 |
| Giá xăng dầu tăng mạnh sẽ tạo áp lực đáng kể lên lạm phát. Ảnh: Song Lê |
TS. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính (Học viện Tài chính) cho rằng, mức tăng giá xăng dầu trong hai đợt điều chỉnh vừa qua sẽ đẩy CPI tháng 3 tăng cao nhất trong nhiều năm gần đây. Giá xăng dầu tăng sẽ đẩy giá cả các hàng hóa/dịch vụ khác, đặc biệt các nhóm hàng hóa/dịch vụ sử dụng nhiều nhiên liệu như giao thông vận tải, đánh bắt thủy hải sản, hàng hóa công nghiệp và xây dựng… “Để kiềm chế đà tăng giá, cần chủ động các giải pháp bảo đảm nguồn cung xăng dầu, hàng hóa thiết yếu trong nước và xây dựng các kịch bản ứng phó kịp thời”, ông Độ nói.
Trước biến động nhanh và mạnh của thị trường, Chính phủ đã ban hành một loạt biện pháp khẩn cấp nhằm bảo đảm an ninh năng lượng. Theo đó, các chủ dầu khí được yêu cầu ưu tiên cung cấp dầu thô trong nước cho các nhà máy lọc dầu nội địa. Đồng thời, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) được trao quyền chủ động lớn hơn trong hoạt động nhập khẩu và kinh doanh dầu thô cũng như các nguyên liệu đầu vào. Petrovietnam vừa có văn bản kiến nghị Chính phủ xem xét các biện pháp mạnh hơn trong điều hành nguồn dầu thô, bao gồm dừng xuất khẩu dầu thô để ưu tiên phục vụ nhu cầu chế biến trong nước. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng tăng cường giám sát thị trường và rà soát các chính sách thuế liên quan đến nhập khẩu xăng dầu, bao gồm giảm thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) xuống 0% nhằm hỗ trợ ổn định nguồn cung trong nước.
Để chủ động ứng phó với các biến động của thị trường năng lượng thế giới, Bộ Công Thương cho biết đã và đang triển khai nhiều giải pháp. Bộ yêu cầu các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu thực hiện nghiêm túc tổng nguồn xăng dầu tối thiểu năm 2026 đã được phân giao, bao gồm cả số lượng và chủng loại. Đồng thời, các doanh nghiệp cần chủ động dự báo tình hình thị trường, xây dựng phương án ứng phó phù hợp, đa dạng hóa nguồn cung xăng dầu từ cả nguồn trong nước và nhập khẩu, bảo đảm duy trì dự trữ xăng dầu theo quy định.
Các thương nhân đầu mối phải bảo đảm thực hiện kế hoạch nhập khẩu xăng dầu và mua hàng từ các nhà máy sản xuất trong nước trong tháng 3 theo kế hoạch đã đăng ký với Bộ Công Thương; khẩn trương xây dựng kế hoạch nhập khẩu xăng dầu cho tháng 4/2026.
Đối với các thương nhân đầu mối sản xuất xăng dầu, Bộ Công Thương yêu cầu có giải pháp bảo đảm nguồn nhập khẩu dầu thô ổn định, tiếp tục đa dạng hóa nguồn cung trong thời gian tới, nhằm đáp ứng đủ nhu cầu xăng dầu của thị trường trong nước. Các nhà máy lọc dầu như Dung Quất và Nghi Sơn phải duy trì vận hành ổn định, bảo đảm an toàn về phòng cháy chữa cháy và môi trường.
Bộ Công Thương cho biết sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện trách nhiệm bảo đảm nguồn cung xăng dầu của các doanh nghiệp, giám sát hoạt động nhập khẩu, mua hàng từ các nhà máy sản xuất trong nước cũng như việc dự trữ lưu thông xăng dầu. Theo đó, các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.
Theo nhóm nghiên cứu SSI Research, cú sốc giá nhiên liệu có thể tạo thêm áp lực đáng kể lên diễn biến lạm phát. Trong bối cảnh CPI bình quân 2 tháng đầu năm 2026 đang ở mức khoảng 3%, đợt tăng giá xăng dầu hiện tại có thể đẩy lạm phát tiến gần hơn tới mục tiêu 4 - 4,5% của Chính phủ, đồng thời thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ trong thời gian tới.
SSI Research cho rằng, trước mắt cần đa dạng hóa nguồn cung dầu thô, duy trì công suất cao tại các nhà máy lọc dầu (như Bình Sơn), triển khai các hợp đồng nhập khẩu với ExxonMobil và Chevron (tổng khoảng 3 triệu thùng cho giai đoạn 3 - 5/2026). Đồng thời, thực thi nghiêm các quy định về sản lượng cung ứng tối thiểu và mức dự trữ bắt buộc trong năm 2026 đối với doanh nghiệp đầu mối, tăng cường thanh tra, kiểm tra nhằm ngăn chặn tình trạng đầu cơ, găm hàng và buôn lậu.
Về dài hạn, SSI Research kiến nghị đẩy nhanh mở rộng dự trữ xăng dầu quốc gia và xây dựng cơ chế phối hợp giữa Nhà nước - doanh nghiệp trong quản lý tồn trữ chiến lược. Tăng công suất lọc - hóa dầu, bao gồm Dự án Mở rộng Nhà máy Lọc dầu Dung Quất (đang giải phóng mặt bằng) và Dự án Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng Quốc gia quy mô khoảng 20 tỷ USD (dự kiến trình phê duyệt trong tháng 3/2026).
