 |
| Ảnh Internet |
Với tăng trưởng cao thứ hai trong vòng 15 năm đổ lại, kết quả này dễ dàng đưa Việt Nam trở thành quán quân tăng trưởng năm 2025, không chỉ trong ASEAN mà còn trên toàn châu Á.
Mặc dù năm 2025 liên tục chứng kiến những cú sốc thuế quan, thương mại của Việt Nam vẫn phát triển mạnh mẽ, đạt mức cao kỷ lục 928 tỷ USD, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này một phần đến từ việc đẩy nhanh đơn hàng đặt trước, song theo HSBC, đây không phải là toàn bộ câu chuyện.
Tác động của việc đẩy nhanh đơn hàng đặt trước sang thị trường Mỹ đã dần giảm bớt, nhưng trong trường hợp của Việt Nam, tăng trưởng xuất khẩu vẫn mạnh mẽ hơn nhiều so với các nước khác, với tốc độ tăng 30% so với cùng kỳ năm trước tính theo bình quân động 3 tháng. Nguyên nhân không chỉ do đẩy nhanh đơn hàng đặt trước mà vấn đề còn xoay quanh tầm quan trọng của việc xuất khẩu những sản phẩm "phù hợp".
"Có thể chúng ta đã nghe quá nhiều về AI nhưng phải nói rằng AI thực sự đang hỗ trợ thương mại toàn cầu rất nhiều. Nhu cầu về bộ vi xử lý ứng dụng AI trong bối cảnh cuộc chạy đua về chip giữa Mỹ và Trung Quốc leo thang đã định hình lại bối cảnh công nghiệp bán dẫn toàn cầu. Do đó, đây là thời điểm tốt nhất để xuất khẩu các sản phẩm điện tử như một cách để tự bảo vệ trước tác động của thuế quan", chuyên gia của HSBC nhận định.
Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có thể tận dụng tốt xu hướng này, dù xuất khẩu hiện vẫn tập trung nhiều vào các sản phẩm điện tử tiêu dùng phân khúc thấp. Xuất khẩu điện tử của Việt Nam hiện chiếm khoảng 35% tổng kim ngạch xuất khẩu, tăng mạnh so với mức chỉ 5% vào năm 2010. Trong khi đó, tỷ trọng xuất khẩu dệt may và giày dép đã giảm từ đỉnh 30% năm 2005 xuống còn nhỉnh hơn 10% hiện nay, phản ánh hành trình dịch chuyển của Việt Nam lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Bên cạnh việc chọn đúng sản phẩm để xuất khẩu, Việt Nam đã giành được thị phần lớn hơn tại thị trường Mỹ. Xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ năm 2025 đã tăng vọt gần 30% so với cùng kỳ năm trước (Nikkei, ngày 6 tháng 1), bất chấp những lo ngại về thuế quan. Biểu đồ 2 thể hiện rõ điều này. Mặc dù chịu mức thuế đối ứng 20%, Việt Nam đã giành thêm thị phần xuất khẩu sang Mỹ đối với các sản phẩm như điện thoại, dệt may và giày dép.
Theo báo cáo của HSBC, những lo ngại về việc ASEAN gia tăng nhập khẩu từ Trung Quốc không đơn giản như bề nổi cho thấy. Vấn đề không chỉ là các nước ASEAN nhập khẩu bao nhiêu hàng từ Trung Quốc, mà còn là vấn đề làm thế nào để chuyển hóa lượng hàng nhập khẩu này thành hàng xuất khẩu gia tăng với nguyên liệu đầu vào rẻ hơn và liệu họ có thể gặt hái được lợi ích ở các thị trường tiêu dùng cuối cùng như Mỹ hay không. Việt Nam trở thành một trường hợp điển hình về khả năng nắm chắc cơ hội "Trung Quốc+1" theo hướng có lợi cho mình. Trong khi thâm hụt thương mại của Việt Nam với Trung Quốc mở rộng lên 116 tỷ USD, thặng dư thương mại của Việt Nam với phần còn lại của thế giới cũng mở rộng đến 136 tỷ USD, dẫn đến mức thặng dư thương mại đáng kể là 20 tỷ USD.
Liên quan đến thuế quan, tình hình FDI cũng đáng chú ý. Mặc dù FDI đăng ký mới năm 2025 giảm 12% so với cùng kỳ năm trước, nhưng giá trị tuyệt đối vẫn ở mức cao so với tiêu chuẩn trước đây. Ngoài con số tổng quan, sự thay đổi trong cơ cấu đầu tư còn thú vị hơn. Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm đầu tư là FDI từ Hàn Quốc, giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 14 năm, bất chấp việc nước này là một trong những nhà đầu tư tiên phong. Tuy nhiên, FDI từ Trung Quốc đã phần nào bù đắp được sự thiếu hụt này, vươn lên vị trí hàng đầu với 30% thị phần, vượt Singapore sát nút.
Không chỉ thương mại, sự vững vàng của khu vực kinh tế trong nước cũng đang đóng vai trò trụ cột cho tăng trưởng. Tiêu dùng cá nhân tăng khoảng 8% nhờ quy mô tầng lớp tiêu dùng ngày càng lớn, trong khi đầu tư tăng tốc lên gần 9% trong năm 2025. Đẩy mạnh phát triển hạ tầng tiếp tục là chiến lược quen thuộc và hiệu quả của Việt Nam.
Về lĩnh vực du lịch, mặc dù không đạt được mục tiêu ban đầu, Việt Nam đã đón lượng khách du lịch kỷ lục hơn 21 triệu lượt, tạo ra doanh thu du lịch trị giá 40 tỷ USD, tương đương 7% GDP. Tốc độ phục hồi du lịch rất mạnh mẽ, với lượng khách du lịch gần đạt 120% so với năm 2019. Kết quả này đạt được phần lớn nhờ vào sự trở lại nhanh chóng của du khách Trung Quốc, một kết quả ấn tượng đặc biệt khi Việt Nam không có cơ chế miễn thị thực với Trung Quốc đại lục.
Ngoài ra, lạm phát vẫn được kiểm soát. Lạm phát chính tháng 12 tăng 0,2% so với cùng kỳ tháng trước (3,5% so với cùng kỳ năm trước), chủ yếu do giá thực phẩm tăng 1%. Kết quả này phản ánh tình hình gián đoạn nguồn cung thực phẩm bắt nguồn lũ lụt trước đó và vẫn đang tiếp diễn nhưng tác động này dự kiến sẽ không kéo dài. Nhìn chung, lạm phát năm 2025 vẫn ở mức vừa phải 3,3%, phù hợp với dự báo của HSBC. Kết quả này đạt được nhờ giá dầu thấp và chi phí thực phẩm ổn định, mặc dù chi phí thực phẩm gần đây có xu hướng tăng nhẹ.
HSBC dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam sẽ đạt 6,7% vào năm 2026 và lạm phát duy trì vừa phải ở mức 3,5%.
