 |
| Hà Nội tiếp tục duy trì tốc độ giải ngân đầu tư công cao dù quy mô vốn thuộc nhóm lớn nhất cả nước với tổng kế hoạch 126 nghìn tỷ đồng. Ảnh: Lê Tiên |
Bức tranh phân hóa
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến ngày 15/4/2026, giải ngân vốn đầu tư công đạt khoảng 123.805 tỷ đồng, tương ứng 12,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Sau Hội nghị toàn quốc về giải ngân đầu tư công cuối tháng 4/2026 và hàng loạt chỉ đạo thúc tiến độ, đến ngày 7/5/2026, con số này đã tăng lên 153.913 tỷ đồng, đạt 15,2% kế hoạch. Trong đó, số vốn các địa phương giải ngân đến ngày 15/4/2026 là 99.183 tỷ đồng, đạt 13,2% và đến ngày 7/5/2026 là 122.944 tỷ đồng, đạt 16,4% kế hoạch Thủ tướng giao. Được biết, trong tổng kế hoạch vốn đầu tư công hơn 1 triệu tỷ đồng của cả nước năm 2026, tổng vốn kế hoạch của các địa phương chiếm phần lớn với giá trị hơn 762.443 tỷ đồng. Do vậy, tốc độ giải ngân của các địa phương tác động rất lớn đến tình hình giải ngân chung của cả nước.
Điểm đáng chú ý là một số địa phương cho thấy khả năng hấp thụ vốn nhanh, trong khi nhiều nơi vẫn loay hoay với giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, nguồn vật liệu và năng lực tổ chức thực hiện khiến tỷ lệ giải ngân nhích chậm chạp.
Trong nhóm dẫn đầu, TP. Hà Nội tiếp tục duy trì tốc độ giải ngân cao dù có quy mô vốn thuộc nhóm lớn nhất cả nước với tổng kế hoạch 126 nghìn tỷ đồng. Nếu thời điểm giữa tháng 4/2026, Thành phố đạt tỷ lệ giải ngân 23,3% kế hoạch, thì đến ngày 7/5/2026, tỷ lệ này đã tăng lên 29,6%.
Tương tự, tới ngày 7/5, TP. Hải Phòng đạt khoảng 29,5% kế hoạch (giải ngân hơn 11.435 tỷ đồng trên 38.806 tỷ đồng tổng kế hoạch vốn năm 2026). Hàng loạt dự án lớn vừa được địa phương này thông báo lựa chọn nhà thầu như: Tuyến đường bộ cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng đoạn qua TP. Hải Phòng và 9 km trên địa bàn tỉnh Hưng Yên) - Xây dựng cầu Văn Úc 2; Tuyến đường nối Quốc lộ 5 với Quốc lộ 10 đoạn qua địa bàn quận Kiến An; Hạ tầng khu tái định cư tại các phường Bạch Đằng, Nam Triệu… Kết quả này cho thấy khả năng tổ chức thực hiện và phối hợp hiệu quả giữa các sở, ngành, chủ đầu tư tại địa phương.
Ngoài ra, tại khu vực phía Bắc, tỷ lệ giải ngân của nhiều tỉnh ghi nhận sự cải thiện rõ nét như: Lạng Sơn đạt khoảng 25,1%, Thái Nguyên 24,5%, Lai Châu 26,2%, Điện Biên 24,6%, Quảng Ninh 23,4%, Hà Tĩnh khoảng 22%, Sơn La gần 20%.
Đáng chú ý, trong hơn nửa tháng qua, tỷ lệ giải ngân của Gia Lai tăng từ khoảng 12% lên gần 18%; Khánh Hòa từ khoảng 13% lên hơn 15,7%. Với Khánh Hòa, động lực giải ngân đến từ việc đẩy nhanh các dự án giao thông kết nối vùng và hạ tầng phục vụ phát triển đô thị, du lịch.
Một chuyên gia nhận định, điều đáng nói không phải chuyện địa phương nào “dễ làm” hơn, mà ở khả năng tổ chức thực hiện. Có địa phương cùng lúc triển khai nhiều dự án lớn, giải phóng mặt bằng phức tạp, nhưng bộ máy điều hành quyết liệt nên dòng vốn vẫn được hấp thụ khá nhanh. Điều này phản ánh năng lực quản trị dự án và mức độ phối hợp giữa các cơ quan liên quan.
Ở chiều ngược lại, nhiều địa phương có quy mô vốn rất lớn nhưng tốc độ giải ngân chưa đạt kỳ vọng. Đơn cử, TP.HCM có quy mô vốn đầu tư công năm 2026 khoảng 147.599 tỷ đồng, đã giải ngân khoảng 9,6% vào giữa tháng 4 và tăng lên 12,1% tính đến ngày 7/5. Dù giá trị giải ngân tuyệt đối rất lớn, nhưng tỷ lệ này vẫn thấp hơn mặt bằng của nhiều địa phương. Cùng lúc triển khai hàng loạt dự án trọng điểm như Vành đai 3 TP.HCM, các tuyến metro, chống ngập, cải tạo môi trường và hệ thống hạ tầng kết nối liên vùng, áp lực với TP.HCM là không nhỏ khi các vướng mắc như thủ tục, giải phóng mặt bằng, nguyên vật liệu và sự phối hợp giữa các cấp thực hiện vẫn là thách thức lớn.
