 |
| Việt Nam có cơ hội bước vào cuộc chơi, nhưng lợi thế chỉ thực sự phát huy nếu các nút thắt được tháo gỡ đủ nhanh để không lỡ nhịp với khu vực. Ảnh: Internet |
Xuất phát điểm thấp, dư địa rộng
So với các trung tâm dữ liệu lớn tại châu Á – Thái Bình Dương, quy mô thị trường Việt Nam còn khiêm tốn. Theo dữ liệu của JLL, đến năm 2025, tổng công suất vận hành tại Hà Nội và TP.HCM mới khoảng 60 MW, thấp hơn nhiều so với Jakarta, Kuala Lumpur hay Bangkok, và cách xa các “đầu tàu” như Singapore, Hong Kong hoặc Thượng Hải.
Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ nhu cầu, khoảng cách này cũng phản ánh dư địa phát triển lớn. Việt Nam có dân số trẻ, tỷ lệ sử dụng điện thoại thông minh và Internet cao, mức tiêu thụ dữ liệu từ mạng xã hội, video theo yêu cầu, thương mại điện tử và trò chơi trực tuyến tăng nhanh. Cùng với đó, doanh nghiệp trong các lĩnh vực tài chính, công nghệ, dịch vụ đang đẩy mạnh chuyển đổi số, dịch chuyển từ hạ tầng tại chỗ sang thuê ngoài và điện toán đám mây – những yếu tố tạo nền cho thị trường trung tâm dữ liệu tăng tốc.
Hiện nguồn cung chủ yếu do doanh nghiệp trong nước vận hành, tiêu chuẩn phổ biến ở mức Tier III hoặc Tier III+. Để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam cần các dự án quy mô lớn đáp ứng yêu cầu của nhóm khách thuê hyperscale.
AI thay đổi hoàn toàn bài toán hạ tầng
Theo JLL, đến năm 2030, các khối lượng công việc liên quan đến AI có thể chiếm khoảng 50% tổng công suất trung tâm dữ liệu toàn cầu, so với mức khoảng 25% năm 2025. AI không chỉ làm tăng nhu cầu dữ liệu mà còn thay đổi hoàn toàn cấu trúc hạ tầng.
Bà Lê Thị Huyền Trang, Tổng giám đốc JLL Việt Nam nhận định, AI đã vượt khỏi phạm vi một xu hướng công nghệ: “Trí tuệ nhân tạo đang trở thành một loại hạ tầng chủ chốt. Điện năng, dữ liệu và tốc độ thực thi sẽ quyết định khu vực nào giành được lợi thế, và Việt Nam đang có nhiều cơ hội trong giai đoạn tới.”
Tuy vậy, cơ hội này đi kèm yêu cầu kỹ thuật cao hơn nhiều so với trung tâm dữ liệu truyền thống. Các cơ sở phục vụ huấn luyện và suy luận AI cần mật độ điện lớn, hệ thống làm mát phức tạp, tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt. Giá thuê vì thế có thể cao hơn khoảng 60%, thậm chí một số cấu hình đòi hỏi mật độ điện gấp nhiều lần so với hiện nay. Điều này đặt ra câu hỏi không chỉ về vốn đầu tư, mà còn về khả năng cung ứng điện ổn định và hạ tầng truyền tải.
Điện và thủ tục: “nút thắt” quyết định cuộc đua
Theo JLL, trên bình diện toàn cầu, thời gian chờ đấu nối lưới điện tại nhiều thị trường lớn đã vượt 4 năm, trở thành rào cản hàng đầu với các dự án trung tâm dữ liệu. Việt Nam cũng đối mặt thách thức tương tự, trong bối cảnh một số khu vực từng ghi nhận thiếu điện cục bộ.
Quy hoạch Điện VIII và kế hoạch triển khai được xem là tín hiệu tích cực, với mục tiêu mở rộng công suất nguồn và giảm phụ thuộc vào than, đồng thời hướng tới cơ chế mua bán điện trực tiếp cho khách hàng lớn – yếu tố đặc biệt quan trọng với trung tâm dữ liệu và AI. Tuy nhiên, từ chính sách đến thực tế vẫn cần thời gian, trong khi cuộc cạnh tranh thu hút dự án trong khu vực đang diễn ra rất nhanh.
Bên cạnh điện, thủ tục đầu tư và tiếp cận đất đai cũng là bài toán không nhỏ. Dù khung pháp lý đã có bước tiến, nhất là việc cho phép sở hữu 100% vốn nước ngoài trong dịch vụ trung tâm dữ liệu, nhiều nhà đầu tư vẫn kỳ vọng quy trình phê duyệt, nhập khẩu thiết bị và yêu cầu kỹ thuật được hướng dẫn rõ ràng, nhất quán hơn để rút ngắn thời gian triển khai.
Nhìn về dài hạn, trung tâm dữ liệu không chỉ là câu chuyện xây dựng nhà xưởng hay lắp đặt máy chủ. Đó là phép thử về năng lực điều phối chính sách, phát triển hạ tầng và nhân lực trong kỷ nguyên AI. Việt Nam có cơ hội bước vào cuộc chơi, nhưng lợi thế chỉ thực sự phát huy nếu các nút thắt được tháo gỡ đủ nhanh để không lỡ nhịp với khu vực.
