Tổng điều tra kinh tế năm 2026: Tạo dữ liệu quốc gia cho mục tiêu phát triển

Dữ liệu về quy mô, lao động và kết quả sản xuất kinh doanh của các cơ sở kinh tế là cơ sở để biên soạn chính xác chỉ tiêu tổng sản phẩm trên địa bàn. Minh họa: Thu Huyền

Xin bà chia sẻ thông tin cụ thể hơn về cuộc Tổng điều tra kinh tế dự kiến được thực hiện từ ngày 1/4/2026?

Tổng điều tra kinh tế là một trong ba cuộc tổng điều tra thống kê quốc gia được quy định trong Luật Thống kê, thực hiện định kỳ 5 năm một lần. Tổng điều tra kinh tế đã được tiến hành 6 lần, năm 2026 là cuộc Tổng điều tra kinh tế lần thứ 7 tại Việt Nam.

Năm 2026 là năm mở đầu thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, do đó, cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp cung cấp thông tin toàn diện phục vụ việc đánh giá, hoạch định chính sách, điều hành phát triển kinh tế - xã hội. Cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026 không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn thống kê, mà còn góp phần tạo dựng cơ sở dữ liệu quốc gia phục vụ xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số trong giai đoạn mới.

Cuộc Tổng điều tra sẽ cung cấp bức tranh tổng thể về số lượng, cơ cấu ngành nghề, lao động, tài sản, nguồn vốn, kết quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, cơ sở sản xuất kinh doanh; thu thập thông tin về mức độ ứng dụng công nghệ thông tin, thương mại điện tử, giúp hiểu rõ hơn về năng lực số của nền kinh tế; là nguồn dữ liệu quan trọng tính toán các chỉ tiêu kinh tế chủ chốt như GDP, GRDP, làm nền tảng cho việc hoạch định và điều chỉnh chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước…

Đối tượng của cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026 gồm những chủ thể nào, thưa bà?

Đối tượng của cuộc Tổng điều tra kinh tế 2026 rất đa dạng, bao gồm tất cả các thành phần kinh tế từ các tập đoàn, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, đơn vị sự nghiệp, tổ chức xã hội đến các cơ sở kinh doanh cá thể, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng…, nhằm thu thập nhiều thông tin chuyên sâu về hoạt động sản xuất kinh doanh, lao động, tài sản, doanh thu, chi phí, ứng dụng công nghệ và kinh tế số…

Để thực hiện Tổng điều tra, từ cuối năm 2024 đến nay, ngành Thống kê đã dành nhiều nỗ lực cho công tác chuẩn bị, trong đó có việc trình Bộ trưởng Bộ Tài chính thành lập Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế năm 2026 Trung ương, từ đó, hướng dẫn thành lập, kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp tỉnh và Tổ thường trực giúp việc Ban Chỉ đạo các cấp với nhiệm vụ chỉ đạo, đôn đốc bộ, ngành, các cơ quan địa phương triển khai nghiêm túc cuộc Tổng điều tra.

Cùng với đó, chúng tôi cũng tuyển chọn đội ngũ điều tra viên chuyên nghiệp, tập huấn bài bản và xây dựng các phần mềm, ứng dụng công nghệ hiện đại, hỗ trợ công tác điều tra toàn nền kinh tế.

So với 5 năm trước, cuộc Tổng điều tra năm nay có gì mới, thưa bà?

Điểm mới nổi bật của cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026 là đổi mới toàn diện phương pháp thu thập thông tin, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong tất cả các công đoạn, giúp nâng cao chất lượng thông tin, đặc biệt với những thông tin bổ sung đáp ứng nhu cầu thông tin trong tình hình mới.

Thứ nhất, Tổng điều tra kinh tế năm 2026 mở rộng thu thập thông tin đối với tổ hợp tác và cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể có hình thức kinh doanh trực tuyến, là 2 đối tượng mà cuộc Tổng điều tra kinh tế trước đây chưa thu thập.

Thứ hai, mở rộng và cập nhật nội dung điều tra để phản ánh rõ hơn quá trình chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Thứ ba, trước khi triển khai thu thập thông tin vào tháng 1/2026, công tác lập bảng kê cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể đã được triển khai vào tháng 10/2025, đây là điểm mới so với kỳ Tổng điều tra trước đây, là một khâu quan trọng giúp đếm đủ và phân loại cơ sở theo đúng phân ngành kinh tế, đặc biệt đối với cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể là đối tượng điều tra có rất nhiều biến động.

