 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh điều hành Phiên họp |
Hoàn thiện quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử
Trình bày tóm tắt Tờ trình về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang nêu rõ, Luật này quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý hành chính, gồm 06 chương, 128 điều.
Về thời hiệu xử phạt và mức phạt tiền tối đa trong từng lĩnh vực, dự thảo Luật nâng thời hiệu xử phạt lên 02 năm hoặc 03 năm đối với một số lĩnh vực; nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, lên 03 tỷ đồng đối với tổ chức; quy định cụ thể ngay trong dự thảo Luật mức tiền phạt tối đa trong từng lĩnh vực, trong đó, nâng mức phạt tiền tối đa đối với một số lĩnh vực; sửa đổi, bổ sung về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ; bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm về hành vi vi phạm hành chính.
Về quy trình xử phạt, dự thảo Luật quy định cụ thể, đầy đủ hơn về một số nội dung trong quy trình xử phạt; cắt giảm một số thủ tục xử phạt không cần thiết; hoàn thiện quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử; cho phép xử phạt không lập biên bản đối với trường hợp vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.
Liên quan đến thi hành quyết định xử phạt, quy định cụ thể, đầy đủ hơn đối với một số nội dung trong thi hành quyết định xử phạt; sửa đổi điều kiện được hoãn, giảm, miễn thi hành quyết định phạt tiền, nộp tiền phạt nhiều lần theo hướng thuận lợi hơn cho cá nhân, tổ chức vi phạm; bổ sung các trường hợp được hoãn, miễn thi hành hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả để phù hợp với thực tiễn.
Về các biện pháp cưỡng chế, dự thảo Luật bổ sung một số biện pháp cưỡng chế, gồm: tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập.
Đồng thời, bổ sung các quy định chặt chẽ hơn tại dự thảo Luật về nguyên tắc, điều kiện áp dụng các biện pháp cưỡng chế để bảo đảm quyền con người, quyền công dân, không làm ảnh hưởng đến các cá nhân, tổ chức không liên quan đến hành vi vi phạm hành chính, nhất là đối với biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước và ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số.
Liên quan đến các biện pháp xử lý hành chính, sửa đổi quy định về điều kiện áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu và đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc để phù hợp thực tiễn; rút ngắn thời gian xem xét, quyết định áp dụng một số biện pháp xử lý hành chính; chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa đi cai nghiện bắt buộc sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã; sửa đổi cơ chế quản lý chặt chẽ hơn người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính trong thời gian làm thủ tục áp dụng; chuyển thẩm quyền áp dụng cai nghiện ma túy tự nguyện tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập, trường giáo dưỡng sang Trưởng Công an cấp xã.
Về biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính, dự thảo bổ sung một số trường hợp tạm giữ người theo thủ tục hành chính; bỏ quy định về việc ra quyết định tạm giữ, quyết định trả lại tang vật, phương tiện, giấy phép, chứng chỉ hành nghề mà chỉ cần lập biên bản tạm giữ, biên bản trả lại; kéo dài thời hạn tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, giấy phép, chứng chỉ hành nghề đến khi ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc quyết định xử phạt được thi hành xong...
Đối với nội dung chuyển thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Chính phủ đã báo cáo và được cấp có thẩm quyền đồng ý.
Rà soát mức phạt tối đa đối với từng lĩnh vực cụ thể để bảo đảm phù hợp với tình hình thực tiễn
Nêu quan điểm thẩm tra về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành, theo đó, dự thảo Luật do Chính phủ trình gồm 128 điều, trong đó kế thừa 21 điều, sửa đổi, bổ sung 104 điều, bổ sung mới 04 điều so với Luật hiện hành. Các quy định trong dự thảo Luật cơ bản bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật. Trình tự, thủ tục xây dựng dự án Luật bảo đảm đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; hồ sơ dự án Luật đầy đủ tài liệu theo quy định, đủ điều kiện trình Quốc hội.
Do dự thảo Luật có nhiều quy định liên quan đến hạn chế quyền con người, quyền công dân nên cần tiếp tục được rà soát thận trọng, kỹ lưỡng để quy định cụ thể ngay trong Luật, bảo đảm phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội mà không giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm nguyên tắc đã được xác định tại khoản 2 Điều 14 của Hiến pháp.
