 |
| Trong 5 tháng đầu năm 2026, cả nước có 142.641 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 27,6% so với cùng kỳ năm 2025. Ảnh: Nhã Chi |
Trong 5 tháng đầu năm 2026, tình hình đăng ký DN tiếp tục duy trì xu hướng tích cực. Theo đó, cả nước có 142.641 DN gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 27,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, số DN thành lập mới đạt 94.846 DN, tăng 42,1%; số vốn đăng ký thành lập mới đạt 1,06 triệu tỷ đồng, tăng 64,8%.
Riêng tháng 5/2026 có 17.029 DN đăng ký thành lập mới, tăng 12,5% so với cùng kỳ năm trước; số vốn đăng ký là 280.928 tỷ đồng, tăng 79,3%.
Xét theo ngành, nghề kinh doanh, nhóm ngành dịch vụ tăng mạnh nhất với 70.591 DN đăng ký thành lập mới, tăng 38,7% so với cùng kỳ năm 2025; nhóm ngành công nghiệp và xây dựng có 23.277 DN mới, tăng 52,8%; nhóm ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản ghi nhận 978 DN thành lập mới, tăng 56%.
Phân theo địa phương, các trung tâm kinh tế lớn là những địa phương có số lượng DN thành lập mới cao nhất cả nước. Trong đó, TP.HCM có 26.485 DN mới, tăng 24,41% so với cùng kỳ năm 2025; Hà Nội có 16.009 DN thành lập mới, tăng 34,89%; Bắc Ninh có 4.107 DN, tăng 57,36%.
Cùng với DN thành lập mới, 5 tháng năm 2026, cả nước ghi nhận 47.795 DN quay trở lại hoạt động, tăng 13,6% so với cùng kỳ năm 2025. Con số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động cho thấy nhiều DN đang nắm bắt cơ hội để phục hồi và mở rộng sản xuất kinh doanh.
Bên cạnh tín hiệu tích cực, bức tranh DN 5 tháng đầu năm 2026 ghi nhận không ít thách thức khi có 129.268 DN rút lui khỏi thị trường, tăng 6,1% so với cùng kỳ 2025. Con số này cho thấy, hoạt động sản xuất kinh doanh của DN vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.
Liên quan đến khó khăn của DN, Báo cáo Dòng chảy pháp luật kinh doanh năm 2025 vừa được VCCI công bố ngày 2/6/2026 chỉ ra, có 38,18% DN phản ánh phải chi trả chi phí không chính thức khi làm thủ tục cấp phép, hơn 24% DN buộc phải hoãn hoặc hủy kế hoạch kinh doanh do vướng mắc giấy phép. Trong những vướng mắc được DN phản ánh, có 42% xuất phát từ các quy định thiếu rõ ràng; 36% liên quan đến các quy định làm phát sinh chi phí tuân thủ chưa cần thiết; 22% đến từ tình trạng chồng chéo, thiếu thống nhất giữa các văn bản pháp luật. Phần lớn các vướng mắc này nằm ở cấp luật và nghị định.
Bên cạnh đó, tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông cũng khiến chi phí đầu vào của DN gia tăng đáng kể. Theo thông tin của một số ban quản lý dự án, số lượng nhà thầu bị chấm dứt hợp đồng hoặc xin rút khỏi công trình do mất khả năng thi công có xu hướng tăng. Nguyên nhân chủ yếu là do chi phí tăng mạnh so với dự toán, trong khi hợp đồng không được điều chỉnh khiến nhà thầu rơi vào cảnh càng làm càng lỗ.
Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, Cục Phát triển DN tư nhân và Kinh tế tập thể, Bộ Tài chính cho rằng, cần có các giải pháp hỗ trợ mạnh mẽ và đồng bộ để “khơi thông” nguồn lực, hỗ trợ khu vực DN trụ lại thương trường.
Về tiếp cận vốn, cần đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế tín dụng theo hướng giảm phụ thuộc quá mức vào tài sản thế chấp; từng bước mở rộng hình thức cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng đầu ra, đơn hàng, dữ liệu giao dịch, lịch sử tuân thủ thuế, bảo hiểm xã hội, khả năng tham gia chuỗi cung ứng và uy tín tín dụng của DN. Ưu tiên thiết kế các chương trình tín dụng trung và dài hạn dành cho DN sản xuất, DN công nghệ, DN công nghiệp hỗ trợ, DN đổi mới sáng tạo, DN chuyển đổi xanh...
Về tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh, logistics và hạ tầng phục vụ sản xuất, cần tiếp tục triển khai hiệu quả các cơ chế hỗ trợ DN tiếp cận theo hướng minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, giảm chi phí và thời gian thực hiện thủ tục.
Đồng tình với giải pháp nêu trên, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế của VCCI cho rằng, vẫn còn nhiều dư địa để cải cách thủ tục hành chính, chi phí thể chế và nâng cao chất lượng thực thi chính sách. Theo đó, cần tiếp tục cắt giảm thực chất các nghĩa vụ tuân thủ, đẩy mạnh liên thông dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước để DN không phải nộp song song hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử; đồng thời nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và chuẩn hóa hoạt động thực thi ở cấp cơ sở…