Thứ tư, Tổng điều tra kinh tế năm 2026 triển khai ứng dụng công nghệ thông tin một cách toàn diện trong các giai đoạn, trong đó có 2 ứng dụng sẽ được triển khai áp dụng là: công nghệ AI trong xác định mã ngành và ứng dụng bản đồ số kết nối dữ liệu định vị vệ tinh của các đơn vị điều tra theo thời gian thực trong quá trình thu thập thông tin tại địa bàn.

Thứ năm, tăng cường liên thông, đồng bộ cơ sở dữ liệu giữa Tổng điều tra và các nguồn dữ liệu hành chính như đăng ký kinh doanh, thuế, dữ liệu hải quan… Đến nay, tất cả công tác chuẩn bị đã hoàn tất, sẵn sàng để tổ chức cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026.

Kết quả của Tổng điều tra sẽ đáp ứng nhu cầu thông tin phục vụ xây dựng chính sách, điều hành của chính quyền theo mô hình hai cấp hiện nay như thế nào, thưa bà?

Tổng điều tra kinh tế năm 2026 được thực hiện trên phạm vi cả nước đối với tất cả các đơn vị điều tra thuộc các loại hình kinh tế và là nguồn dữ liệu quan trọng để nắm bắt bức tranh kinh tế vĩ mô và vi mô. Đây sẽ là nguồn dữ liệu nền tảng, có tính pháp lý và tin cậy cao để định hướng kinh tế, đảm bảo sự liên thông và hiệu quả trong quản lý nhà nước theo mô hình hai cấp hiện nay. Cụ thể, dữ liệu Tổng điều tra kinh tế 2026 cung cấp thông tin giúp chính quyền thực hiện vai trò lãnh đạo, xây dựng chính sách mang tính tổng thể và dài hạn.

Về đánh giá kinh tế và hoạch định chính sách, các dữ liệu về quy mô, lao động, và kết quả sản xuất kinh doanh của các cơ sở kinh tế là cơ sở để biên soạn chỉ tiêu tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) một cách chính xác nhất. Đồng thời, thông tin về cơ cấu và phân bố của các cơ sở này theo ngành giúp xây dựng quy hoạch tỉnh trong thời gian tới, xác định được các ngành kinh tế mũi nhọn và vùng kinh tế trọng điểm cần ưu tiên đầu tư.

Về cải thiện môi trường kinh doanh, thông tin về mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và điều kiện sản xuất kinh doanh giúp cấp tỉnh nhận diện rào cản, từ đó xây dựng các chính sách thu hút đầu tư và điều phối quản lý hiệu quả.

Chính quyền cấp xã có thể sử dụng dữ liệu đã được tổng hợp chi tiết theo đơn vị hành chính từ cuộc Tổng điều tra kinh tế 2026 để thực hiện hiệu quả vai trò quản lý hành chính cơ sở và hỗ trợ kinh tế trực tiếp. Dữ liệu chi tiết đến cấp cơ sở (xã/phường) về số lượng, quy mô và kết quả sản xuất kinh doanh giúp chính quyền cấp xã quản lý thu ngân sách trên địa bàn minh bạch, hiệu quả. Đồng thời, dữ liệu hỗ trợ phân bổ hợp lý cơ sở hạ tầng và dịch vụ công đến các khu vực tập trung sản xuất kinh doanh - hỗ trợ và kiểm soát rủi ro. Thông tin về loại hình hoạt động và quy mô sản xuất giúp chính quyền cấp xã nhận diện nhóm đối tượng cần hỗ trợ và kiểm soát rủi ro về kinh tế có trọng tâm.

Tóm lại, cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026 là công cụ để đảm bảo luồng thông tin có tính liên kết và hiệu quả trong mô hình hai cấp: cấp tỉnh nhận dữ liệu vĩ mô tổng thể để hoạch định chiến lược, trong khi cấp xã nhận dữ liệu vi mô tổng hợp để quản lý địa bàn và thực thi chính sách dựa trên dữ liệu thực tế.