UBPLTP đề nghị tiếp tục rà soát các quy định của dự thảo Luật để bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật, nhất là các dự thảo Luật cũng đang trong quá trình sửa đổi, bổ sung trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2 như Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng…
Liên quan đến một số nội dung của dự thảo Luật, về việc nâng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính (từ 01 năm đến 02 năm theo Luật hiện hành lên 01 đến 03 năm) (Điều 6), UBPLTP đề nghị tiếp tục rà soát, có sự phân hóa cụ thể đối với những lĩnh vực được phép kéo dài thời hiệu xử phạt để bảo đảm nguyên tắc mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và việc xử phạt vi phạm hành chính cần được tiến hành nhanh chóng như đã xác định tại Điều 3 của dự thảo Luật.
Hơn nữa, việc tăng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính lên 03 năm (có thể kéo dài đến 04 năm nếu thuộc trường hợp xử phạt vi phạm hành chính do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến) trong khi thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm ít nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự là 05 năm sẽ làm thu hẹp ranh giới pháp lý giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự, có thể đẩy người vi phạm vào tình trạng bị tăng nặng trách nhiệm pháp lý nên cần được cân nhắc hết sức thận trọng, kỹ lưỡng.
Về việc nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính (từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức) (Điều 24) và mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực (Điều 25), UBPLTP cho rằng, nếu quy định mức phạt tiền quá cao thì đảm bảo tính răn đe, nhưng một số trường hợp có thể không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của cá nhân và doanh nghiệp và sẽ không phát huy được hiệu quả.
Do đó, cần xem xét các giải pháp căn cơ hơn như áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, áp dụng các hình thức phạt bổ sung (tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động…), tham khảo thêm kinh nghiệm nước ngoài để vừa tăng cường tính răn đe, phòng ngừa, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật. Đồng thời đề nghị tiếp tục nghiên cứu, chỉnh lý tên của các lĩnh vực để bảo đảm chính xác với nội hàm và rà soát mức phạt tối đa đối với từng lĩnh vực cụ thể để bảo đảm phù hợp với tình hình thực tiễn, yêu cầu của công tác phòng ngừa, đấu tranh với hành vi vi phạm pháp luật và tính khả thi.
Về phát hiện vi phạm hành chính bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, UBPLTP cho rằng, việc sửa đổi, bổ sung các quy định này trong dự thảo Luật là cần thiết, phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, có các giải pháp phù hợp để người vi phạm kịp thời được thông báo về hành vi vi phạm của mình, bảo đảm quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện của người vi phạm, tránh việc tiếp tục vi phạm do không biết; đồng thời tăng cường trang thiết bị, chia sẻ dữ liệu, hoàn thiện phương thức, quy trình thực hiện để hạn chế việc người vi phạm vừa phải thực hiện các thủ tục trên môi trường điện tử song vẫn phải đến làm việc trực tiếp với cơ quan, người có thẩm quyền.
Đối với việc bổ sung vào dự thảo Luật một số biện pháp cưỡng chế (Điều 74), UBPLTP nhận thấy một số biện pháp được đề xuất bổ sung vào dự thảo Luật như yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân là các biện pháp có mục đích nhằm đình chỉ, chấm dứt hành vi vi phạm chứ không thật sự phù hợp với tính chất cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt.
Chủ nhiệm Ủy ban Phan Chí Hiếu cũng cho biết, biện pháp tạm dừng đăng kiểm phương tiện, tạm dừng đăng ký phương tiện, tạm dừng cấp giấy phép điều khiển phương tiện chỉ nhằm vào phương tiện, tài sản thay vì cá thể hóa và xác định đúng người thực hiện hành vi vi phạm là giải pháp chưa thật sự có tính căn cơ, toàn diện. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã yêu cầu các biện pháp được áp dụng phải thể hiện được đúng tính chất là biện pháp bảo đảm thi hành pháp luật. Do đó, đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định này của dự thảo Luật để bảo đảm tính phù hợp, khả thi.
