với ngành Thuế, dự toán thu NSNN là 2.242.800 tỷ đồng và yêu cầu đặt mục tiêu tăng thu tối thiểu 10% so với ước thực hiện năm 2025.
Để bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ thu NSNN, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành cho biết, ngành Thuế sẽ triển khai quyết liệt Nghị quyết 01 và 02/NQ-CP năm 2026; quyết tâm hoàn thành vượt dự toán Quốc hội giao, phấn đấu tăng thu tối thiểu 10% so với thực hiện năm 2025.
Từ góc độ người đứng đầu ngành Tài chính, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh: “Với nhiệm vụ tăng trưởng kinh tế nhanh nhưng phải bền vững với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, ngành Tài chính đang phải đối mặt với nhiệm vụ hết sức nặng nề, yêu cầu phải tập trung mọi nguồn lực để tổ chức triển khai thực hiện ngay từ những ngày đầu năm”.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, cần chủ động triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp chỉ đạo điều hành của Chính phủ và Bộ Tài chính, phấn đấu hoàn thành toàn diện nhiệm vụ thu NSNN năm 2026, tạo nền tảng vững chắc cho việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ thu của cả giai đoạn 2026 - 2030; tiếp tục tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong điều hành thu, phối hơp chặt chẽ với các bộ, ngành, chính quyền địa phương để quyết tâm phấn đấu 100% các tỉnh/thành phố hoàn thành và hoàn thành vượt mức thu NSNN.
Bên cạnh đó, tập trung xây dựng, ban hành kịp thời và tổ chức triển khai các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế (sửa đổi) đã được Quốc hội thông qua, bảo đảm quy định rõ ràng, thống nhất, dễ thực hiện; vừa tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế, vừa tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý thuế theo hướng công khai, minh bạch.
Bộ trưởng cũng yêu cầu ngành Tài chính chủ động rà soát, mở rộng cơ sở thu, kiên quyết không để thất thu, không để phát sinh “vùng trống” trong quản lý thuế. Tăng cường đẩy mạnh việc phối hợp với các cơ quan chức năng để trao đổi thông tin phục vụ quản lý thuế và đặc biệt là phối hợp với cơ quan công an trong hoạt động xác minh, điều tra, khởi tố; tạo lòng tin và thúc đẩy hoạt động đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh...
Với chủ trương “lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy công nghệ làm công cụ chủ đạo”, Bộ trưởng chỉ đạo xây dựng nền hành chính thuế hiện đại, minh bạch, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển của kinh tế số, xã hội số, Chính phủ số và hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.
