 |
| Giá vật liệu xây dựng cơ bản và nhiên liệu tăng cao khiến nhà thầu gặp nhiều khó khăn khi thực hiện hợp đồng xây lắp. Ảnh: Lê Tiên |
“Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) vừa họp với các nhà thầu, nhiều ý kiến phản ánh một số hợp đồng có kết quả đấu thầu rồi, nhà thầu phải xin không thực hiện nữa vì chưa làm đã lỗ do giá vật liệu, giá nhân công, máy thi công không phù hợp với thực tế”, ông Dương Văn Cận, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký VCAAC, chia sẻ tại Hội nghị phổ biến Luật Xây dựng 2025 và lấy ý kiến dự thảo các nghị định hướng dẫn thi hành Luật. Theo ông Dương Văn Cận, thống kê của VACC riêng trong quý I/2026, giá vật liệu xây dựng cơ bản đã tăng hơn 10%, giá nhiên liệu tăng do biến động bất thường, khách quan, tuy nhiên, các hợp đồng trọn gói, đơn giá cố định chưa được điều chỉnh.
Từ thực tiễn đó, góp ý cho Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về hợp đồng xây dựng (gọi tắt là Dự thảo NĐ), ông Cận kiến nghị cần quy định hợp đồng trọn gói chỉ áp dụng cho gói thầu có thời gian thực hiện dưới 1 năm, trên 1 năm phải có cơ chế điều chỉnh và có quy định về cách thức, mức độ điều chỉnh. Đối với hợp đồng theo đơn giá cố định, cũng nên xem xét hình thức điều chỉnh trong điều kiện hiện nay khi yếu tố chi phí thay đổi rất lớn. Dự thảo NĐ nên có hướng dẫn để kích hoạt quy định về sự kiện bất khả kháng quy định trong Bộ luật Dân sự thì mới tháo gỡ được khó khăn, vướng mắc hiện nay. Bởi lẽ, theo ông Cận, việc áp dụng quy định về bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản theo Bộ luật Dân sự là rất khó khăn. Đây là tồn tại kéo dài nhiều năm nay, ngay cả giai đoạn dịch Covid-19 cũng không áp dụng được, dẫn đến rất nhiều thiệt hại cho nhà thầu.
Cũng dẫn chứng do chưa quy định cụ thể, nên các hợp đồng xây dựng chịu tác động bởi dịch Covid-19 không được điều chỉnh, gây thiệt hại rất lớn cho nhà thầu, ông Phạm Văn Khánh, Trưởng ban Kinh tế, Tổng hội Xây dựng Việt Nam đề nghị Dự thảo NĐ quy định cụ thể các sự kiện bất khả kháng trong hoạt động xây dựng, giúp việc thực hiện thuận lợi hơn.
Ông Nguyễn Nam Trung, Chủ tịch Hội Pháp luật xây dựng Việt Nam đề xuất, Dự thảo NĐ cần quy định chi tiết hơn về các bước xử lý, thời hạn, nghĩa vụ của các bên đối với việc thông báo, giải quyết khi xảy ra sự kiện bất khả kháng để các chủ đầu tư, nhà thầu, tư vấn nắm rõ phải làm gì. Đồng thời quy định nhà thầu không bị tịch thu bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bồi thường thiệt hại khi xảy ra sự kiện bất khả kháng. Quy định rõ như vậy sẽ giúp mở ra cơ hội có điều khoản xử lý khi sự kiện bất khả kháng xảy ra.
Ông Lê Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng thuộc Bộ Xây dựng cho biết, Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về hợp đồng xây dựng thay thế Nghị định 37/2015/NĐ-CP và Nghị định số 50/2021/NĐ-CP đang được Bộ Xây dựng lấy ý kiến để hoàn thiện. Dự thảo NĐ bổ sung quy định quản lý hợp đồng xây dựng trong trường hợp bất khả kháng và hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong hoạt động đầu tư xây dựng như sửa đổi hợp đồng xây dựng, tạm dừng và chấm dứt hợp đồng. Đại diện Bộ Xây dựng nhấn mạnh, quy định về điều chỉnh, sửa đổi hợp đồng phải tháo gỡ được vướng mắc, chia sẻ rủi ro nhưng vẫn bảo đảm quản lý chặt chẽ, không lạm dụng chính sách.
Chỉ ra thực tế biến động giá lớn, gần đây là giá xăng dầu, chủ yếu tác động đến các gói thầu áp dụng hợp đồng trọn gói, hợp đồng theo đơn giá cố định, ông Lê Quyết Tiến khuyến cáo, các chủ đầu tư cần lựa chọn áp dụng hình thức hợp đồng phù hợp.
Theo Dự thảo NĐ, hợp đồng trọn gói thường được áp dụng đối với trường hợp trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, đàm phán, ký kết hợp đồng đã đủ điều kiện để xác định rõ về khối lượng, đơn giá hoặc giá để thực hiện công việc theo đúng các yêu cầu của hợp đồng xây dựng, ít có khả năng xảy ra thay đổi về khối lượng, rủi ro biến động giá đối với chi phí đầu vào để thực hiện hợp đồng.
Hợp đồng theo đơn giá cố định thường được áp dụng đối với trường hợp trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, đàm phán, giao kết hợp đồng đã đủ điều kiện để xác định rõ phạm vi, nội dung công việc, ít có khả năng xảy ra rủi ro biến động giá đối với chi phí đầu vào để thực hiện hợp đồng nhưng chưa xác định được chính xác số lượng, khối lượng công việc thực tế phải hoàn thành. Hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh thường được áp dụng đối với trường hợp trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, đàm phán, giao kết hợp đồng các bên tham gia hợp đồng chưa đủ điều kiện để xác định rõ các yếu tố rủi ro biến động giá đối với chi phí đầu vào để thực hiện hợp đồng.
