 |
| Ngành y tế đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm chuẩn hóa thông tin, dữ liệu và hình thành kho dữ liệu phục vụ công tác khám, chữa bệnh cũng như quản lý, mua sắm. Ảnh: Nhã Chi |
Một bệnh viện tuyến trung ương mới đây triển khai gói thầu mua sắm bổ sung cho nhà thuốc. Chủ đầu tư đã yêu cầu nhà thầu từng trúng thầu tại bệnh viện phải cung cấp hợp đồng trúng thầu dưới dạng “bản sao công chứng” kèm theo danh mục hàng hóa, cam kết chất lượng, tiến độ cung cấp và giá thuốc. Điều đáng nói, các gói thầu tại chủ đầu tư này đều được tổ chức đấu thầu qua mạng và ký kết hợp đồng điện tử trước đó. Điều này đồng nghĩa toàn bộ thông tin đã được bệnh viện lưu trữ và có thể truy xuất nhanh chóng trên hệ thống dữ liệu nội bộ.
Theo phản ánh của các nhà thầu, việc yêu cầu in ấn, sao y chứng thực không chỉ làm phát sinh thủ tục hành chính, mà còn gia tăng chi phí, thời gian không cần thiết cho nhà thầu. Thậm chí, có trường hợp chi phí hoàn thiện hồ sơ còn cao hơn giá trị lô hàng cần cung cấp.
Một số ý kiến nêu quan điểm, hoạt động mua sắm, đấu thầu có thể phục vụ cho các khoa khác nhau nhưng trong cùng một bệnh viện, các bộ phận hoàn toàn có thể truy xuất dữ liệu hợp đồng điện tử chỉ với vài thao tác, thay vì đẩy hết trách nhiệm sang cho doanh nghiệp. Sự việc này phản ánh một thực tế đáng lo ngại là chuyển đổi số chưa đi vào thực chất, vẫn tồn tại tình trạng số hóa nửa vời.
Câu chuyện tương tự cũng xảy ra ở Gói thầu Mua sắm thiết bị, phần mềm và thi công lắp đặt thuộc Dự án Công nghệ thông tin Bệnh viện đa khoa 1.500 giường thuộc Dự án Thiết bị Bệnh viện đa khoa 1.500 giường tại TP.HCM.
Trong HSMT ban đầu, Chủ đầu tư yêu cầu: “Hàng hóa chào thầu phải có chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng, catalogue hoặc tài liệu kỹ thuật có xác nhận hợp pháp. Đối với chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng của hàng hóa dự thầu, nhà thầu phải nộp bản scan từ bản gốc hoặc bản chụp sao y chứng thực (trường hợp các tài liệu này bằng tiếng nước ngoài thì phải đính kèm bản dịch tiếng Việt có công chứng). Đối với catalogue hoặc tài liệu kỹ thuật của hàng hóa dự thầu phải được đóng dấu xác nhận hợp pháp của hãng sản xuất và đại diện chính thức/đại lý được hãng sản xuất ủy quyền hợp pháp tại Việt Nam đối với hàng hóa nhập khẩu; xác nhận hợp pháp của nhà sản xuất đối với hàng hóa sản xuất trong nước, làm cơ sở chứng minh hàng hóa dự thầu đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của HSMT. Trường hợp tài liệu lập bằng tiếng nước ngoài, nhà thầu phải đính kèm bản dịch tiếng Việt có công chứng. Trường hợp catalogue không thể hiện đầy đủ các thông số theo yêu cầu của HSMT, nhà thầu phải bổ sung văn bản xác nhận thông số kỹ thuật do hãng sản xuất hoặc đại diện/đại lý được uỷ quyền hợp pháp của hãng tại Việt Nam phát hành”…
Theo các nhà thầu, yêu cầu như trên chỉ cần thiết đối với thiết bị chính, có tính kỹ thuật cao. Việc áp dụng đồng loạt cho cả phụ kiện, vật tư thông thường là chưa hợp lý, bởi những sản phẩm này đã có thông số kỹ thuật công khai trên thị trường và có thể kiểm chứng dễ dàng. Việc “siết” điều kiện đồng loạt như vậy, không chỉ làm tăng gánh nặng chuẩn bị hồ sơ, mà còn có thể hạn chế cạnh tranh.
Sau khi tiếp thu ý kiến của các nhà thầu, Chủ đầu tư đã điều chỉnh HSMT theo hướng bãi bỏ yêu cầu sao y chứng thực đối với một số tài liệu như: chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng của hàng hóa dự thầu; bản dịch tiếng Việt catalogue sản phẩm hoặc tài liệu kỹ thuật của hàng hóa dự thầu…
Theo quy định về trách nhiệm của nhà thầu trong quá trình tham dự thầu qua mạng tại Điều 27 Thông tư số 79/2025/TT-BTC, ngoài những quy định riêng về bảo đảm dự thầu, các nội dung còn lại được nhà thầu kê khai trên webform mà không cần đính kèm bản scan các văn bản, tài liệu liên quan được xem là đáp ứng yêu cầu hợp lệ của HSDT. Quy định này mở đường cho việc đơn giản hóa thủ tục, song thực tế triển khai tại một số đơn vị vẫn cho thấy có một khoảng cách lớn giữa quy định pháp luật và thực thi.
Theo chuyên gia đấu thầu, với các nhà thầu từng tham gia và trúng thầu tại chính chủ đầu tư, việc chủ đầu tư yêu cầu nhà thầu phải sao y, công chứng các tài liệu kỹ thuật, cũng như phải in bản giấy hợp đồng điện tử là không phù hợp, gây khó khăn cho nhà thầu. Với các nhà thầu chưa từng tham gia hay trúng thầu tại chính chủ đầu tư, việc yêu cầu sao y, công chứng tài liệu có thể cũng không cần thiết, vì theo quy định hiện hành, gói thầu nhà đầu tư đã trúng phải công khai thông tin chủ yếu lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, các chủ đầu tư đều có thể tham khảo.
Trong nhiệm kỳ Chính phủ mới, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đang chỉ đạo mạnh mẽ việc cắt giảm, cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ngành nghề kinh doanh có điều kiện nhằm tiết giảm thủ tục, chi phí cho người dân và doanh nghiệp.
Các nhà thầu kỳ vọng, ngành y tế cũng như từng cơ sở y tế sẽ đẩy mạnh cải cách thực chất, xóa bỏ tình trạng số hóa nửa vời.
