Phát biểu trước thềm Hội nghị thường niên của IMF và Ngân hàng Thế giới (WB) diễn ra vào tuần tới tại Bangkok, bà Georgieva nhận định thế giới đang bị giằng xé giữa hai xu lực trái chiều: cú sốc nguồn cung năng lượng tiêu cực từ các cuộc xung đột ở Trung Đông, và cú sốc cầu tích cực từ AI - yếu tố cũng đang thổi bùng lạm phát.
"Tác động kết hợp của hai lực đẩy này là hết sức bất cân xứng trên toàn cầu", bà Georgieva nhấn mạnh, đồng thời lưu ý rằng làn sóng bùng nổ AI đang bỏ lại nhiều quốc gia phía sau.
Theo bà Georgieva, dự báo tăng trưởng mới của IMF - dự kiến công bố tại hội nghị Bangkok - sẽ cho thấy mức hạ triển vọng mạnh nhất rơi vào các nền kinh tế bị tàn phá bởi xung đột.
Người đứng đầu IMF không nêu rõ liệu Báo cáo Triển vọng kinh tế thế giới (WEO) mới nhất có điều chỉnh mức dự báo tăng trưởng toàn cầu 3,0% cho năm 2026 từng đưa ra hồi tháng 7 hay không.
Gánh nặng nợ công ngày một lớn
Thêm một mối lo ngại lớn sẽ được 191 quốc gia thành viên IMF thảo luận vào tuần tới là gánh nặng nợ công ngày càng phình to, vừa bào mòn tăng trưởng vừa gây thêm sức ép lạm phát. Theo IMF, nợ công toàn cầu hiện đang ở mức cao nhất kể từ Thế chiến II và được dự báo sẽ vượt 100% GDP trước năm 2030.
Bà Georgieva chỉ đích danh các nền kinh tế phát triển là những nước "vi phạm nghiêm trọng nhất" về gánh nặng nợ nần, với tỷ lệ nợ trên GDP vượt cả các thị trường mới nổi và các quốc gia thu nhập thấp.
Các nhà hoạch định chính sách không thể tiếp tục trông chờ vào mỗi tăng trưởng kinh tế để giải quyết các căn bệnh tài khóa.
"Thế nhưng chúng ta vẫn chưa thấy những động thái quyết liệt từ các nền kinh tế phát triển ngập trong nợ nần. Yêu cầu cấp bách lúc này là các kế hoạch củng cố tài khóa trung hạn đáng tin cậy, thậm chí cần đi kèm các giải pháp tài khóa can thiệp sớm nhằm giảm bớt áp lực cho chính sách tiền tệ", bà nhấn mạnh.
Sau 5 năm rưỡi lạm phát liên tục vượt mức mục tiêu, các áp lực giá cả vẫn dai dẳng từ quá trình xây dựng hạ tầng AI, các cú sốc giá năng lượng và lương thực, thuế quan, chi tiêu quốc phòng gia tăng cùng chi phí trả nợ leo thang.
"Lúc này là thời điểm thích hợp để chính sách tiền tệ của nhiều quốc gia duy trì quan điểm thắt chặt một cách thận trọng," bà nói, đồng thời đánh giá các đợt tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) là "hoàn toàn phù hợp".
Rủi ro bủa vây từ làn sóng AI
Bà Georgieva cũng cảnh báo về các rủi ro khác từ AI, khi dòng vốn đầu tư tính theo tỷ trọng GDP vào lĩnh vực này có thể vượt qua cả quy mô đầu tư đường sắt, lưới điện hay hạ tầng viễn thông trong lịch sử.
Mức độ tập trung kinh tế và tài chính ngày càng lớn đang đặt áp lực nặng nề lên các công ty AI trong việc tạo ra năng suất và lợi nhuận thực chất để chứng minh cho mức định giá cao ngất ngưởng. Nếu thị trường thất vọng, hậu quả có thể biến thành một "cú sốc lan rộng toàn diện".
Dẫu vậy, nghiên cứu của IMF chỉ ra rằng, nếu được phát triển đúng hướng, AI có thể đóng góp thêm 0,5 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng kinh tế toàn cầu mỗi năm.
Chìa khóa nằm ở mức độ sẵn sàng ứng phó với AI, bao gồm cả các hành lang pháp lý nhằm "kiểm soát các mối nguy hiểm tiềm tàng - từ xáo trộn diện rộng trên thị trường lao động, các mối đe dọa an ninh mạng và rủi ro ổn định nghiêm trọng, cho đến nguy cơ các mô hình AI tiên tiến vượt khỏi tầm kiểm soát của con người".
Bên cạnh việc củng cố nội lực tài khóa, chính phủ các nước cần triển khai thêm nhiều biện pháp kích thích tăng trưởng: cải thiện kỹ năng cho lực lượng lao động, tạo thuận lợi cho việc thành lập cũng như giải thể doanh nghiệp, đảm bảo an ninh năng lượng và tinh gọn thủ tục hành chính.
