"Tỷ giá tăng giáng đòn mạnh vào khả năng nhận đơn hàng. Chúng tôi gần như chẳng còn đồng lãi nào. Nếu đồng tệ cứ tiếp tục tăng, chúng tôi khó lòng trụ nổi", ông Chen, chủ công ty Ningbo Tengsheng Garments (tỉnh Chiết Giang), chia sẻ.
Nỗi lo của ông Chen phản ánh tình thế tiến thoái lưỡng nan mà Bắc Kinh đang đối mặt. Trong khi các nhà lãnh đạo châu Âu và giới chức Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) lập luận rằng đồng nhân dân tệ vẫn bị định giá thấp nhằm tạo lợi thế cạnh tranh bất bình đẳng cho hàng xuất khẩu Trung Quốc, thì giới hoạch định chính sách tại Bắc Kinh lại lo ngại điều ngược lại: đà tăng giá quá nhanh sẽ bóp nghẹt biên lợi nhuận vốn đã mỏng manh của các nhà xuất khẩu, đe dọa việc làm và làm suy yếu một trong số ít động lực tăng trưởng đáng tin cậy còn lại giữa lúc nhu cầu nội địa vẫn ảm đạm.
Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC - ngân hàng trung ương) khẳng định mức thặng dư thương mại kỷ lục thời gian qua chủ yếu đến từ quá trình nâng cấp công nghiệp chứ không phải do thao túng tỷ giá. Tính từ đầu năm đến nay, đồng nhân dân tệ đã tăng gần 5% so với đồng USD và khoảng 9% so với đồng Euro.
Phần lớn giới phân tích được Reuters phỏng vấn nhận định, Bắc Kinh sẽ áp dụng các biện pháp can thiệp từng bước để ghìm đà tăng giá của đồng nội tệ. Dù vậy, rất ít người dự đoán sẽ có sự thay đổi mang tính đảo ngược trong chính sách tiền tệ.
Hôm thứ Ba, PBOC thông báo sẽ nâng tỷ lệ dự trữ ngoại hối bắt buộc đối với các tổ chức tài chính. Động thái này phát đi tín hiệu rõ ràng về sự bất an của giới chức trước đà leo dốc quá nhanh của đồng tiền.
PBOC vẫn còn dư địa để nâng thêm tỷ lệ này, bởi mức hiện tại vẫn thấp hơn 3 điểm phần trăm so với đỉnh lịch sử năm 2021.
"Vẫn còn nhiều dư địa để tiếp tục điều chỉnh nếu cần thiết", nhà phân tích Ding Muqiao tại Ngân hàng CMB nhận định.
Ông Zhu Ning, Giáo sư tài chính tại Viện Tài chính Nâng cao Thượng Hải, cho biết việc đồng nhân dân tệ tăng giá gây tổn thương nặng nề nhất cho các nhà xuất khẩu hàng hóa thâm dụng lao động, giá trị gia tăng thấp như dệt may và thiết bị gia dụng. Nhóm này chịu tác động nặng hơn nhiều so với các nhà sản xuất linh kiện, thiết bị liên quan đến AI - lĩnh vực đang dẫn dắt tăng trưởng thương mại thời gian gần đây.
Goldman Sachs dự báo đồng nhân dân tệ sẽ tiếp tục mạnh lên mức 6,40 đổi 1 USD trong 12 tháng tới, so với mức khoảng 6,70 hiện nay.
"Các doanh nghiệp xuất khẩu nhóm này có thể buộc phải thu hẹp quy mô và sa thải bớt nhân công, gián tiếp giáng đòn vào sức tiêu dùng nội địa", ông Zhu cảnh báo.
Tuy nhiên, ngay cả các ngành có hàm lượng giá trị gia tăng cao hơn cũng đang phải xoay xở với mức biên lợi nhuận mỏng như lưỡi dao. Nhu cầu nội địa yếu ớt buộc các nhà sản xuất phải đổ xô tranh giành thị phần ở nước ngoài, chấp nhận hy sinh lợi nhuận.
Một phân tích của Reuters đối với 5.209 công ty niêm yết tại Trung Quốc có vốn hóa từ 100 triệu USD trở lên cho thấy biên lợi nhuận ròng trung vị trong nửa đầu năm chỉ đạt 4,9%, kém xa mức 8,9% của 9.733 đối thủ cạnh tranh trên toàn cầu.
Một nghiên cứu riêng biệt của ngân hàng đầu tư Natixis chỉ ra rằng, biên lợi nhuận của các ngành xe điện, pin, thiết bị điện mặt trời, điện gió và bán dẫn - những lĩnh vực được Bắc Kinh định vị là ngành công nghiệp chiến lược của tương lai - chỉ vỏn vẹn ở mức 2%. Giới phân tích cho rằng con số này thực tế đã được trợ lực bởi mặt bằng lãi suất thấp và chủ yếu nhờ cắt giảm chi phí chứ không phải do tăng trưởng doanh thu thực chất.
Standard Bank ước tính cứ mỗi 1% đồng nhân dân tệ tăng giá theo tỷ giá hiệu dụng thực tế (REER) sẽ bào mòn khoảng 30 điểm cơ bản (0,3%) biên lợi nhuận xuất khẩu trung bình.
Một đợt tăng giá quá nhanh của đồng tệ sẽ lập tức bóp nghẹt doanh nghiệp xuất khẩu và làm tổn hại đà tăng trưởng chung. "Các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc quá thận trọng để đánh cược vào ván bài rủi ro này", ông Christopher Beddor, Phó Giám đốc nghiên cứu Trung Quốc tại Gavekal Dragonomics, nhận định.
Chen Xiujun, Chủ tịch Công ty Fujian Hoshing Plastic (thành phố Phúc Châu), cho biết tình trạng "dư thừa công suất và cạnh tranh khốc liệt" ở thị trường nội địa buộc công ty phải bươn chải tìm kiếm khách hàng nước ngoài, để rồi tiếp tục bị đòn tăng giá của đồng nhân dân tệ bủa vây.
"Chúng tôi thực sự không còn chốn nào để nương thân", ông Chen than thở.
