Trong Báo cáo Ổn định tài chính toàn cầu mới nhất, IMF lưu ý nếu lợi nhuận hoặc dòng vốn đầu tư vào AI suy giảm, thị trường có thể chứng kiến một đợt điều chỉnh giá sâu ở các tài sản liên quan, từ đó lan rộng sang toàn bộ thị trường tài chính. Cùng với nguy cơ từ AI, đà bật tăng của lợi suất trái phiếu chính phủ hay một vụ tấn công mạng diện rộng cũng nằm trong số "những ngòi nổ ngắn hạn khả dĩ" mà các nhà hoạch định chính sách cần theo dõi sát sao.
"Bản thân các rủi ro này chưa chắc đã đe dọa ngay đến tính ổn định tài chính, nhưng chúng có thể chuyển hóa thành rủi ro hệ thống nếu bị cộng hưởng bởi những điểm yếu nội tại", IMF nhấn mạnh trong báo cáo bán niên, đồng thời nhận định rủi ro tài chính hiện vẫn ở mức cao.
IMF đánh giá, dòng vốn đầu tư vào AI thời gian qua đã phần nào bù đắp cho những lực cản kinh tế xuất phát từ căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông cùng tình trạng bất định trong chính sách chung. Dù vậy, tổ chức này ghi nhận "ngày càng có nhiều bằng chứng" cho thấy năng lực AI có thể không đòi hỏi vốn đầu tư lớn đến mức như kỳ vọng, hoặc lợi ích kinh tế mà công nghệ này đem lại không thực sự vượt trội như mong đợi.
Nếu động lực tăng trưởng suy yếu, mức đòn bẩy tài chính đang ngày một lớn trong ngành AI có thể khoét sâu thêm các cú sốc, kéo theo làn sóng bán tháo cưỡng bức và đẩy biên độ biến động lên cao. Đơn cử, nhóm doanh nghiệp dịch vụ đám mây quy mô lớn hiện chiếm tới 10% lượng phát hành trái phiếu hạng đầu tư toàn cầu, tăng vọt so với mức chưa đầy 1% hồi năm 2024.
"Hệ lụy từ một đợt điều chỉnh trong lĩnh vực AI có thể mang quy mô toàn cầu", IMF cảnh báo, đồng thời kêu gọi các nhà hoạch định chính sách cần siết chặt việc sử dụng đòn bẩy quá mức, bao gồm các công cụ phái sinh và vay ký quỹ.
IMF cho biết, rủi ro trên thị trường trái phiếu đã trầm trọng hơn so với báo cáo tháng 4, khi giá năng lượng tăng cao kéo lợi suất trái phiếu chính phủ lên theo.
Một mặt, các nhà hoạch định chính sách có thể buộc phải duy trì lãi suất điều hành ở mức cao để ghìm cương lạm phát, vô hình trung làm gia tăng gánh nặng trả nợ cho các quốc gia cần đảo nợ ngắn hạn. Mặt khác, tâm lý nhạy cảm về giá của giới đầu tư có thể tiếp tục đẩy lợi suất lên cao, khiến thanh khoản thị trường sụt giảm trước biến động khó lường.
Theo IMF, bất kỳ yếu tố nào kể trên cũng có thể khiến lợi suất trái phiếu tăng đột biến. Tình hình càng thêm căng thẳng khi nợ công đang chạm ngưỡng kỷ lục lịch sử và tình trạng thâm hụt tài khóa tại các nền kinh tế lớn vẫn chưa được giải quyết.
Tuy nhiên, thị trường trái phiếu nhìn chung vẫn đang thích ứng tương đối tốt trước áp lực. Các quỹ phòng hộ đã chủ động giảm bớt một phần lượng vốn vay qua hợp đồng mua lại mà không gây xáo trộn dòng tiền. Dù vậy, định chế tài chính này vẫn khuyến nghị các chính phủ sớm đưa nợ công trở lại quỹ đạo bền vững.
IMF cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo về rủi ro an ninh mạng, khi sự phụ thuộc ngày càng lớn vào một số ít nhà cung cấp công nghệ trọng yếu đang khiến việc phòng thủ trở nên khó khăn hơn.
Số liệu cho thấy, trong hơn 70% sự cố mạng được ghi nhận tính đến nay trong năm 2026, các nhà cung cấp phần mềm gần như không có thời gian vá lỗi trước khi chúng bị khai thác - mức tăng 20 điểm phần trăm so với một năm trước. Dù AI có thể hỗ trợ nâng cao năng lực phòng thủ, song các mô hình AI thế hệ mới cũng đang biến các cuộc tấn công mạng trở nên tinh vi và khó lường hơn.
IMF cảnh báo một vụ tấn công quy mô lớn nhắm vào các dịch vụ trọng yếu hoặc định chế tài chính có thể làm xói mòn niềm tin thị trường, châm ngòi cho hiệu ứng domino dây chuyền. Cơ quan này kêu gọi tăng cường năng lực an ninh mạng quốc gia và áp đặt quy chế giám sát chặt chẽ hơn đối với các nhà cung cấp công nghệ bên thứ ba.
Về hệ thống ngân hàng, các bài kiểm tra sức chịu tải của IMF cho thấy bộ đệm vốn của các ngân hàng vẫn vững vàng ngay cả trong kịch bản suy thoái giả định do làn sóng thoái trào AI và biến động trái phiếu gây ra. Tuy nhiên, tổ chức này cảnh báo vẫn tồn tại "những điểm nghẽn cục bộ", khi các ngân hàng chiếm 22% tổng tài sản ngân hàng toàn cầu có mức đệm vốn "yếu" trong đợt kiểm tra, tăng so với tỷ lệ 18% của năm 2025.
