Siết chặt cơ chế bảo vệ người lao động cho thuê lại khi chuyển từ cấp phép sang thông báo
Đóng góp ý kiến đối với quy định cho thuê lại lao động khi sửa đổi Bộ luật Lao động, đại biểu Lâm Văn Đoan, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đánh giá đây là hoạt động có tính chất phức tạp, nhạy cảm, dễ phát sinh vi phạm ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động cho thuê lại.
Đại biểu nhận định, việc dự thảo Luật chuyển công cụ quản lý từ "cấp phép" sang "thông báo hoạt động", kèm ký quỹ 2 tỷ đồng và chuyển sang cơ chế hậu kiểm là xu hướng của nhiều nước, nhưng dự thảo hiện chưa kèm theo các cơ chế kiểm soát rủi ro, bảo vệ người lao động. Đặc biệt, dự thảo chưa luật hóa trách nhiệm của bên thuê lại lao động khi doanh nghiệp cho thuê lại mất khả năng thanh toán tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế hay bảo hiểm thất nghiệp.
Từ đó, đại biểu Lâm Văn Đoan kiến nghị luật hóa ngay trong Bộ luật Lao động quy định xây dựng cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp cho thuê lại, người lao động cho thuê lại, với thời điểm áp dụng ngay khi luật có hiệu lực, tránh tạo ra khoảng trống pháp lý hay làm giảm hiệu lực quản lý nhà nước.
Về ký quỹ, đề nghị quy định mang tính nguyên tắc để xác định mức ký quỹ, nghĩa vụ duy trì, điều chỉnh mức tiền ký quỹ trong quá trình hoạt động phù hợp với quy mô doanh nghiệp và mức độ rủi ro trong bảo vệ người lao động cho thuê lại. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế bảo đảm nghĩa vụ chi trả khi tiền ký quỹ không đủ giải quyết hậu quả.
Đại biểu Nguyễn Tiến Nam, Đoàn ĐBQH thành phố Huế đồng tình với định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm khi sửa đổi Bộ luật Lao động. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh, đối với hoạt động cho thuê lại lao động, nếu bỏ giấy phép mà không thiết kế cơ chế quản lý thay cho luật sẽ tạo ra khoảng trống pháp lý, trong đó người lao động và người tìm việc là những người chịu rủi ro trực tiếp. Các quy định xác lập nghĩa vụ, điều kiện hậu kiểm bắt buộc và trách nhiệm liên đới ảnh hưởng trực tiếp đến quyền công dân phải do luật định.
“Thực tế thời gian qua, khi thực hiện bỏ giấy phép tiền kiểm, số doanh nghiệp cho thuê lại lao động đã tăng lên, nhưng cũng có nhiều doanh nghiệp bỏ trốn. Số tiền ký quỹ tại ngân hàng thương mại là tài sản bị phong tỏa, nếu doanh nghiệp bỏ trốn, nợ lương, bảo hiểm xã hội của công nhân mà luật không trao thẩm quyền giải quyết, giải tỏa tài khoản khẩn cấp cho cơ quan nhà nước tại địa phương, ngân hàng sẽ từ chối trích tiền chi trả vì vướng Luật Các tổ chức tín dụng, khiến tiền ký quỹ bị đóng băng và công nhân vẫn mất tiền lương và chế độ bảo hiểm”, đại biểu Nguyễn Tiến Nam phân tích.
Đại biểu kiến nghị rà soát Điều 52, 53, 54 Bộ luật Lao động để luật hóa 3 cơ chế hậu kiểm:
Thứ nhất, quy định hợp đồng cho thuê lại lao động mặc nhiên vô hiệu và xác lập quan hệ lao động trực tiếp với bên thuê lại nếu bên cho thuê vi phạm nghĩa vụ thông báo hoặc ký quỹ.
Thứ hai, giao thẩm quyền cho cơ quan quản lý lao động cấp tỉnh ban hành quyết định cưỡng chế giải tỏa khẩn cấp tiền ký quỹ ngân hàng và chi trả tiền lương, bảo hiểm xã hội cho công nhân khi doanh nghiệp cho thuê bỏ trốn.