TP. Đồng Nai cũng ghi nhận mức tăng chậm, từ khoảng 9,4% lên 9,9% kế hoạch, tiến độ giải ngân còn khoảng cách khá xa so với nhóm dẫn đầu. Đây là địa phương gánh khối lượng công việc rất lớn với nhiều dự án hạ tầng trọng điểm, kế hoạch vốn năm 2026 lên tới 27.162 tỷ đồng. Tốc độ giải ngân ì ạch những tháng qua đòi hỏi Đồng Nai phải có giải pháp mạnh nếu muốn đạt mục tiêu giải ngân 100% số vốn đã bố trí năm 2026.
Tình hình tương tự với một loạt địa phương có quy mô vốn lớn khác như: Ninh Bình (vốn kế hoạch 43.475 tỷ đồng, giải ngân khoảng 8,7%); Hưng Yên (vốn kế hoạch 43.071 tỷ đồng, giải ngân đạt khoảng 8,1%); Tây Ninh (vốn kế hoạch 31.048 tỷ đồng, giải ngân đạt 13,4%); An Giang (vốn kế hoạch 28.508 tỷ đồng, giải ngân đạt 14,1%); TP. Cần Thơ (vốn kế hoạch 19.266 tỷ đồng, giải ngân đạt 10,9%)...
Quyết liệt điều hành tháo gỡ vướng mắc
Theo Bộ Tài chính, tính đến giữa tháng 4/2026 vẫn còn khoảng 50.041 tỷ đồng chưa phân bổ chi tiết. Đến đầu tháng 5/2026, số vốn chưa phân bổ vẫn còn hơn 42.254 tỷ đồng. Đây được xem là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân của cả nước.
Trong các báo cáo gửi Chính phủ, Bộ Tài chính liên tục chỉ ra hàng loạt “điểm nghẽn” làm chậm tiến độ giải ngân đầu tư công như chất lượng chuẩn bị dự án chưa cao, giải phóng mặt bằng chậm, thiếu vật liệu xây dựng, biến động giá nguyên vật liệu và năng lực của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án chưa đáp ứng yêu cầu.
Nhiều địa phương phản ánh tình trạng thiếu đất đắp, cát xây dựng, thủ tục cấp phép mỏ vật liệu kéo dài, trong khi biến động giá nhiên liệu, vật liệu tiếp tục gây áp lực lên chi phí thi công và khả năng huy động thiết bị, nhân lực của nhà thầu.
Tại Hội nghị toàn quốc về giải ngân đầu tư công cuối tháng 4/2026, Thủ tướng yêu cầu coi giải ngân đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm của năm 2026; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu giảm mạnh tình trạng đầu tư dàn trải, tập trung nguồn lực cho các công trình trọng điểm, liên vùng, có sức lan tỏa lớn. Sau Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã yêu cầu các Thứ trưởng trực tiếp kiểm tra hiện trường, rà soát các dự án chậm tiến độ, xử lý dứt điểm tình trạng chậm phân bổ vốn và xây dựng cơ chế chấm điểm KPI giải ngân đối với các bộ, ngành, địa phương.
Để cải thiện tốc độ giải ngân, các địa phương đang quyết liệt điều hành tháo gỡ vướng mắc.
Tại An Giang, trước vướng mắc giải phóng mặt bằng tại 30 dự án với số vốn bố trí hơn 6.088 tỷ đồng, ông Hồ Văn Mừng, Chủ tịch UBND Tỉnh yêu cầu các chủ đầu tư xây dựng kế hoạch chi tiết hàng tuần theo tinh thần “6 rõ”, xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu đối với từng công trình, dự án. Khi phát sinh khó khăn, vướng mắc phải liên hệ trực tiếp tổ trưởng các tổ công tác để xử lý ngay, khắc phục tình trạng văn bản chuyển qua chuyển lại nhưng chậm giải quyết. Ngay trong tuần đầu tháng 5, các chủ đầu tư đã làm việc với địa phương để tháo gỡ vướng mắc mặt bằng và cải thiện công tác hành chính, đưa hồ sơ đầu tư công vào “luồng xanh”. Năm tổ công tác do các Phó Chủ tịch UBND Tỉnh phụ trách phải trực tiếp tháo gỡ khó khăn cho dự án và báo cáo tiến độ hàng tuần.
Tại TP. Đồng Nai, ông Hồ Văn Hà, Phó Chủ tịch UBND Thành phố chỉ ra 3 nhóm nguyên nhân chính ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, trong đó, mặt bằng vẫn là “điểm nghẽn” lớn nhất, đặc biệt đối với các dự án hạ tầng giao thông. Đầu tháng 5/2026, Đồng Nai đã có văn bản gửi các đơn vị liên quan về việc khẩn trương triển khai bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với 5 dự án giao thông trọng điểm trên địa bàn gồm: đường Vành đai 4 - TP.HCM; Hương lộ 2; nâng cấp, mở rộng các tuyến đường ĐT.773, ĐT.769 và xây dựng đường ĐT.770B. Mục tiêu Đồng Nai đề ra là phấn đấu trong 6 tháng đầu năm, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt từ 50% kế hoạch trở lên.
Lãnh đạo một số ban quản lý dự án lớn ở khu vực phía Nam như: TP.HCM, Tây Ninh, Cần Thơ, Đồng Nai… cũng bày tỏ quyết tâm đẩy mạnh thực hiện các dự án nhằm bứt tốc giải ngân trong 1 - 2 tháng tới.
Từ nay đến hết quý II/2026 là giai đoạn quyết định để nhận diện rõ địa phương nào thực sự có năng lực hấp thụ vốn đầu tư công. Khi quy mô vốn năm 2026 vượt mốc 1 triệu tỷ đồng, áp lực không còn nằm ở chuyện “có vốn hay không”, mà là khả năng hấp thụ vốn, biến dòng vốn thành công trình, tăng trưởng và hiệu quả lan tỏa đối với nền kinh tế.
