 |
Bức tranh thị trường năm 2025
Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) cho biết, tháng 12/2025, HNX tổ chức 20 đợt đấu thầu trái phiếu chính phủ do Kho bạc Nhà nước (KBNN) phát hành, huy động được 64.581 tỷ đồng. Tính cả năm 2025, KBNN đã huy động thành công 371.499,76 tỷ đồng, hoàn thành 74,3% kế hoạch phát hành của năm 2025. Ngân hàng Chính sách xã hội huy động thành công 6.050 tỷ đồng, tương ứng 89,47% hạn mức phát hành được Bộ Tài chính phê duyệt. Trong tháng 12, trái phiếu trúng thầu tại 3 kỳ hạn gồm 5 năm, 10 năm và 30 năm, trong đó tập trung chủ yếu tại kỳ hạn 10 năm với tỷ trọng khối lượng phát hành chiếm 96%, tương đương 61.729 tỷ đồng.
Lãi suất trúng thầu TPCP do KBNN phát hành tại các kỳ hạn 5 năm, 10 năm và 30 năm tiếp tục xu hướng tăng, với mức tăng tại phiên trúng thầu cuối cùng trong năm lần lượt là 4, 14 và 24 điểm cơ bản so với phiên cuối tháng trước. Cụ thể, tại phiên trúng thầu cuối tháng 12, lãi suất trúng thầu của kỳ hạn 5 năm, 10 năm và 30 năm lần lượt là 3,20%, 4,00% và 4,13% năm.
Trên thị trường thứ cấp, giá trị niêm yết TPCP tại thời điểm 31/12/2025 đạt 2.534.950 tỷ đồng, tăng 1,6% so với tháng trước. Giá trị giao dịch bình quân phiên tháng 12 đạt 12.957 tỷ đồng/phiên, tăng 2,6% so với tháng 11. Giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài chiếm 3,82% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường, trong đó NĐTNN mua ròng 70 tỷ đồng. Lũy kế năm 2025, giá trị giao dịch bình quân đạt 14.845 tỷ đồng/phiên, tăng 26,02% so với bình quân cả năm 2024.
Tại Hội nghị tổng kết thị trường trái phiếu mới đây, bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính, Bộ Tài chính cho biết, năm 2025, trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước diễn biến phức tạp, thị trường trái phiếu nước ta duy trì được sự ổn định và tăng trưởng tích cực. Tổng mức vốn huy động qua thị trường trái phiếu năm 2025 đạt hơn 730 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 27% tổng vốn đầu tư toàn xã hội; quy mô thị trường đến cuối năm 2025 đạt khoảng 3,83 triệu tỷ đồng, tương đương 33,3% GDP năm 2024. Riêng với TPCP, công cụ này đã và đang trở thành kênh huy động vốn chủ đạo của Chính phủ, đóng góp 70% nhu cầu huy động vốn của ngân sách Trung ương và tương đương 80% tổng huy động vốn trong nước của Chính phủ giai đoạn 2021 - 2025.
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp cũng có có sự tăng trưởng tích cực so với năm 2024, với tổng giá trị huy động ước khoảng 441,7 nghìn tỷ đồng năm 2025.
Định hình trái phiếu xanh Việt Nam
Để tăng khả năng huy động vốn qua TPCP, đại diện Kho bạc Nhà nước chia sẻ, năm 2026 sẽ tiếp tục đa dạng hóa nguồn vốn vay, phương thức vay; chủ động điều hành kế hoạch huy động vốn theo kế hoạch được giao; đa dạng kỳ hạn phát hành, đa dạng sản phẩm TPCP… Cùng với đó, cơ quan này sẽ điều hành lãi suất phát hành theo sát thị trường và phù hợp với định hướng điều hành chính sách tiền tệ, tạo thêm cơ chế khuyến khích sự tham gia đầu tư của các quỹ bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ và các ngân hàng thương mại. để hỗ trợ công tác huy động vốn.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên cho năm 2026 và các năm tiếp theo, thị trường trái phiếu đang gánh trên vai trách nhiệm là kênh huy động và phân bổ vốn trung, dài chủ yếu, quan trọng cho tăng trưởng kinh tế. Bên cạnh các sản phẩm trái phiếu đang có, lãnh đạo Bộ Tài chính chỉ đạo, năm 2026 cần triển khai phát hành trái phiếu chính phủ xanh để huy động vốn cho các dự án đầu tư công xanh, phục vụ tăng trưởng xanh, bền vững. Cùng với đó, tiếp tục thực hiện các giải pháp phát triển nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức có tiềm lực tài chính mạnh.
Theo TS. Đào Mai Phương, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, tăng trưởng kinh tế luôn là mục tiêu quan trọng của các quốc gia, trong đó huy động nguồn lực theo hướng bền vững và thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao có ý nghĩa quan trọng trong hoạch định chính sách phát triển kinh tế. Hai mục tiêu này không tách rời nhau mà tồn tại trong mối quan hệ bổ trợ, tác động hai chiều và có những ràng buộc nhất định. Tăng trưởng cao muốn duy trì ổn định phải dựa trên nền tảng vững chắc của hệ thống nguồn lực được huy động hiệu quả.
Thực tế, Việt Nam chưa có khái niệm về các sản phẩm tài chính xanh, trái phiếu xanh theo tiêu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, xét theo bản chất của các sản phẩm này, nước ta bắt đầu hình thành các sản phẩm trái phiếu phục vụ cho các dự án/công trình xanh. Đó là trái phiếu chính phủ, trái phiếu được chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương mà nguồn huy động được tài trợ cho các dự án thủy lợi, bảo vệ môi trường, điện gió, năng lượng mặt trời…
TS. Phương cho rằng, tài chính xanh cần được chú trọng phát triển khi đây là một công cụ huy động vốn quan trọng trong định hướng phát triển bền vững của nhiều quốc gia. Tại Việt Nam, cùng với sự nỗ lực của Chính phủ, các địa phương cũng cần xây dựng giải pháp đa dạng hóa nguồn huy động vốn, nhất là phát hành trái phiếu chính quyền địa phương xanh để tạo nguồn cho các công trình, dự án bền vững.
