 |
| Đề xuất doanh nghiệp phát hành trái phiếu phải định kỳ công bố thông tin báo cáo tài chính năm được kiểm toán, báo cáo tài chính bán niên được soát xét. Ảnh: Trọng Lân |
Loạt doanh nghiệp vi phạm
Mới đây, Thanh tra UBCKNN đã ban hành Quyết định số 67/QĐ-KPHQ buộc Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả do vi phạm sử dụng vốn sai mục đích. Cụ thể, MB đã sử dụng số tiền thu được từ đợt chào bán 11 mã trái phiếu riêng lẻ năm 2022 để cho vay thay vì thực hiện bổ sung vốn cấp 2 dài hạn như phương án đã công bố và báo cáo cơ quan quản lý.
MB phải thu hồi chứng khoán đã phát hành và hoàn trả tiền cho nhà đầu tư đối với 6 mã trái phiếu còn đang lưu hành (bao gồm các mã: MBBL2227006, 007, 008, 015; MBBL2229016, 020). Ngoài tiền gốc, MB phải thanh toán thêm tiền lãi phát sinh tính theo lãi suất ghi trên trái phiếu hoặc lãi suất tiền gửi không kỳ hạn của Ngân hàng tại thời điểm áp dụng biện pháp.
Trước đó, tháng 8/2025, Thanh tra Chính phủ đã công khai kết luận thanh tra việc chấp hành pháp luật tại một số tổ chức tín dụng. Kết luận chỉ ra 5 ngân hàng gồm VIB, VPB, ACB, OCB, MB công bố thông tin không đúng thời hạn theo quy định đối với một số lô trái phiếu; 3 ngân hàng sử dụng một số lô trái phiếu không đúng như bản công bố là ACB, MB và VPB.
Trong tháng đầu năm 2026, UBCKNN đã ban hành nhiều quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hàng loạt doanh nghiệp (DN) do vi phạm nghiêm trọng về nghĩa vụ công bố thông tin trên hệ thống của Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX).
Cụ thể, Công ty CP Đầu tư và Dịch vụ Đất Xanh Miền Nam, Công ty CP Điện mặt trời Trung Nam Trà Vinh, Công ty CP Năng lượng Hồng Phong 1, Hồng Phong 2… không gửi hoặc chậm nộp hàng loạt báo cáo tài chính (BCTC) định kỳ, báo cáo tình hình sử dụng vốn, thanh toán gốc lãi và các cam kết với người sở hữu trái phiếu trong giai đoạn từ năm 2020 đến nửa đầu năm 2025. Mức xử phạt hành chính phổ biến là 92,5 triệu đồng.
Đáng chú ý là trường hợp của Công ty CP Tập đoàn Apec Group với tổng mức phạt lên tới 150 triệu đồng do chậm công bố thông tin tài chính. DN này còn bị xử phạt 85 triệu đồng do thực hiện phân phối trái phiếu riêng lẻ vượt quá thời hạn 90 ngày theo quy định pháp luật.
Bên cạnh sai phạm về công bố thông tin, áp lực thanh toán cũng đang đè nặng lên nhiều DN. Công ty CP Hưng Thịnh Land, Công ty CP Tập đoàn R&H bị ghi nhận chưa thanh toán lãi định kỳ dù đã quá hạn. Công ty CP Đầu tư năng lượng Nam Phương vi phạm nghị quyết mua lại trái phiếu trước hạn, trong khi Công ty CP BB Sunrise Power không thể thanh toán cả gốc và lãi cho lô trái phiếu 500 tỷ đồng đáo hạn cuối năm 2025...
Siết chặt kỷ luật thị trường
Nhằm tăng cường trách nhiệm của các đơn vị phát hành, Bộ Tài chính đang lấy ý kiến cho Dự thảo Nghị định về chào bán và giao dịch TPDN. Dự thảo yêu cầu DN phải nêu rõ mục đích sử dụng vốn, bao gồm thông tin chi tiết về dự án đầu tư, khoản nợ được cơ cấu, kế hoạch dòng tiền và phương thức thanh toán lãi - gốc. Giá trị phát hành từng đợt phải căn cứ nhu cầu vốn và phù hợp quy định pháp luật. Trường hợp vốn tạm thời nhàn rỗi khi chưa đến thời hạn giải ngân, DN chỉ được gửi tiền kỳ hạn hoặc mua chứng chỉ tiền gửi tại ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Khi đến kỳ giải ngân, DN phải đảm bảo sử dụng vốn đúng mục đích công bố cho nhà đầu tư.
Điểm mới tại Dự thảo là cho phép DN thay đổi mục đích sử dụng vốn nếu có sự phê duyệt từ nội bộ và sự đồng ý của các trái chủ đại diện cho ít nhất 65% tổng giá trị trái phiếu cùng loại đang lưu hành. DN chỉ được thay đổi mục đích sử dụng vốn khi đã hoàn thành việc mua lại trái phiếu trước hạn đối với những người sở hữu trái phiếu không chấp thuận việc thay đổi. Quy định này vừa tối ưu hóa dòng tiền cho DN khi quyết định không sử dụng vốn theo phương án ban đầu trong hồ sơ chào bán trái phiếu, vừa bảo đảm quyền lợi của trái chủ.
Về công bố thông tin của DN phát hành TPDN, Dự thảo Nghị định quy định theo hướng DN công bố báo cáo sử dụng vốn, số tiền thu được từ đợt chào bán cho đến khi giải ngân hết số tiền thu được hoặc cho đến khi DN không còn dư nợ trái phiếu tùy theo thời điểm nào đến trước để giảm bớt thủ tục và chi phí cho DN.
Để đảm bảo minh bạch thông tin và nhà đầu tư đánh giá được tình hình tài chính của DN phát hành, Dự thảo Nghị định quy định DN phát hành phải định kỳ công bố thông tin BCTC năm được kiểm toán, BCTC bán niên được soát xét (thay vì có thể công bố BCTC được Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị hoặc Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty xác nhận số liệu như hiện hành); bổ sung một số trường hợp DN phải công bố thông tin bất thường cho đến khi còn dư nợ trái phiếu.
Báo cáo của Công ty CP Xếp hạng tín nhiệm đầu tư Việt Nam (VIS Rating) nhận định, quá trình siết chặt kỷ luật thị trường bắt đầu từ năm 2023. Nghị định số 65/2022/NĐ-CP, Thông tư số 76/2024/TT-BTC và việc sửa đổi Luật Chứng khoán, Luật Doanh nghiệp đã yêu cầu minh bạch hơn về phát hành riêng lẻ, quản lý sử dụng vốn và công bố thông tin.
Tuy nhiên, VIS Rating cảnh báo, chỉ riêng các quy định pháp lý không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro, bởi sai phạm thường chỉ được phát hiện khi thiệt hại đã xảy ra. “Để củng cố niềm tin bền vững trên thị trường, cần sự thận trọng của nhà đầu tư và mở rộng áp dụng xếp hạng tín nhiệm để bảo vệ quyền lợi trái chủ", VIS Rating cho biết.
