 |
| Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam và một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn trong ngành điện tử, bán dẫn - Ảnh: chinhphu.vn/Phương Nguyên |
Sáng 8/9, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam cùng một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn.
Phát biểu khai mạc, Phó Thủ tướng Thường trực đánh giá ngành điện tử đang giữ vai trò quan trọng đối với xuất khẩu, tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Chính phủ xác định phát triển công nghiệp điện tử, bán dẫn là một trong những ưu tiên quan trọng. Cuộc làm việc nhằm lắng nghe những khó khăn, vướng mắc và kiến nghị của doanh nghiệp, từ đó tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, cải cách thủ tục hành chính và tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thuận lợi.
Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các bộ, ngành tăng cường năng lực dự báo, chủ động phối hợp và có giải pháp ứng phó kịp thời với những biến động của thương mại quốc tế, đồng thời tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.
Cơ hội lớn từ AI và trung tâm dữ liệu
Báo cáo tại cuộc làm việc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết sản xuất và xuất nhập khẩu ngành điện tử tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực.
Trong 7 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp của ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 12,82%. Giá trị sản xuất máy tính xách tay đạt khoảng 34,8 nghìn tỷ đồng, tăng 30%; sản lượng điện thoại sản xuất trong nước ước đạt 90 triệu chiếc, tăng 3,85%.
Trong 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 101 tỷ USD, tăng 51%; trong khi nhập khẩu đạt 161,6 tỷ USD, tăng 68,3%, tương ứng nhập siêu khoảng 60,5 tỷ USD.
Ở nhóm điện thoại và linh kiện, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 45,6 tỷ USD, tăng 19%; nhập khẩu đạt 6,86 tỷ USD, giảm 1,7%, qua đó xuất siêu khoảng 38 tỷ USD.
Theo Bộ Công Thương, phần lớn kim ngạch nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện là chip, bộ nhớ, bộ xử lý, màn hình, bảng mạch cùng các đầu vào phục vụ sản xuất, lắp ráp, đóng gói, kiểm thử và tích hợp sản phẩm để xuất khẩu.
Tuy nhiên, ngành điện tử vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung linh kiện, bán dẫn, thiết bị và nguyên vật liệu công nghệ cao từ nước ngoài, trong khi tỷ lệ giá trị gia tăng tạo ra trong nước còn hạn chế.
Trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu đối với AI, trung tâm dữ liệu, máy chủ và thiết bị điện tử tiếp tục gia tăng, Việt Nam đứng trước cơ hội mở rộng sản xuất, thu hút đầu tư và từng bước phát triển hệ sinh thái công nghiệp điện tử, bán dẫn trong nước.
Bộ Công Thương đề xuất tiếp tục phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa, xây dựng chuỗi cung ứng nguyên liệu và linh kiện trong nước, đồng thời tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn lớn và doanh nghiệp FDI.
Cùng với việc triển khai hiệu quả Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035, Bộ đề xuất ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi và công nghệ nền trong các lĩnh vực bán dẫn, vi mạch, vật liệu điện tử và tự động hóa; khuyến khích đầu tư cho hoạt động nghiên cứu và phát triển, đổi mới công nghệ và sản xuất linh kiện, vật liệu trong nước.
Tại cuộc làm việc, các doanh nghiệp kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển công nghiệp điện tử, bán dẫn, AI và công nghiệp hỗ trợ; có chính sách phù hợp về thuế, đầu tư, nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ, tự động hóa, phát triển thị trường và tiếp cận nguồn vốn.
Doanh nghiệp cũng đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ hệ sinh thái và nền tảng kết nối cung - cầu của ngành điện tử; hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ mới; tháo gỡ vướng mắc liên quan đến thủ tục hải quan, hoàn thuế và nhập khẩu máy móc, thiết bị.
Nâng cao năng lực nội tại và sức chống chịu
Kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc ghi nhận tinh thần thẳng thắn, trách nhiệm của các hiệp hội, nhà đầu tư, tập đoàn và doanh nghiệp trong việc phản ánh tình hình sản xuất, xuất nhập khẩu cũng như những khó khăn, vướng mắc đang gặp phải.
Phó Thủ tướng Thường trực cho biết các bộ, ngành sẽ tiếp tục làm việc trực tiếp với doanh nghiệp, rà soát từng kiến nghị để có giải pháp xử lý phù hợp. Doanh nghiệp và hiệp hội cần tiếp tục phản ánh những vấn đề chưa được giải quyết để các cơ quan chức năng nghiên cứu, tháo gỡ kịp thời.
Theo Phó Thủ tướng Thường trực, năm 2026, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp và khó lường. Cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị, những thay đổi trong chính sách thương mại và thuế quan của Hoa Kỳ cùng một số nền kinh tế lớn, cũng như biến động giá năng lượng và chi phí logistics, đang tác động đáng kể đến tăng trưởng và thương mại toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, sản xuất và xuất khẩu tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế. Tuy nhiên, giá trị nhập khẩu linh kiện, nguyên vật liệu và thiết bị đầu vào vẫn ở mức cao; một số nhóm hàng, doanh nghiệp xuất hiện tình trạng nhập siêu lớn, trong khi giá trị gia tăng nội địa còn hạn chế.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cùng tập trung giải quyết những vấn đề này, qua đó nâng cao năng lực nội tại, tính chủ động và sức chống chịu của ngành điện tử trước những biến động của thương mại quốc tế.
