Phân nhóm thiết bị y tế mua sắm tập trung quốc gia: Hài hòa yêu cầu chuyên môn với hiệu quả đấu thầu

Nhiều cơ sở y tế đề xuất mở rộng nhóm sản phẩm vật tư, thiết bị y tế được áp dụng mua sắm tập trung cấp quốc gia để giảm áp lực cho các bệnh viện. Ảnh: Lê Tiên

Tìm điểm cân bằng giữa hai yêu cầu chính

Theo lộ trình triển khai Thông tư số 57/2025/TT-BYT và Thông tư số 01/2026/TT-BYT, Trung tâm Mua sắm tập trung thuốc quốc gia thuộc Bộ Y tế dự kiến tổ chức lựa chọn nhà thầu từ ngày 1/1/2027 và ký kết Thỏa thuận khung của danh mục mua sắm tập trung cấp quốc gia đối với thiết bị y tế, vật tư xét nhiệm vào trước thời điểm ngày 30/6/2027 để có thể phục vụ nhu cầu điều trị, chữa bệnh của các cơ sở y tế trong 2 năm, từ ngày 1/7/2027 đến ngày 30/6/2029.

Theo TS. Lê Thành Công, Giám đốc Trung tâm Mua sắm tập trung thuốc quốc gia, việc thống nhất phương án phân nhóm thiết bị y tế thuộc Danh mục mua sắm tập trung quốc gia là rất quan trọng, bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, cạnh tranh, hiệu quả kinh tế trong hoạt động mua sắm.

Về nguyên tắc phân nhóm, theo TS. BS. Phan Thảo Nguyên, Phó Giám đốc Bệnh viện E - Chủ tịch Hội đồng chuyên môn phân nhóm stent đặt động mạch chủ, Hội đồng căn cứ vào các quy định hiện hành và thông tin cấp phép lưu hành được các tổ chức công bố rộng rãi; đồng thời dựa trên dữ liệu thông tin thực tiễn của Việt Nam về chủ sở hữu các sản phẩm để bảo đảm cạnh tranh minh bạch, công bằng và hiệu quả trong mua sắm, đáp ứng nhu cầu các loại, nhóm stent đặt động mạch vành có chất lượng và giá cả phù hợp với các cơ sở y tế.

Theo đó, tiêu chuẩn kỹ thuật được xây dựng dựa trên tiêu chuẩn quốc tế chung về sản xuất thiết bị y tế để hầu hết các sản phẩm đều đáp ứng. Chất lượng sản phẩm đáp ứng lưu hành ở các nước, tổ chức cấp phép lưu hành từ mức độ khắt khe, cao đến trung bình và thấp hơn, để bảo đảm lựa chọn được sản phẩm chất lượng cao. Xuất xứ sản phẩm được lựa chọn phải đáp ứng tối thiểu có hai vùng lãnh thổ trở lên để bảo đảm cạnh tranh. Tiêu chí kỹ thuật đáp ứng yêu cầu chuyên môn về sản phẩm phải có mức độ phổ biến nhất, đáp ứng nhu cầu điều trị. Về nguyên tắc đối kháng thầu, mỗi nhóm phải có tối thiểu 2 sản phẩm từ 2 nhà sản xuất khác nhau để bảo đảm cạnh tranh (nếu nhóm cao hơn chỉ có 1 hãng - 1 sản phẩm và 1 vùng lãnh thổ thì sẽ gộp xuống nhóm dưới liền kề về chất lượng).

Theo Hội đồng chuyên môn, cách tiếp cận này hướng tới cân bằng giữa yêu cầu chuyên môn và yêu cầu cạnh tranh trong đấu thầu, tránh tình trạng phân nhóm quá hẹp hoặc quá rộng.

Xây phương án mua sắm một số thiết bị y tế

Về tổng quan thị trường cung ứng stent đặt động mạch vành tại một số nước, ThS. Phan Tiến Nghĩa cho biết, một số nước có thị trường nội địa phát triển trung bình có khoảng từ 5 - 15 nhà cung cấp như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Ấn Độ với giá dao động từ 105 USD/stent (Trung Quốc) đến 1.250 USD/stent (Hoa Kỳ - tương đương 32,9 triệu đồng).

