 |
| Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) 5 tháng tăng 9,1% so với cùng kỳ năm trước, là mức tăng cao nhất của 5 tháng đầu năm trong 4 năm gần đây. Ảnh: Gia Khoa |
Bức tranh kinh tế 5 tháng đầu năm 2026
Số liệu tháng 5 và 5 tháng đầu năm 2026 cho thấy nhiều lĩnh vực của nền kinh tế tiếp tục xu hướng phục hồi và tăng trưởng tích cực. Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) 5 tháng tăng 9,1% so với cùng kỳ năm trước, là mức tăng cao nhất của 5 tháng đầu năm so với cùng kỳ trong 4 năm gần đây.
Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam theo công bố của S&P Global tăng từ mức 50,5 trong tháng 4 lên 52,8 trong tháng 5 - mức cao nhất kể từ tháng 2 năm 2026 - là tháng ngay trước khi nổ ra cuộc xung đột ở Trung Đông. Các điều kiện kinh doanh nhìn chung đã cải thiện, số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới tăng trở lại, kết thúc chuỗi giảm kéo dài 2 tháng.
Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa 5 tháng đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu tăng 19,5%; nhập khẩu tăng 30,8%. Cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 13,80 tỷ USD.
Về đầu tư công, giải ngân từ đầu năm đến hết ngày 31/5/2026 là 219.358,8 tỷ đồng, đạt 21,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân đạt tương đương về tỷ lệ và tăng 34.816,6 tỷ đồng về số tuyệt đối.
Về tổng thu ngân sách Nhà nước, lũy kế 5 tháng đầu năm 2026 đạt 1.339,7 nghìn tỷ đồng, bằng 53,0% dự toán năm và tăng 15,3% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, thu nội địa 5 tháng đầu năm 2026 ước đạt 1.165,9 nghìn tỷ đồng, bằng 53,0% dự toán năm và tăng 15,6% so với cùng kỳ năm trước. Thu cân đối ngân sách từ hoạt động xuất, nhập khẩu 5 tháng đầu năm 2026 ước đạt 149,6 nghìn tỷ đồng, bằng 53,8% dự toán năm và tăng 14% so với cùng kỳ năm trước.
Tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5/2026 ngày 3/6, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, tháng 5 và 5 tháng, bức tranh kinh tế - xã hội ghi nhận những kết quả tương đối tích cực, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng chỉ ra nhiều khó khăn, thách thức như tăng trưởng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ còn thấp hơn kịch bản, tiến độ thu ngân sách có xu hướng chậm lại, giải ngân đầu tư công còn chậm, áp lực lạm phát lớn do giá năng lượng và chi phí đầu vào tăng cao, việc xử lý các dự án tồn đọng, điều chỉnh quy hoạch và ban hành văn bản quy định chi tiết vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.
Thủ tướng nhấn mạnh, nhiệm vụ những tháng còn lại rất nặng nề trong bối cảnh năm 2026 nước ta phải thực hiện mục tiêu tăng trưởng trên 10%. Về điều hành kinh tế vĩ mô, Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước điều hành chủ động, linh hoạt các công cụ chính sách tiền tệ; kiểm soát tăng trưởng tín dụng phù hợp, ổn định lãi suất và tỷ giá, bảo đảm thanh khoản hệ thống ngân hàng; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp, người dân tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh.
Về chính sách tài khóa, Thủ tướng đề nghị Bộ Tài chính điều hành theo hướng mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm. Tiếp tục thực hiện các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và người dân; nghiên cứu kéo dài thời gian áp dụng các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất đến hết năm 2026.
Về giải ngân đầu tư công, người đứng đầu Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính khẩn trương trình Chính phủ phương án phân bổ kế hoạch trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 ngay trong tháng 6 này. Các bộ, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu xây dựng, thủ tục đầu tư; thường xuyên kiểm tra hiện trường, xử lý ngay các vướng mắc phát sinh; kiên quyết điều chuyển vốn, thay thế các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và cán bộ yếu kém, trì trệ, né tránh trách nhiệm làm ảnh hưởng đến tiến độ các dự án trọng điểm quốc gia.
Tạo đà cho tăng trưởng
Đánh giá về bức tranh kinh tế 5 tháng đầu năm, TS. Nguyễn Đức Độ, nguyên Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính) nhìn nhận, nền kinh tế tiếp tục khả quan nhờ động lực chính từ xuất khẩu và đầu tư. Điểm sáng đáng chú ý là bước tiến của sản xuất công nghiệp với đà tăng trên 9%, một số địa phương có chỉ số IIP đạt mức tăng khá cao nhờ ngành công nghiệp chế biến, chế tạo; ngành sản xuất và phân phối điện tăng cao. Bên cạnh đó, kim ngạch xuất nhập khẩu 5 tháng đầu năm đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25,0% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu tăng 19,5%; nhập khẩu tăng 30,8%... cũng là một điểm sáng đáng ghi nhận.
Tuy nhiên, theo ông Độ, điểm đáng ngại là tình trạng nhập siêu tiếp tục ở mức cao trong tháng thứ 2 liên tiếp, từ mức trên 7 tỷ USD vào cuối tháng 4 lên mức 13,8 tỷ USD đến cuối tháng 5. “Xu hướng nhập siêu cao có thể được giải thích từ việc tăng nhập khẩu hàng hóa, nguyên vật liệu phục vụ cho việc đẩy mạnh đầu tư trong nước. Nhưng tình trạng nhập siêu cao có thể tác động bất lợi đến ổn định tỷ giá, gây áp lực với lạm phát”, ông Độ lưu ý.
Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence cho biết, nhìn bề ngoài, chỉ số PMI ngành sản xuất Việt Nam có tín hiệu tích cực khi số lượng đơn đặt hàng mới tăng trở lại trong tháng 5. Chỉ số PMI toàn phần cũng đạt mức cao, nhưng cần nhìn sâu hơn, bởi một phần tăng trưởng có thể do nhiều chủ thể tích trữ hàng hóa trước nỗi lo gián đoạn thương mại. Vì thế, tính bền vững của trạng thái tăng có thể không bền. Bản chất nền sản xuất đang phải đối mặt với áp lực tăng giá, khi tốc độ chi phí đầu vào tăng rõ rệt. Theo ông Andrew, diễn biến địa chính trị của các nước lớn sẽ là nhân tố chính quyết định sự phát triển của ngành sản xuất nói chung, trong đó có Việt Nam giai đoạn tới.
Bình luận về triển vọng của kinh tế Việt Nam, ông Tim Evans, Tổng Giám đốc, HSBC Việt Nam nhận định, Việt Nam có khả năng lấy lại đà tăng trưởng cao nếu có các chính sách hợp lý. Nhìn trên toàn khu vực, làn sóng đầu tư tiếp theo sẽ nhắm tới giá trị cao hơn chứ không chỉ chi phí thấp hơn, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử và bán dẫn, năng lượng tái tạo và hạ tầng số phục vụ quá trình chuyển đổi AI. Quy mô cung ứng trung tâm dữ liệu của ASEAN đang tăng mạnh và vị thế của Việt Nam tại trung tâm chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu, trong đó bán dẫn và phần cứng ICT chiếm hơn 30% xuất khẩu hàng hóa, đang mở ra cánh cửa cho Việt Nam tiến vào giai đoạn xây dựng hạ tầng số mới. Nếu triển khai hiệu quả, đây sẽ trở thành cơ sở hạ tầng xương sống cho các tác vụ trí tuệ AI, ứng dụng điện toán đám mây và cải thiện năng suất toàn nền kinh tế.