Kết nối doanh nghiệp Việt với các tập đoàn lớn
Để thúc đẩy thương mại theo hướng cân bằng và bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng Thường trực giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và hiệp hội làm việc với những doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, đặc biệt là các doanh nghiệp nhập siêu lớn.
Việc rà soát nhằm làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu và mức độ đóng góp của hàng hóa nhập khẩu đối với hoạt động sản xuất, xuất khẩu, từ đó có giải pháp phù hợp để thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu, không can thiệp hành chính vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Bộ Công Thương tiếp tục rà soát, cập nhật danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, ưu tiên lĩnh vực điện tử, tập trung vào các linh kiện và vật liệu có nhu cầu lớn, có khả năng nội địa hóa và nghiên cứu cơ chế hỗ trợ theo chuỗi, theo sản phẩm.
Cùng với đó, Bộ chủ trì xây dựng chương trình kết nối và phát triển các nhà cung cấp Việt Nam cho các tập đoàn điện tử, bán dẫn và công nghệ trong nước và quốc tế theo từng chuỗi sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Bộ cũng được giao tăng cường cảnh báo sớm, hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với biến động thương mại quốc tế, hướng dẫn về quy tắc xuất xứ, phòng vệ thương mại, tận dụng hiệu quả các FTA thế hệ mới, đồng thời đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nguồn cung đầu vào.
Bộ Tài chính rà soát, xử lý theo thẩm quyền các kiến nghị liên quan đến ưu đãi thuế đối với sản xuất linh kiện, vật liệu điện tử và công nghiệp hỗ trợ; chính sách thuế đối với máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu nhập khẩu phục vụ đầu tư và mở rộng sản xuất trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn.
Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, đề xuất chính sách tín dụng phù hợp cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ điện tử và doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, tự động hóa, chuyển đổi số; tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng điện tử, bán dẫn tiếp cận nguồn vốn.
Bộ Khoa học và Công nghệ được giao tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ nền trong các lĩnh vực bán dẫn, vi mạch, vật liệu điện tử và tự động hóa.
Đồng thời, cần đánh giá thực chất mức độ tham gia và giá trị Việt Nam tạo ra trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao vị thế, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ đẩy mạnh đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực thiết kế vi mạch, bán dẫn, điện tử, tự động hóa và vật liệu; tăng cường liên kết giữa nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Cùng nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng
Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam phát huy vai trò đầu mối liên kết của ngành, tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, xây dựng cơ chế kết nối cung - cầu và xác định các sản phẩm, linh kiện, vật liệu, công đoạn có khả năng nội địa hóa để tập trung phát triển.
Theo Phó Thủ tướng Thường trực, mục tiêu nội địa hóa phải gắn với năng lực thực tế của doanh nghiệp Việt Nam. Việc nâng tỷ lệ nội địa hóa không thể thực hiện bằng các biện pháp hành chính khi doanh nghiệp trong nước chưa đáp ứng được yêu cầu, mà cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của thị trường và doanh nghiệp FDI.
Các doanh nghiệp điện tử, bán dẫn, đặc biệt là doanh nghiệp có kim ngạch xuất khẩu lớn, cần xác định nâng cao giá trị gia tăng, phát triển hệ thống nhà cung cấp trong nước và từng bước giảm phụ thuộc vào nhập khẩu là trách nhiệm mang tính chiến lược.
Doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch cụ thể về nội địa hóa sản phẩm, linh kiện, vật liệu và các công đoạn sản xuất.
Phó Thủ tướng Thường trực cũng đề nghị doanh nghiệp FDI chủ động tham gia phát triển hệ sinh thái điện tử tại Việt Nam, mở rộng mạng lưới nhà cung cấp trong nước, chia sẻ tiêu chuẩn, quy trình quản lý chất lượng và hỗ trợ đào tạo nhân lực để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Về phía doanh nghiệp trong nước, cần tiếp tục nâng cao năng lực công nghệ, quản trị chất lượng, tự động hóa, chuyển đổi số, nghiên cứu và phát triển cùng chất lượng nguồn nhân lực; từng bước chuyển từ những công đoạn có giá trị gia tăng thấp sang sản xuất linh kiện, vật liệu và các khâu có hàm lượng công nghệ cao.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu gắn hoạt động nhập khẩu với sản xuất và xuất khẩu, sử dụng hiệu quả nguyên liệu, máy móc và thiết bị nhập khẩu để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả đầu vào, bảo đảm nhập khẩu thực sự góp phần tạo năng lực sản xuất, gia tăng giá trị và nâng cao kim ngạch xuất khẩu cho Việt Nam.
Các doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm quy định về xuất xứ, hải quan và thương mại quốc tế, không để xảy ra tình trạng gia công đơn giản hoặc chuyển tải bất hợp pháp.
Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, thành công và khó khăn của doanh nghiệp cũng là trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương. Chính phủ cam kết tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các doanh nghiệp đã đầu tư, đang đầu tư và sẽ tiếp tục mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh lâu dài, thành công tại Việt Nam.
