 |
| Công trình nâng cấp, mở rộng cầu Vỹ Dạ (TP. Huế) dở dang sau 5 năm thi công. Ảnh: Phan Tấn Hùng |
Những dự án chậm tiến độ làm khổ chủ đầu tư
Hai năm sau ngày khởi công xây dựng, Dự án Đường vành đai phía Bắc tỉnh Quảng Nam (TP. Đà Nẵng) đến nay vẫn chưa hoàn thiện được mét nào. Dự án có tổng chiều dài khoảng 1,7 km, tổng mức đầu tư 498 tỷ đồng, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng (QLDA ĐTXD) thị xã Điện Bàn (tỉnh Quảng Nam cũ) làm chủ đầu tư, nay được chuyển giao về Ban QLDA ĐTXD các công trình giao thông và nông nghiệp TP. Đà Nẵng. Theo kế hoạch, Dự án phải hoàn thành từ tháng 10/2025 để kết nối Quảng Nam - Đà Nẵng (khi chưa sáp nhập), thúc đẩy phát triển kinh tế, du lịch. Dù vậy, hiện trạng công trường đến nay vẫn dừng ở đào bóc đất hữu cơ và thi công duy nhất hạng mục cầu vượt.
Trong đó, Gói thầu Thi công xây dựng công trình trị giá 375,367 tỷ đồng do Liên danh Đường vành đai phía Bắc tỉnh Quảng Nam (Công ty CP Đại Thiên Trường, Công ty CP 873 - Xây dựng công trình giao thông) thi công; thời gian thực hiện 770 ngày, hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh. Theo hợp đồng, mỗi thành viên liên danh đảm nhận 50% khối lượng công việc. Kể từ khi khởi công, nhà thầu Đại Thiên Trường đã ứng vốn khoảng 30 tỷ đồng thi công hạng mục cầu vượt; nhà thầu 873 thi công cầm chừng rồi dừng hẳn từ một năm nay. Mặc dù Chủ đầu tư đã nhiều lần có văn bản đôn đốc, nhắc nhở, tổ chức nhiều phiên họp tháo gỡ vướng mắc, khó khăn nhưng cầu vượt vẫn dở dang, nền đường đất thi công 3 cống hộp rời rạc.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng đã ký văn bản chỉ đạo các cơ quan, đơn vị có liên quan khẩn trương hoàn tất các thủ tục cần thiết để tái triển khai thi công trong tháng 10/2026, phấn đấu hoàn thành toàn bộ công trình vào tháng 5/2027.
Cũng tại Đà Nẵng, Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14B có chiều dài tuyến 7,58 km, tổng mức đầu tư 788 tỷ đồng, trong đó, Gói thầu Thi công xây dựng công trình trị giá 481,094 tỷ đồng do Liên danh Công ty CP Đầu tư hạ tầng Đông Sơn - Công ty CP Tập đoàn CIENCO4 thực hiện, thời gian 18 tháng (từ tháng 11/2023 - 6/2025), hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh. Đến nay đã trễ tiến độ hơn 1 năm, nhưng Dự án vẫn dở dang.
Theo đại diện Chủ đầu tư (Sở Xây dựng TP. Đà Nẵng), Dự án đã được bàn giao gần 100% mặt bằng, còn vướng 2 hộ dân vượt thẩm quyền giải quyết của cấp xã nên đang xin ý kiến của các cơ quan cấp cao hơn. Được biết, tổng mức đầu tư dự án này đã tăng từ 788 tỷ đồng lên 966 tỷ đồng do chậm tiến độ kéo theo tình trạng tăng chi phí giải phóng mặt bằng.
Cùng cảnh ngộ, Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14E do Cục Đường bộ Việt Nam làm chủ đầu tư, Ban QLDA 4 (Bộ Xây dựng) là đơn vị quản lý được phê duyệt thực hiện trong giai đoạn 2022 - 2025. Tuy nhiên, tiến độ liên tục bị “khoan thủng”, buộc Bộ Xây dựng phải phê duyệt điều chỉnh thời gian thực hiện đến tháng 10/2026 đối với cả 5 gói thầu thuộc Dự án.
Dự án trên có chiều dài tuyến 71,38 km, tổng vốn đầu tư hơn 1.840 tỷ đồng. 5 gói thầu xây dựng thuộc Dự án bao gồm: Gói thầu XD01 do Liên danh 168 Việt Nam - Đồng Thuận Hà thi công; Gói thầu XD02 do Liên danh Công ty CP Đầu tư xây dựng thương mại Tân Hoàng Long - Công ty CP Phát triển xây dựng và Thương mại Thuận An - Công ty CP Đầu tư và Xây dựng công trình Tây An đảm nhận; Gói thầu XD03 do Liên danh Công ty CP Thương mại và Xây dựng Hoàng Long - Công ty TNHH Xây dựng Hoàng Lộc - Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Đại Hồng Phúc - Công ty CP Bê tông nhựa nóng Thuận Phú thực hiện; Gói thầu XD04 Thi công xây dựng mới cầu Đăk Mi 1 do Công ty CP Xây dựng 469 thi công; Gói thầu XD05 Thi công mặt đường bê tông nhựa lớp trên do Liên danh Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng công trình 656 - Công ty TNHH Đầu tư và Xây lắp 279 thực hiện.
Tại dự án này, tháng 1/2026, Ban QLDA 4 đã phát văn bản phê bình Công ty CP Xây dựng 439 (nhà thầu phụ của Công ty CP Đầu tư xây dựng thương mại Tân Hoàng Long) và Công ty CP Tập đoàn TAG Việt Nam (trước đây là Công ty CP Phát triển xây dựng và Thương mại Thuận An) do thi công chậm tiến độ tại Gói thầu XD02.
