 |
| Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc làm việc với Bộ Xây dựng, một số bộ, ngành, TP. Hà Nội, TPHCM về tình hình triển khai các dự án đường sắt - Ảnh: VGP/Phương Nguyên. |
Dự án chiến lược, đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể
Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực đánh giá cao nỗ lực của các bộ, ngành và địa phương trong thời gian qua, đồng thời nhấn mạnh đây là nhóm dự án đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa chiến lược trong thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước theo Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, nhất là mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Lĩnh vực đường sắt, đặc biệt là đường sắt tốc độ cao, được xác định là lĩnh vực mới, phức tạp, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Việc triển khai cần được xem xét toàn diện trên các khía cạnh kinh tế, chính trị, đối ngoại; bảo đảm hiệu quả đầu tư, an toàn, bền vững, đồng thời phù hợp với định hướng tự chủ chiến lược và phát triển công nghiệp đường sắt trong nước.
Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương chủ động triển khai các nhiệm vụ được giao, bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư; đồng thời chấm dứt tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.
Các địa phương có tuyến đi qua phải khẩn trương thực hiện công tác giải phóng mặt bằng ngay sau khi được bàn giao hồ sơ và mốc giới. Bộ Xây dựng cùng các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát, đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư, quản lý, vận hành và khai thác đường sắt, bảo đảm phù hợp với thực tiễn Việt Nam và tiệm cận thông lệ quốc tế.
Song song đó, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp Bộ Xây dựng xây dựng, ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho các loại hình đường sắt (tốc độ cao, khổ tiêu chuẩn, đô thị), trong đó tiêu chuẩn đường sắt đô thị phải hoàn thành trong tháng 6/2026 để áp dụng thống nhất trên cả nước.
Đào tạo nhân lực, làm chủ công nghệ
Một trong những yêu cầu trọng tâm được nhấn mạnh là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và làm chủ công nghệ. Các bộ, ngành, doanh nghiệp, trong đó có Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, cần chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn.
Bộ Xây dựng được giao huy động các nguồn lực hợp pháp, bao gồm vốn ODA và viện trợ không hoàn lại, để phục vụ đào tạo, đồng thời bố trí chi phí đào tạo ngay trong các dự án nhằm bảo đảm khả năng tự chủ trong vận hành, khai thác và bảo trì hệ thống đường sắt trong tương lai.
Đối với các hạng mục mà Việt Nam chưa làm chủ công nghệ, Bộ Xây dựng cần chủ trì làm việc với các đối tác để tiếp nhận, đánh giá, xây dựng định mức riêng cho dự án, đồng thời có lộ trình nội địa hóa, tiến tới áp dụng chung.
Đối với Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Bộ Xây dựng được yêu cầu khẩn trương hoàn tất thủ tục lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý II/2026. Việc lựa chọn đối tác phải gắn với điều kiện tiên quyết là chuyển giao công nghệ cho Việt Nam.
Các địa phương liên quan cần chủ động rà soát, cập nhật quy hoạch để khai thác hiệu quả quỹ đất, phát huy tối đa lợi ích kinh tế từ tuyến đường sắt tốc độ cao.
Đối với tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Bộ Xây dựng phải rà soát kỹ báo cáo nghiên cứu khả thi, bảo đảm hiệu quả dài hạn, tính kết nối liên vùng và an toàn tuyệt đối trong suốt vòng đời dự án. Trường hợp cần điều chỉnh chủ trương đầu tư, hồ sơ phải được trình Chính phủ trong tháng 5/2026.
Các dự án kết nối quốc tế như tuyến Hà Nội – Đồng Đăng tiếp tục được thúc đẩy theo các chỉ đạo cấp cao về hợp tác đường sắt Việt Nam – Trung Quốc.
Riêng các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát toàn diện tiến độ, tập trung tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, nguồn vốn và công nghệ; bảo đảm vận hành an toàn, hiệu quả, đồng bộ và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đối với các dự án mới, cần nghiên cứu kỹ lưỡng, lựa chọn công nghệ phù hợp, tránh đầu tư dàn trải, bảo đảm cân đối nguồn lực ngân sách.
Việc tăng tốc triển khai các dự án đường sắt, đặc biệt là tuyến tốc độ cao Bắc – Nam, không chỉ nhằm hoàn thiện hạ tầng giao thông chiến lược mà còn hướng tới mục tiêu dài hạn: xây dựng ngành công nghiệp đường sắt hiện đại, tự chủ, từng bước làm chủ công nghệ, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