Tại Việt Nam, hiện có 45 sản phẩm stent có lớp phủ Sirolimus của 35 hãng cung cấp với giá trung bình 33,17 triệu đồng/stent; stent lớp phủ Everolimus hiện có 19 sản phẩm của 9 hãng cung cấp với giá trung bình 37,939 triệu đồng/stent.

Trên cơ sở hướng dẫn phân nhóm theo tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng tại Thông tư số 57/2025/TT-BYT, Hội đồng chuyên môn phân nhóm stent đặt động mạch vành đề xuất 2 phương án cho mỗi danh mục. Đối với stent có lớp phủ Sirolimus, Hội đồng đề xuất mua sắm 2/45 sản phẩm (phương án 1) hoặc mua sắm 6/45 sản phẩm (phương án 2). Đối với stent lớp phủ Everolimus, Hội đồng đề xuất mua sắm 2/19 sản phẩm (phương án 1) hoặc mua sắm 3/19 sản phẩm (phương án 2).

Đối với 4 danh mục thủy tinh thể nhân tạo mua sắm tập trung cấp quốc gia, theo ông Phạm Ngọc Đông, Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương - Chủ tịch Hội đồng chuyên môn phân nhóm đối với thủy tinh thể nhân tạo, việc phân nhóm cũng tuân thủ các nguyên tắc chung trên.

Theo đại diện Trung tâm Mua sắm tập trung thuốc quốc gia, có nhiều chủng loại stent đang được sử dụng trong các cơ sở y tế. Tuy nhiên, theo quy định của Thông tư số 01/2026/TT-BYT, Danh mục mua sắm tập trung cấp quốc gia đối với thiết bị y tế, vật tư xét nghiệm gồm có 2 danh mục stent, 4 danh mục thủy tinh thể nhân tạo.

Qua tham vấn bước đầu từ các hội thảo được tổ chức tại TP.HCM (ngày 13/7/2026) và tại Hà Nội (ngày 23/7/2026), TS. Lê Thành Công chia sẻ, đa số ý kiến lựa chọn thực hiện mua sắm stent theo phương án 2.

Đóng góp ý kiến tại Hội thảo ở Hà Nội, ThS. KS. Lê Xuân Cảnh, Trưởng Phòng Vật tư thiết bị y tế của Bệnh viện Bạch Mai cho rằng, cơ sở y tế đang sử dụng rất nhiều loại stent khác nhau, trong khi Danh mục mua sắm tập trung cấp quốc gia hiện chỉ mới đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu. Theo ông Cảnh, trong thời gian tới, Bộ Y tế cần tiếp tục nghiên cứu mở rộng danh mục, nhằm giảm bớt áp lực mua sắm cho các cơ sở y tế, tạo điều kiện để các bệnh viện tập trung nhiều hơn vào công tác chuyên môn.

Một số bệnh viện còn đề xuất mở rộng mua sắm tập trung cấp quốc gia đối với nhiều thiết bị y tế, vật tư xét nghiệm khác.

Phía nhà cung cấp đề xuất mở rộng thêm các nhóm sản phẩm do thị trường hiện có nhiều chủng loại với đặc tính kỹ thuật, xuất xứ, nước lưu hành… khác nhau.

TS. Lê Thành Công cho biết, sau khi thống nhất được phương án triển khai, các cơ sở y tế sẽ tổng hợp nhu cầu sử dụng trong 2 năm gần nhất để đăng ký số lượng, bảo đảm việc mua sắm tập trung theo đúng tiến độ. Sau khi có kết quả lựa chọn nhà thầu, Trung tâm sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá để đề xuất mở rộng danh mục. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh nhu cầu, Trung tâm sẽ thực hiện điều chuyển nhằm bảo đảm đáp ứng nhu cầu điều trị. “Mục tiêu cuối cùng là lựa chọn được các sản phẩm an toàn, chất lượng tương đương các nước phát triển; thống nhất hơn về giá, giảm đầu mối thủ tục đấu thầu tại các cơ sở y tế; mua sắm khối lượng lớn, giảm giá về sản phẩm; bảo đảm đa dạng nguồn cung, linh hoạt trong điều chuyển giữa các cơ sở y tế”, ông Lê Thành Công nhấn mạnh.