 |
| Nhiều kiến nghị của nhà thầu bắt nguồn từ việc chủ đầu tư “ngâm” thông tin đấu thầu và không thực hiện công khai thông tin. Ảnh: Song Lê |
“Bệnh” của nhiều chủ đầu tư
Theo quy định hiện hành, các nội dung thông tin đấu thầu bắt buộc phải công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia bao gồm: kế hoạch lựa chọn nhà thầu, thông báo mời sơ tuyển/quan tâm, thông báo mời thầu, danh sách ngắn, hồ sơ mời thầu, sửa đổi hồ sơ, kết quả mở thầu, kết quả lựa chọn nhà thầu và thông tin chủ yếu của hợp đồng.
Hàng ngày, Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận hàng trăm gói thầu chậm công khai kế hoạch lựa chọn nhà thầu (KHLCNT). Kết quả khảo sát nhanh của phóng viên cho thấy, ngày 7/4/2026 có 354 KHLCNT chậm đăng tải, ngày 6/4/2026 là 314 KHLCNT, ngày 5/4/2026 là 128 KHLCNT; ngày 4/4/2026 là 114 KHLCNT. Nhiều gói thầu chậm công khai thông tin trong thời gian dài, có những gói thầu được phê duyệt KHLCNT từ năm 2025 như: Dự án Khắc phục khẩn cấp hậu quả do cơn bão số 10 và mưa lũ sau bão gây ra trên địa bàn tỉnh Lào Cai (đợt 1, phê duyệt tháng 12/2025); KHLCNT Kè rọ đá, hạ giật cấp taluy sạt lở dốc São xã Tân Lĩnh, tỉnh Lào Cai (phê duyệt tháng 11/2025); KHLCNT Sửa chữa công trình tại số 14, đường Phan Đình Phùng của Trung tâm Quản lý nhà tỉnh Lâm Đồng (phê duyệt tháng 7/2025)…
Bên cạnh đó, hàng loạt chủ đầu tư có tên trong danh sách đăng tải chậm kết quả lựa chọn nhà thầu; đăng tải chậm thông tin chủ yếu của hợp đồng, đăng tải chậm danh sách nhà thầu không bảo đảm uy tín khi tham dự thầu… Nhiều chủ đầu tư không trả lời yêu cầu làm rõ, kiến nghị về hồ sơ mời thầu, kiến nghị về kết quả lựa chọn nhà thầu cũng được điểm danh. Thực tế, rất nhiều kiến nghị của nhà thầu bắt nguồn từ việc chủ đầu tư “ngâm” thông tin đấu thầu và không thực hiện công khai thông tin.
Trả lời phóng viên Báo Đấu thầu, cán bộ đấu thầu của nhiều chủ đầu tư lý giải, việc chậm chủ yếu do “vô tình quên” vì bận việc, triển khai nhiều gói thầu một lúc nên không sát sao, làm việc kiêm nhiệm và chưa nắm hết quy định về thời hạn đăng tải các loại thông tin đấu thầu, tư vấn đấu thầu “quên”…
Chờ bước chuyển từ Chỉ thị của Thủ tướng
Để tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả, khắc phục những tồn tại, hạn chế, bảo đảm hoạt động đấu thầu được thực hiện công khai, minh bạch, cạnh tranh, phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, tại Chỉ thị số 12/CT-TTg được ban hành mới đây, Thủ tướng yêu cầu chủ đầu tư cập nhật, đăng tải đầy đủ, chính xác, đúng thời hạn các thông tin trong đấu thầu theo quy định của pháp luật (trong đó có các nội dung về thông tin chủ yếu của hợp đồng; kết quả thực hiện hợp đồng; uy tín của nhà thầu; chất lượng hàng hóa đã qua sử dụng; thông tin xử lý vi phạm…); thực hiện chế độ báo cáo công tác đấu thầu theo đúng quy định của pháp luật. Chỉ thị cũng yêu cầu giải quyết kịp thời, thấu đáo các kiến nghị về lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư theo đúng trình tự, thẩm quyền và thời gian theo quy định của pháp luật, trong đó phải có ý kiến, kết luận rõ ràng về các kiến nghị, không để xảy ra tình trạng kiến nghị, khiếu nại kéo dài…
Chỉ thị số 12/CT-TTg nêu rõ, chủ đầu tư, cấp có thẩm quyền chịu trách nhiệm toàn diện trong việc thực hiện công tác đấu thầu thuộc phạm vi quản lý, không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện công tác đấu thầu trong phạm vi phụ trách; thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.
Điều 36 của Nghị định 122/2021/NĐ-CP quy định, phạt tiền từ 15 - 20 triệu đồng đối với hành vi không tuân thủ quy định về thời hạn trong việc cung cấp, đăng tải thông tin về đấu thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu; phạt tiền từ 20 - 30 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau: không đăng tải hoặc đăng tải không đầy đủ nội dung thuộc hồ sơ mời thầu; đăng tải hồ sơ mời thầu không thống nhất với nội dung đã được phê duyệt; phạt tiền từ 30 - 50 triệu đồng đối với hành vi không cung cấp, đăng tải các thông tin về đấu thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu.
Chuyên gia đấu thầu Lê Văn Tăng nhìn nhận, để công tác đấu thầu có kỷ cương, minh bạch và hiệu quả thực chất thì trước hết, chủ đầu tư phải tuân thủ nghiêm túc quy định pháp lý, nhất là công khai thông tin đấu thầu. Chủ đầu tư cần nắm bắt phản ánh, kiến nghị về gói thầu, phản hồi kịp thời để cải thiện tính hiệu quả của công tác đấu thầu. Cùng với đó, cơ quan chức năng cần tăng cường giám sát, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi vi phạm, giảm thiểu tiêu cực, tồn tại trong đấu thầu.
