Làm chủ công nghệ, tối ưu vốn đầu tư: Quy hoạch đường sắt với tầm nhìn 100 năm

(BĐT) - Đường sắt phải được quy hoạch với tầm nhìn trăm năm, triển khai theo hướng tối ưu hóa hiệu quả đầu tư ngay từ đầu và từng bước làm chủ công nghệ - đó là thông điệp xuyên suốt của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khi kết luận phiên họp thứ 7 của Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt sáng 3/3.

Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chủ quản, ban quản lý dự án, các đơn vị tư vấn, các nhà thầu và nhất là các thành viên Ban Chỉ đạo cần tiếp tục nỗ lực, cố gắng, nâng cao tinh thần trách nhiệm trong triển khai các nhiệm vụ được giao - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chủ quản, ban quản lý dự án, các đơn vị tư vấn, các nhà thầu và nhất là các thành viên Ban Chỉ đạo cần tiếp tục nỗ lực, cố gắng, nâng cao tinh thần trách nhiệm trong triển khai các nhiệm vụ được giao - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Tối ưu hiệu quả - kiểm soát chặt chi phí

Ban Chỉ đạo hiện tập trung triển khai hàng loạt dự án quy mô lớn như tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến đô thị tại Hà Nội, TPHCM cùng nhiều tuyến kết nối vùng.

Thủ tướng yêu cầu trong quá trình thực hiện phải liên tục đánh giá, tối ưu hóa hiệu quả đầu tư; sử dụng công cụ kiểm tra, kiểm toán để kiểm soát tổng mức đầu tư, đơn giá, đấu thầu, chỉ định thầu; không để đội vốn, không để “khuyết điểm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn”. Việc lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu phải đúng pháp luật, bảo đảm cạnh tranh, minh bạch, phòng chống tham nhũng, tiêu cực và lãng phí.

Đồng thời, các dự án phải có kế hoạch tối ưu hóa hiệu quả khai thác ngay từ khi triển khai, bảo đảm khi đưa vào vận hành sẽ phát huy tối đa công suất, tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Làm chủ công nghệ, phát triển công nghiệp đường sắt

Một trọng tâm khác là chuyển đổi trạng thái để chủ động tiếp nhận chuyển giao, tiến tới làm chủ công nghệ, quản lý và sản xuất thiết bị. Thủ tướng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn thống nhất trên phạm vi toàn quốc; thúc đẩy nội địa hóa, huy động cả doanh nghiệp nhà nước và tư nhân tham gia phát triển công nghiệp đường sắt.

Các bộ, ngành được giao hoàn thiện Đề án phát triển công nghiệp đường sắt, Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam; xây dựng chuẩn đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu tự chủ công nghệ trong dài hạn.

Đa dạng hóa nguồn vốn, đẩy nhanh dự án trọng điểm

Thủ tướng nhấn mạnh phải đa dạng hóa nguồn vốn: đầu tư công, trái phiếu, vốn tư nhân theo mô hình BOT, BT, TOD, vốn vay nước ngoài và các nguồn hợp pháp khác. Riêng dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Bộ Xây dựng phải hoàn thành hồ sơ mời thầu tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi trong tháng 3/2026, lựa chọn tư vấn trong quý II/2026 với tiêu chí kinh nghiệm, năng lực và bảo đảm lợi ích quốc gia.

Với tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, yêu cầu đẩy nhanh đàm phán với phía Trung Quốc, hoàn thành các thủ tục kỹ thuật, cắm mốc giải phóng mặt bằng trong tháng 3/2026. Các địa phương phải huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, bảo đảm bàn giao mặt bằng đúng tiến độ, không để thiếu vốn cho công tác này.

Đáng chú ý, Thủ tướng đồng ý nguyên tắc triển khai theo lệnh khẩn cấp tuyến đường sắt kết nối TP.HCM với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, nhằm sớm hình thành trục giao thông chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Thông điệp rõ ràng: phát triển đường sắt không chỉ là xây dựng hạ tầng, mà là bước chuyển chiến lược để tái cấu trúc không gian kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định năng lực tự chủ công nghệ quốc gia trong dài hạn.

Kết nối đầu tư