 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa: Ảnh AI |
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Thanh Khê (TP. Đà Nẵng) đang lựa chọn nhà thầu thực hiện Gói thầu Cung cấp và lắp đặt thiết bị thuộc Dự án Đầu tư lắp đặt hệ thống tivi thay thế cho hệ thống máy chiếu đã bị hư hỏng tại các trường công lập thuộc phường Thanh Khê, giá dự toán 6,4 tỷ đồng. Theo yêu cầu về nhân sự chủ chốt tại hồ sơ mời thầu (HSMT), chỉ huy trưởng (1 người) có bằng tốt nghiệp đại học trở lên chuyên ngành điện - điện tử; có kinh nghiệm tối thiểu 3 năm làm chỉ huy trưởng (hoặc cán bộ quản lý dự án) thi công lắp đặt thiết bị hoặc đã hoàn thành tối thiểu 1 hợp đồng với vai trò chỉ huy trưởng (hoặc cán bộ quản lý dự án) thi công lắp đặt thiết bị. Vị trí kỹ thuật lắp đặt thiết bị (2 người) có bằng tốt nghiệp cao đẳng trở lên chuyên ngành điện - điện tử hoặc công nghệ thông tin; có kinh nghiệm tối thiểu 2 năm tham gia thi công lắp đặt thiết bị hoặc đã hoàn thành tối thiểu 1 hợp đồng thi công lắp đặt thiết bị...
Theo phản ánh từ các nhà thầu, Gói thầu có phạm vi mua sắm tivi 65 inches (277 chiếc) và tivi 65 inches (3 chiếc), là hàng hóa đã được tiêu chuẩn hóa, thông dụng, sẵn có trên thị trường, công việc lắp đặt không phức tạp. Nhà thầu cho rằng, yêu cầu nhân sự chủ chốt chưa phù hợp với hướng dẫn tại Thông tư số 79/2025/TT-BTC. Theo đó, đối với hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường, không đòi hỏi nhân sự thực hiện dịch vụ liên quan phải có trình độ cao thì không yêu cầu nhân sự chủ chốt. Việc yêu cầu nhân sự chỉ phù hợp với các dịch vụ liên quan có yếu tố đặc thù, phức tạp, cần thiết phải có người hiểu biết và nhiều kinh nghiệm đảm nhận.
Tại Đắk Lắk, Văn phòng HĐND và UBND phường Buôn Ma Thuột đang lựa chọn nhà thầu thực hiện Gói thầu Mua sắm máy vi tính, máy in, máy scan trang bị cho 55 tổ dân phố, buôn (1,951 tỷ đồng). Mặc dù quy mô mua sắm không lớn, là hàng hóa phổ thông, song HSMT bị phản ánh đưa ra một số yêu cầu có dấu hiệu hạn chế cạnh tranh. Cụ thể, nhà thầu phải cung cấp hàng mẫu, trong khi pháp luật đấu thầu không cho phép yêu cầu hàng mẫu đối với hàng hóa thông dụng. Theo phản ánh, việc đưa tiêu chí này vào HSMT có thể làm phát sinh chi phí, gây khó khăn cho nhà thầu.
Đáng chú ý, HSMT còn yêu cầu nhà thầu thương mại cung cấp xác nhận của hãng sản xuất hoặc đại diện chính thức của hãng tại Việt Nam về việc cung cấp hàng hóa với số lượng, thông số kỹ thuật đúng theo hồ sơ dự thầu. Theo nhà thầu, yêu cầu này về bản chất tương tự giấy phép bán hàng, có thể tạo lợi thế cho một số nhà thầu được hãng xác nhận, đồng thời thu hẹp cơ hội tham dự của các đơn vị kinh doanh hàng hóa hợp pháp trên thị trường.
Theo biên bản mở thầu ngày 3/11/2026, Gói thầu chỉ có Công ty TNHH Dịch vụ Thương mại Trọng Hiếu tham dự, giá dự thầu 1,947 tỷ đồng.
Khảo sát cho thấy, yêu cầu về giấy phép bán hàng cũng xuất hiện tại nhiều gói thầu mua sắm thông dụng khác, như Gói thầu Mua 03 xe ô tô 08 chỗ phục vụ công tác chung của Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Tây Ninh; Gói thầu Mua xe ô tô phục vụ công tác chung năm 2026 của Văn phòng HĐND và UBND xã Mường Lạn (tỉnh Sơn La); Gói thầu Mua sắm trang thiết bị các trường THCS trên địa bàn xã Bù Đăng (TP. Đồng Nai)... Việc yêu cầu xác nhận của hãng sản xuất hoặc đại diện chính thức cần được xem xét trên cơ sở tính chất hàng hóa, điều kiện thực hiện hợp đồng và quy định pháp luật. Với những hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường, các tiêu chí này nếu không có căn cứ cần thiết có thể làm giảm tính cạnh tranh của cuộc thầu.
Không chỉ yêu cầu nhân sự, hàng mẫu hay giấy phép bán hàng, một số gói thầu mua sắm thiết bị còn bị phản ánh đặt ra các yêu cầu về giải pháp kỹ thuật vượt quá tính chất công việc. Có HSMT yêu cầu nhà thầu trình bày chi tiết nội dung khảo sát, phương án thiết kế mặt bằng 2D, thiết kế phối cảnh 3D, bố trí công năng theo hiện trạng mặt bằng..., những nội dung thường gắn với hoạt động tư vấn thiết kế hoặc thi công xây dựng.
Nhiều ý kiến cho rằng, việc đặt ra các yêu cầu phức tạp, không tương xứng với tính chất gói thầu có thể làm giảm cạnh tranh và đi ngược mục tiêu lựa chọn nhà thầu có năng lực với chi phí hợp lý. Để khắc phục, chủ đầu tư cần thẩm tra kỹ HSMT trước khi phê duyệt; tăng cường giám sát và phát huy vai trò phản biện của nhà thầu, kịp thời xử lý các tiêu chí có dấu hiệu hạn chế cạnh tranh.