Thứ ba, quy định trách nhiệm liên đới thanh toán của bên thuê lại lao động.
Đề xuất cho người lao động nghỉ làm hưởng nguyên lương ngày 27/7
Về nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Bình đẳng giới, đại biểu Nguyễn Sỹ Hội, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An quan tâm tới quy định liên quan tới trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.
Tán thành với việc quy định trách nhiệm “tham gia xây dựng phản biện xã hội đối với chính sách pháp luật” của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tuy nhiên, đại biểu đề nghị xem xét, nghiên cứu kỹ lưỡng đối với trách nhiệm “tham gia quản lý nhà nước về bình đẳng giới”. Theo đại biểu, chức năng này chưa được quy định trong Hiến pháp và các Luật có liên quan.
Về sửa đổi, bổ sung Bộ Luật Lao động, đại biểu Nguyễn Sỹ Hội tán thành việc dự thảo Luật bổ sung “Ngày Văn hóa Việt Nam” (24/11), người lao động nghỉ, hưởng nguyên lương. Đồng thời, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung ngày 27/7 (Ngày Thương binh - Liệt sĩ) là ngày nghỉ hưởng nguyên lương, với các lý do cụ thể.
Theo đại biểu, hiện nay đất nước ta đã có nhiều đổi mới, kinh tế - xã hội phát triển. Đảng, Nhà nước rất quan tâm đến an sinh xã hội, xóa đói giảm nghèo, nhất là quan tâm đến người có công.
Đại biểu Nguyễn Sỹ Hội nhận định, vào dịp 27/7 hàng năm, các hoạt động tuyên truyền, giáo dục truyền thống được tổ chức chủ động, chu đáo. Các tổ chức đoàn thể từ Trung ương đến địa phương đều triển khai nhiều hoạt động thiết thực như thăm hỏi Mẹ Việt Nam Anh hùng, gia đình liệt sĩ, thương bệnh binh; tu sửa, thắp hương, thắp nến tri ân tại các nghĩa trang, đài tưởng niệm liệt sĩ, thể hiện sâu sắc đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.
Bên cạnh đó, qua tiếp xúc cử tri tại cơ sở với gia đình người có công, cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong, cựu dân công hỏa tuyến và nhân dân, đại biểu đã ghi nhận nhiều nguyện vọng đề nghị Quốc hội bổ sung ngày 27/7 là ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương.
Nhấn mạnh công tác "Đền ơn đáp nghĩa", tri ân người có công là trách nhiệm thường xuyên, liên tục của toàn Đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị, đại biểu Nguyễn Sỹ Hội tin tưởng rằng, nếu ngày 27/7 được luật hóa thành ngày nghỉ lễ, mỗi người dân sẽ có thêm thời gian để cùng gia đình, dòng họ và địa phương thực hiện các hoạt động tri ân.
Theo đại biểu Lưu Thị Thúy Hằng, Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ, việc quy định ngày nghỉ hưởng nguyên lương có tác động đến tổ chức sản xuất, kinh doanh, chi phí của doanh nghiệp và thu nhập của người lao động ở các ngành có chế độ làm việc đặc thù.
Đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo và Chính phủ tiếp tục làm rõ phương án tổ chức thực hiện, nhất là cách xác định lịch nghỉ hằng năm, việc bố trí làm việc trong các lĩnh vực thiết yếu, cơ chế nghỉ bù (nếu có) và đảm bảo quyền lợi người lao động khi phải làm việc vào ngày nghỉ. “Quy định cần làm rõ để người lao động và người sử dụng lao động có thể chủ động kế hoạch, đồng thời tránh phát sinh cách hiểu hoặc áp dụng không thống nhất”, đại biểu nhấn mạnh.
Rà soát, quy định rõ cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động chữ thập đỏ
Đóng góp ý kiến với nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Hoạt động chữ thập đỏ, đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp đánh giá cao việc cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, quy định Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động chữ thập đỏ và Bộ Nội vụ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về hội đối với Hội Chữ thập đỏ Việt Nam. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị không dừng lại ở cụm từ "quản lý nhà nước" chung chung mà cần quy định rõ trách nhiệm cụ thể của Bộ Nội vụ liên quan tới hoạt động chữ thập đỏ.