Phạt nhà thầu yếu, nhưng còn đó nỗi lo xử lý hậu quả
Trong các địa phương tại miền Trung, TP. Huế có số lượng nhà thầu bị phạt vi phạm hợp đồng và chấm dứt hợp đồng chiếm áp đảo. Từ đầu năm 2026 đến nay, địa phương này liên tục ban hành các quyết định phạt vi phạm hợp đồng và chấm dứt hợp đồng đối với các thành viên liên danh nhà thầu tại nhiều gói thầu xây lắp.
Theo ông La Phúc Thành, Giám đốc Sở Tài chính TP. Huế, xử lý nghiêm các chủ đầu tư và nhà thầu chậm thi công là tinh thần chỉ đạo xuyên suốt của lãnh đạo Thành phố nhằm bảo đảm tiến độ và tỷ lệ giải ngân đầu tư công. “Các nhà thầu vi phạm hợp đồng sẽ bị xử phạt, chấm dứt hợp đồng nếu không khắc phục, đồng thời xem xét điều chuyển chủ đầu tư đối với những dự án có tỷ lệ giải ngân thấp, tiến độ kéo dài”, ông La Phúc Thành nhấn mạnh.
Theo Sở Tài chính TP. Huế, trong các gói thầu có nhà thầu bị xử lý, Gói thầu số 28 (HU-CW07) Nâng cấp, mở rộng cầu Vỹ Dạ và tuyến đường 100m nối 2 khu đô thị A và B khu An Vân Dương (cầu qua sông Như Ý) sau 5 năm thi công mới đạt 67% khối lượng công việc. Dù mặt bằng đã được bàn giao toàn bộ từ năm 2025 nhưng Công ty CP 479 Hòa Bình nhiều lần vi phạm tiến độ. Chủ đầu tư đã ban hành hàng chục văn bản nhắc nhở, xử phạt hàng tỷ đồng, gia hạn thời gian thi công, song Nhà thầu vẫn không khắc phục nên đã bị chấm dứt hợp đồng.
Để hoàn thành Gói thầu, chủ đầu tư phải lựa chọn nhà thầu thực hiện khối lượng còn lại. Ngày 24/7/2026, Công ty CP Đồng Thuận Hà được phê duyệt thực hiện Gói thầu số 52 (HU-CW12) phần còn lại chưa thực hiện của Gói thầu số 28 (HU-CW07) với giá 33,8 tỷ đồng. Gói thầu sẽ sớm khởi công xây dựng, hoàn thành vào đầu năm 2027, kéo dài hơn nhiều so với kế hoạch ban đầu.
Tại Dự án Đường Tố Hữu nối dài đi sân bay Phú Bài, nhà thầu chậm tiến độ cũng đã bị xử lý. Giám đốc Sở Tài chính TP. Huế cho biết, do mất hoàn toàn năng lực thi công nên cấp thẩm quyền UBND Thành phố đã chấm dứt hợp đồng với Công ty CP Tập đoàn Đồng Tâm, thành viên liên danh thực hiện Gói thầu số 21, thu hồi bảo lãnh hợp đồng, tiền tạm ứng và tổ chức phân chia lại khối lượng cho các thành viên còn lại. Nếu các thành viên còn lại không đáp ứng yêu cầu về năng lực, giá trị khối lượng công việc dở dang sẽ được tổ chức đấu thầu lại. Dự án này trước đây do Ban QLDA ĐTXD và Phát triển đô thị TP. Huế làm chủ đầu tư, nhưng do chậm tiến độ kéo dài, UBND TP. Huế đã quyết định điều chuyển sang Ban QLDA ĐTXD khu vực 3 để tăng cường trách nhiệm điều hành hoàn thành Dự án trong năm 2027.
Ngoài Dự án Đường Tố Hữu nối dài đi sân bay Phú Bài, Dự án Khu tái định cư đường Tố Hữu và Dự án Các tuyến đường xung quanh cơ sở làm việc Công an TP. Huế cũng được điều chuyển chủ đầu tư từ Ban QLDA ĐTXD và phát triển đô thị TP. Huế sang Ban QLDA ĐTXD khu vực 3.
Đối với trường hợp Công ty CP Xây lắp và Thương mại An Bảo, nhà thầu này đã 2 lần bị phạt hợp đồng tại Dự án Quảng trường Văn hóa - Thể thao TP. Huế với số tiền 293 triệu đồng. Dù tiếp tục được gia hạn hoàn thành phần việc đảm nhiệm tại Gói thầu xây lắp số 11 đến ngày 15/8/2026 nhưng đến nay, khối lượng công việc mới đạt 16/62 tỷ đồng (tương ứng 19,42%). “Một tổ công tác chuyên trách đã được thành lập để theo dõi, giám sát tiến độ Dự án, báo cáo UBND Thành phố hàng tuần. Nếu không đạt yêu cầu, Chủ đầu tư sẽ áp dụng ngay các biện pháp xử lý theo hợp đồng, kể cả chấm dứt và tịch thu bảo lãnh thực hiện hợp đồng”, Sở Tài chính Huế cho hay.
Việc kiên quyết xử phạt, loại các nhà thầu yếu kém là bước đi tất yếu nhằm tái lập kỷ cương, bảo đảm chất lượng và tiến độ công trình. Những trường hợp nêu trên cũng là lời cảnh báo về việc siết chặt khâu đánh giá, chọn lọc nhà thầu và kiểm soát năng lực thực tế của doanh nghiệp xây lắp.