Về trách nhiệm của Bộ Y tế đối với hoạt động chữ thập đỏ, đại biểu Phạm Văn Hòa đề nghị rà soát lại trách nhiệm đối với hoạt động cứu trợ khẩn cấp và trợ giúp nhân đạo. Nhấn mạnh đây là hoạt động mang tính liên ngành, đại biểu cho rằng thay vì giao trách nhiệm quản lý chính cho Bộ Y tế, nên giao Hội Chữ thập đỏ làm cơ quan chủ trì, phối hợp với ngành y tế và các lực lượng liên quan để triển khai hiệu quả hơn.
Liên quan tới nội dung này, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc, Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng bày tỏ băn khoăn khi dự thảo Luật đang liệt kê tới 9 bộ, ngành cùng tham gia quản lý nhà nước về hoạt động chữ thập đỏ. Dẫn chứng từ báo cáo giải trình tiếp thu, đại biểu chỉ ra sự chưa hợp lý khi Bộ Y tế được giao quản lý nhà nước 6/7 lĩnh vực hoạt động chữ thập đỏ, trong khi Bộ Nội vụ không còn nhiệm vụ quản lý trong các lĩnh vực này.
Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc nhấn mạnh nguyên tắc trong sắp xếp bộ máy: "Một việc chỉ giao cho một bộ, một cơ quan làm đầu mối chịu trách nhiệm chính. Các bộ, ngành khác thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ của mình". Từ đó, đại biểu đề nghị Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền cân nhắc, rà soát lại để giao một Bộ chịu trách nhiệm toàn diện về quản lý nhà nước đối với hoạt động chữ thập đỏ.
Thận trọng với việc bỏ cơ quan Thanh tra lao động
Liên quan đến việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Lao động, đại biểu Phạm Văn Hòa quan tâm tới việc sửa đổi, bãi bỏ quy định về Thanh tra lao động. Đại biểu nhấn mạnh vai trò quan trọng của Thanh tra lao động, đặc biệt trong điều tra tai nạn lao động, kiểm tra an toàn vệ sinh lao động, tranh chấp lao động, cũng như quyền thanh tra đột xuất không báo trước.
Nếu chuyển toàn bộ nhiệm vụ này sang Thanh tra nhà nước — vốn đang đảm nhiệm lượng công việc rất lớn — có thể gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước về lao động. Tương tự như cơ chế thanh tra chuyên ngành của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, đại biểu đề nghị ban soạn thảo cân nhắc kỹ lưỡng việc duy trì lực lượng Thanh tra lao động chuyên ngành hoặc giữ lại các nhiệm vụ cốt lõi để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động, hỗ trợ công tác quản lý của ngành.
Xem xét tính khả thi khi quy định thời hạn 12 giờ trong giải quyết đình công
Khoản 12 Điều 2 dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 211 Bộ luật Lao động quy định: Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi nhận được thông báo về cuộc đình công không tuân theo quy định tại các Điều 200, 201 và 202 của Bộ luật này, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chủ trì, phối hợp với công đoàn hoạt động trên địa bàn, cơ quan chuyên môn tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lao động, tổ chức có liên quan trực tiếp gặp gỡ người sử dụng lao động và đại diện ban lãnh đạo tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở để nghe ý kiến, hỗ trợ các bên tìm biện pháp giải quyết, đưa hoạt động sản xuất, kinh doanh trở lại bình thường.
Góp ý đối với quy định này, đại biểu Trần Đình Gia, Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh cho rằng, các cuộc đình công có thể xảy ra ngoài giờ hành chính, ban đêm hoặc ngày nghỉ tại các doanh nghiệp có số lượng lao động lớn. Trong điều kiện chưa có quy định cụ thể về tiếp nhận thông tin, phân công trực và phương thức phối hợp khẩn cấp, việc tổ chức họp, huy động các cơ quan phối hợp để xử lý vụ việc trong vòng 12 giờ có thể gặp nhiều khó khăn. Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này để bảo đảm tính khả thi khi triển khai thực hiện.
